27 Mayıs 2018 Pazar

NBA û Lebron James

Ji sala 2006'an vir ve qasî ku ez dikarim fînalên NBA'yê temaşe dikim. Ez maçên di nav sezonê de, ango ên berî playofê temaşe nakim. Lê gava sezona normal xelas dibe û wext tê maçên playofê ez jî dest bi temaşekirin û teqîbkirina playofê dikim. Lê temşakirin û teqîbkirina min jî bi şerta hebûna Lebron James ve girêdayî ye. Gava ew hebe ez lê temaşe dikim, lê gava berî fînalê qeyb bike têk here jî, ji min re zêde hewes namîne ku ez lê temaşe bikim. Îstîsnaya vê, qezenckirina Dwayne Wade bi Miami Heat'ê ya li hember Dallas'a Dirk Nowitzki ya di sala 2006'an de ye. Ji xeynî wê hebûna Lebron James min cezba temaşekirina playofan dike.

Lebron James'ê îsal
Her ku ez lê temaşe dikim û teqîb dikim jî, li hember jêhatîbûn derînsan, derdinyayî bûna wê heyranmayî dimînim. Ez bawer nakim di dinyayê de sprovanekî wek wî yê ku hêvî û bendewariya lê heye zêdetir bi dest xistibe. Ji roja ku ew navdar bûye vir ve bendewarî û hêviyeka derîedet ji wî hebû û wî qet tiştên ji vê hêvî û bendewariyê kêmtir pêk neanîn. Gelek sporvan, basketbollîst û futbollîstên wekî wî bi tijîhevî navdar bûne derketine salon û saheyan hene. Lê gelekên wan yan ew hêvî û bendewariyan pûç derxistin, an jî nekarîn tijî bikin. Lê Lebron qet ew hêviyan pûç dernexistin û ya ji wê zêdetir jî her sal kire ser. Belku meriv bikare bêje sala 2009'an hinekî bi kêmasî temam kir, lê ji wê şûnde ew bûye heyşt sal in ku dika fînalê vala nehiştiye. Pircaran jî wê hema bêje bi tena serê xwe dike.

Îsal maçên NBA'yê ji dû siharê re dest pê dikin û xêra rojiyê ez jî rûdinim li maçan temaşe dikim. Duh şev Lebron James dîsa bi tîma xwe Cleveland'ê ve li hember Boston Celtics'ê bi ser ket û lidûhev cara 8'an û tevîhev jî cara 9'an derkete fînala NBA'yê. Temaşekirina wî birastî meriv kêfxweş dike û meriv ji Xwedê re şikur dike meriv pê ve bûye hevdem û dikare wiha dûr û dirêj û bi zindî lê temaşe bike.


Bloka Lebron James a duh şev a li Rozier

24 Nisan 2018 Salı

"Muzmehil" û li dû şopa gotinên wenda

Çend roj in ez li dû peyveka ku min nedikanî di ferhengan de bibînim bûm. Ji ber ku min bi xwe jî ew pir bi kar tîna, lawê minê pênc salî jî carcaran ew bi kar tîna û vê ez pê re pir kêfxweş jî dikirim. Peyva ku ez lê digeriyam "muzmehl" bû. Gava tiştek xirab dibe, pîs dibe, ji hev dikeve em dibêjin "te ew mûzmehl kir". Ez li Googlê bi gelek varyantan lê geriyam. Ji ber ku ew zêdetir wek "mizûmehl" li ber guhê min diket, min siftê varyantên wê ceribandin. "Mûzmehl", "Mizûmehl", "Mizûmal", "Muzmahl", "Mûzûmehl" nirç..Ez bi alfabeya Erebî jî lê geriyam lê min nekarî bibînim.  Min li mehneyên mihtemel mêz kir, belku ez wiha bibînim, lê dîsa nirç. Çend roj in her ku dihat bîra min ez lê digeriyam, min şûna tîpan diguhert, şebqe datîna ser herfan, min çi dikir nedibû.

Duh êvarî ez carekî din lê geriyam, min nikarî bibîn. Paşê min, haşa we, çû ku aveke birijînim û paşê herim rakevim. Lê berî raketinê min got ez carekî din li bigerim. Û tirîng!!!, derket. Jixwe li vir sererastkirina Google'ê ya ku min li vir qal kiribû, rê li ber min vekir. Ez wek "muzmehl" geriyam, lê Google'ê got ku gelo mebesta te ne muzmahil bû. Min di dilê xwe de got dibe ku û lê tîkand û êdî rê li ber min vebû. Êdî min boçika bi dest xistibû.Peyv ji Erebî hatibû nav Kurdî û Tirkî û koka wê "مضمحل" bû. Min koka peyvê dît êdî min dikarî ji wir de şopa varyanta wê ya Kurdî biajom. Jixwe "a" ya di Tirkî de pirr caran dibû "e". Loma min ew wek "muzmehil" guhert, aha!!. Jixwe ew di "Mem û Zînê" de hebû û heta niha neketibû nava ferhengan.

"Ew şems û qemer ku mettesil bûn

Der’hal bi pêkve muzmehil bûn"


Ew li hin deran wek "mizmehil" jî hatibû transkrîbe kirin. Lê "ض"(dad)'a Erebî herfeke wer bû ku carcaran wek "d", carcaran wek "z" derbasa Kurdî dibû. "mirad-miraz", "hadir-hazir", "hidur-hizur". Loma ew li hin deran wek "mudmehil" jî hatibû transkrîbe kirin. 

"Ew Şems û Qemer ko muttesil bûn. 

Derhal bi yek ve mudmehil bûn"    

Axirî, mîna ku ez tiştekî xwe yî wenda ji dû lêgerîneka dûr û dirêj şunde bibînim, ez kêfxweş bûm. Min ew li ser Wîkîferhengê jî zêde kir. Lê ya ku ji vê hewldanê re bûyî guhar û kete guhê min ev bû ku, hîn xebateka dûr û dirêj ji me re lazim e ku em mîrata xwe ya ku mîna pirtên kayê di nav ava behran de belav bûye li hev kom bikin û li wenda bûne xelas bikin.

23 Nisan 2018 Pazartesi

Kifşkirina Amerîkayê ya ji nû ve û lihevanîna peyv û biwêjan

"Ji-nû-ve-kifşkirina Amerîkayê", Wek tê zanîn gotineka wiha heye. Kesên ji Trikî aşîne ya vê gotinê dibe ku bibêjin ew ji Tirkî hatiye nav Kurdî, lê ew di gelek ziaman de li kar e. Wek mînak gotina "Rediscovering America" yekeyek beramberê wê ye. Di îngîlîzî de gotineke zêdetirr tê bi kaar anîn heye ku ew jî "re-inventing the wheel", ew jî "ji nû ve vedîtina tekerran" e. Ew ji bo kar û barên ku ne hewce ye ji nû ve, ji sêrî de, dîsa, carekî din bên dubarekirin tê gotin. Angomeriv careke rêyek kifş kir şûnde , hewce nake meriv eynî cefayî carekî din bikîşîne. Meriv vê gotinê gelek caran dibêje, heta li pir kesan dike şîret jî. Lê carcaran meriv encax, ji dû ku gihîştiye paşiya rêya xwe re pê dihese ku meriv bixwe cefayekî eynî, cefayekî berê hatiye kişandin, carekî din û bi zehmeteka zêdetir kişandiye. Ma ne ku tê gotin Amerîka berî Kolomb jî hatiye kifş kirin. Dibe ku teker jî li cihen cuda yên dinyayê careke zêdetir hatiye vedîtin.

Metoda C#'ê bo Damerau-Levanshtein
Çend roj berê ez pê hesiyam ku di xebeata li ser Wîkîferhengê de min jî cih bi cih Amerîka ji nû ve kifş kiriye, ez carekî diin bi dû vedîtina tekeran ketime. Li vir min qala xebateka xwe ya  li ser li hevanîna peyv û biwêjên Wîkîferhengê kiribû. Min xwestibû ku ez  peyv û biwêjên ku mebesta wan yek e, lê di navbera de ferqeka biçûk heye li hev bînim û wan wek binêr bi hev ve girê bidim. Min jê  re gelek algorîtma hazir kirin ku wan li hev bînim, li vir hewce nake ez carekî din bi dûr û dirêjî qala wê meseleyê bikim, ji ber ku min di lînka daye de qala wê dibe. Lê demek berê ez pê hesiyam ku min teker ji nû ve kifş kiriye, ez siwarê kelek û gemiyan dîsa ber  bi Amerîkayê ve bi rê ketime.

Biwêjên lihevaniyî.
Bona lihevanîna peyv û hevokên wekhev, berê jî lînguîstan xebat kirine. Wan jî hewl daye ku peyvên dişibin hev rêz bikin û dûrbûn-nêzikbûna wan kifş bikin. Ango Amerîka ji berê de kifş bûye, teker ji berê de hatiye vedîtin. Matematîkzanê Soveyetî Levanshtein di 1965'an de teoriyek li ser vê danasandiye. Wî xwestiye ku dûrbûna di navbera du peyv an hevokan(rêzetîp) de, bi hejmara hewceya sererastkirinan kifş bike. Ango eger meriv bi sererastkirineka tenê re du  rêzetîptan bikare wekhev bike dûrbûna wan 1 e. Egerna, meriv du rêzetîpan bikare bi du sererastkirinan wekhev bike, hînga dûbûna wan 2 ye. Wî bi teoriya xwe xwestiye ku algorîtme û modela vê dûrbûne der xe. Teoriya wî paşê ji hêla Frederick Damerau ve jî hatiye pêş xistin. Îro ew teoriya wan di gelek tiştan de tên bi kar anîn. Wek mînak gava te lo Google'ê tiştek nivîsand, Google ji te dipirse, ka gelo mebesta te bi rastî ev bû. An jî bo sererastkirinan tê bi kar anîn.

Werhasil, min metoda Levanshtein bo lihevanîna peyv û biwêjan carekî din bi kar anî û peyv û biwêjên ku mebesta wan yek e, lê di navberê de cidatiyên hindik hene li hev anîn û ji dû çavlêgerandinê re ew guhertinan li ser Wîkîferhengê kirin. Ez ê wê metodê bo hin mebestên din jî bi kar bînim. Bo çêkirina bnr'an û hwd.


25 Mart 2018 Pazar

Bihar li gund xweş e

Dara Bilxur
Dawiya hefteya çûyî li gund bûm. Çê ku ez li gund bûm û çend rojan ji kerb û hêrsa ku demeke der û dor li me girtiye û ji ezmana me belav nabe dûr ketim. Min ji rezpêçanê re yardim kir, bi xêra biharê me çend dar danan(daniştin). Darên tûyê ji berê paşê de li derûdora me baş digihîjin. Me heft darên tûyan danan ku ew ji berê de têra xwe gir bûn û bê şalê bigihîjin. Çend sal in ez ji berê zêdetir hez dikim daran danim û gihîştina wan bibîinim. Ez îna dikim ew hinekî bi salan re  eleqedar e. Hele ya bi xêr.

Mija darbişkokê
Dara mezin a di resmê kelekê de xuya dibe, dareke beriyê(pelûtê) ye. Salên wê çiqas in nizanim, lê berê paşê de, ez xwe zanim vir ve ew wek dara bilxur tê bi nav kirin. Di korta li jêr a di navbera min û wê darê de, berê çemek diherikî, lê niha ew çema miçiqî ye, êdî naherike. Berê gundiyên me dihatine li hindê wê darê, li kêleka çêm bilxur (savar) dikelandine, li hindê darê radixistine ber ro, hişk dikirine û dû re jî dibirine mal. Gava em mezin bûn, gihîştin, êdî bilxur li ber malan, di biroşan de dihat kelandin, lê tiştê ez qal dikim qe nebe 70 sal berê bûye. Ger ew dar ne li vir be, belku kes nizane ku berê tiştekî wiha li ber çêm dihatiye kirin. Loma dar û ber mîna hafizeyeke ne jî..   

Roya ez dikim ji gund vegerim mij û dûmaneke girtibû ser giş derî. Bavî min got ew mij û dûmana darbişkok bûye û biharî, gava ku dar dikin bişkoyên xwe bipişkivînin ew dûmana dibûye û bi xêra wê mij û dûmanê daran guliyên xwe vedikirine

22 Mart 2018 Perşembe

Çîroka WQFerhengê ya bo IOS'ê-2

navrûya nûrbar(collapsable) û lînkkirin
Çîroka WQFerhengê ya bo IOS'ê -1

5- Sazkirina navrûyan, sazkirina qutiyên peyvan, eyarkirina berahiya(firehbûn-tengbûna) qutiyan filan û bêvanan jî ez hinekî westandim, lê de di vê merheleyê de ya ez tewrî zêde westandim, çêkirina navrû ya nûrbar(collapsable) û çêkirina lînkan bû. Çend rojan ez bi çêkirina tabloya nûrbar, ango nûr dibe, li hev qat dibe re westiyam. Dawiya  dawîn, min bi alîkariya çend mînakan re ew navrûya jî çêkir. Paşê dor hate lînkkirina peyvana ku pêşdeçûn û paşdeçûna di nav lêgerînan de hêsantir dike. Vê  ez pir westandim. Ji ber ku navrûya wateyan ji tableview'ê pêk dihat û  di wê de jî label hebûn û labelan wek destpêk(default) lînkkirin nedikir. Lazim e ku meriv bixwe cihê tîkandinê bigirta û bi lînkên hatiye dane ve li hev bianiya. Ez çend rojan bo vê xebitîm, qismen min lînkkirin û lihevanîna lînkan pêk dianî. Lê wê baş randiman nedida. Ew jiş derdê min re nedibû derman. Loma hewce bi çareyeka din hebû. Axirî soxirî, min çareyeka din dît. Min qutiyeka tekstan(textbox) li her rêzika tabloyê zêde kir û bilindiya wê bi label'ê ve wekhev kir û lînk li ser wê dan. Ew ji derdê min re bû derman. Êdî bêyî ku ez pê re biwestim, lînk dihatin dan û gava ku dihatin tîkandin jî encam dihatin nîşan dan. Bona pêkanîna van herdu tiştan jî ez nêzî 15 rojan xebitîm. Lê axirî soxirî, êdî navrû hatibûn hazir kirin û êdî li pêş perdeyê gelek tişt temam bûbûn.

Mezinahiya ferhengê daket 95 MB'an
6- Gava navrûyên ferhengê temam bûn, bi saya lînkkirina peyvan pêşdeçûn û paşdeçûn hêsantir bû û performansa ferhengê hîn zêdetir zelal bû. Eyan bû ku performansa ferhengê ne rind  e. Belê, di simulatorê de ferhengê zûka bersiv dida, lê mihtemelen li ser cihêzên rastîn performans ê ewqas baş nebûya. Loma, min carekî din çav li SQL'ên xwe gerrand û hinekî sererastkirin lê kirin. Lê, dîsa perfromans ne bi dilê min bû. Hînga min ferq kir ku tabloyên min ên danegehê, ne fts(full text search) lê tabloyên normal bûn. Tabloyên fts performanseka pirr baştir didan, lê pê re mezinahiya danegehê jî gihîşt 160 MB'an.  Qe nebe, êdî ferheng gihîşt lezeka pir baştir. Ji wê şûnde ez ketim keftûlefteka kêmkirina mezinahiya danegehê. Lê wê jî ez gelek westandim. Min biryar da ku ez peyvên zêde tekrar dibin, kod(encode) bikim û wirganî têxim danagehê, gava derxime hember  bikarîner jî ji wê kodê şûnde vereşînim(decode). Jixwe karûbarê ku ez lê dixebitim ne tenê ev bû, di ber re hin kar û barên din hebûn û demeke jî ez bo karê xwe  çûme Awistiryayê. Loma ew şixula bi derengiyê ket. Lê di ber re ez pê re êpê mijûl bûm. Nêzî mehekê ez bo wê xebitîm û taliya taliyê mezinahiya danegehê daket 90 MB'an. Ew jî kêmkirineka muhîm bû.

7- Êdî, hêdî hêdî ez ber bi dawiyê ve dihatim. Lê Apple'ê hertim digot hele yaweş, ka em ê hîn çi ecêban derxin pêş te. Bo endambûna programa pêşvebirinê (Developer Program) Google jî pereyan distîne. Lê tenê bo careke 40$'î distîne û êdî hewce nake meriv pereyan ramedîne. Lê Apple 90$'î distîne û ew jî tenê bo saleke, ango meriv mecbûr e salane 90$'î bide. Lê min niyet hebû ku ez va ferhengê dewlemend bigihînim ber destên Kurdîhezan. Min xwe li endamiyê qeyd kir û xwe da bendiya pesendkirina wê. Çend rojan şûnde, nameya qebûlbûna endamiyê ji min re hat. Ew merhaleya jî li dû ma.

8- Dîsa ji hêla belavkirina bernameyên de meriv Google û Apple'ê li hev qiyas bike, ferqeka wihanî heye: Meriv di Androidê de dikare .apk'ê bi her hawî bigihîne cihazê xwe û bi qebûlkirina şerta "pêbaweriya bernameyên ji kesê sêyem(third party)" re dikare wan li telefonê xwe saz bike. Lê di Apple'ê de gerek meriv telefonê xwe bi USB bi Mac'a ku Xcode lê dixebite ve girê bide û di ser XCode'ê re li telefonê xwe bernameyê saz bike. Jixwe gava sazkirinê jî çend gavên ku bêyî girêdana telefona bi Mac'ê ve meriv nikare aplîkasyonê saz bike jî hene. Ji ber ku telefonê minê IOS tunebû vê rê li ber min digirt ku ez bernmayê li ser telefonekî rastîn biceribînim. Eger ne şertên ewlehiyê tunebûna min ê bername hazir bikira û bişanda çend hevalan ku wê biceribînin. Lê dîsa jî ez timûtim dudil dibûm, gelo ez bernameya xwe li ser telefonekî rastÎn nec
eribînim performansa wê baş bibe? Gelo ew şaşiyan nede? Gelo ew lêgerînan bilez û bez encam bide filan û bêvan...  Vê dudiliya carcaran bi min dida gotin ku ez Iphone'ekî kîre bikim. Heta li ser înternetê ez çend caran lê geriyam jî, lê paşê min de ez carê wiha biweşînim. Ya hero, ye mero...

9- Serêşiyeka din a dû re, çêkirin û bikaranîna sertîfîkayan bû. Bo IOS'ê du sertîfîka hebûn. Yek ya çêkirina bernameyan(IOS App Development), ya din jî bo belavkirina bernameyan(IOS Distribution). Min ji ber ku dikir li ser tu cihêzên rastîn ceribandinan nekim, min dikir sertîfîkaya bo birêvebirinê bi kar neînim. Min dikir sertîfîkaya belavkirian bernameyan bi kar bînim. Lê bi dêv ewqas hêsan bû. Heta ku min karî sertîfîkyan li ser Xcode'ê bidim qebûlkirin, bidim pesendkirin, tîtika heniya min qelişiya. Ez çar-pênc rojan tenê bo vê dixebitîm. Lê ew jî tenê bo çend şaşiyên biçûk bûye. Di vê navberê de ez dîsa tim û tim dudil dibûm, gelo ew ne ji ber neceribandina li ser telefonekî rastîn e, an na? Lê bi çareserkirinê re ez ji dudiliyan filitîm.

10- Axirî soxirî, dawiya dawîn, hemû problem çareser bûn û tenê barkirina li ser Itunes'ê ma. Dîsa bi xêra xêrxwazên li ser Înternetê bi hûrgilî barkirina li ser Itunes'ê vedibêjin min ferheng li Itunesê bar kir. Ki dû pesendkirinê re, min lînk ji çend kesan re şand ku biceribîne, şikur tu şaşî derneketin û tirsa min nehate serê min. Lê ji dû ewqas serêşiyên ku IOS'ê dabûn min re, min navê bernameyê şaş nivîsandibû. Quzilqurta Itunes'ê nahêle ku meriv navê jî sererast bike. Lazim e meriv bo wê versiyoneka nû derxîne. Ka hele ez ê binihêrim.

14 Mart 2018 Çarşamba

Çîroka WQFerhengê ya bo IOS -1

WQFerheng ji pênc salan vir ve ye di xizmeta Kurdî û Kurdîhezan de ye. Siftê min di dawiya 2012'an de versiyona bo Androidê çêkir. Dû re versiyona wê ya bo Wîndowsê hat xwestin û min versiyona bo Windowsê hazir kir. Ji serî de, ji dema ku min WQFerheng weşand vir ve, versiyona bo IOS'ê jî dihat xwestin, lê min her car zext û zorên bo wê li mixatebên xwe bi bîr dianîn û min digot mixabin ew bo niha ne mimkûn e. Lê her ku min digot jî diltengiyek li min peyda dibû, ji ber ku min dewlemendiya ferhengê pirr rind dizanî û min nedixwest kes jê bêpar bimîne. Min ji der ve, ew li daxwazkeran vedigerand, lê li cem xwe di ber re jî hewl dida ku wê çê bikim. Lê  zêde nediajot, nediçû serî û min dev jê  berdida. Ji ber ku birastî jî Apple'ê li ber meriv gelek astengî û zehmetî derdixistin. Tu li  yekî dibuhiryayî, li ya din diqeliviyayî. Vê çîrokê wihanî heta payîza çûyî, payîza 2017'an ku min carekî din WQFerheng nû kir domiya. Dîsa gelek daxwaz bo wê  hatin û êdî min biryar da ku carekî din hewl bidim û her çi tiştê ji dest min tê  bikim ku vê ferhengê bigihînim ber destên IOS'çiyan..

Programsazî tiştekî çiqas bi kêf û zewq e, ewqas jî b zorî û zehmetî ye. Lê kêfxweşî û bextewariya ku ji dû van zorî û zehmetiyan re tê jî bêhempa ye û berdêla hertiştî ye. Lê, yeqîn ew ne wekî di fîlman de  tê nîşan dan e. Çend rojan berê li ser Twitterê rastî vidyoyeke hatim ku sêwirandina programsaziyê ya aqilê milet de û ya di rastiyê  de nîşan dida;


Birastî jî, di dema kodnivîsandin û programsaziyê de, meriv pircaran  tenê di dor şaşiyeka bona xaleke, an jî nuqtebireke(;) dihere û tê, deh caran çav lê digerîne, sedcarî debug dike, hezarcarî bernameyê digire û vedike, lê axirî soxirî pê dihese ku ew tenê ji ber kêmasiya  tiştekî pir biçûk, ji ber xalekê, nuqtebirekê û hwd. bûye. Lê ya ku di dest meriv de dimîne, pirç û porê rûçikandî, şor û sixêfên ku ji devê meriv daweriviyane.

Çêkirina versiyona IOS'ê jî carcaran wiha bûbû. Jixwe min berê jî, ji ber van zor û zehmetiyan, hîn di serî de dev jê berdabû. Lê vê carê min qerar dabû herçi tiştê ji dest min dihat min ê bikira;

1-Hewcedariya ewilîn bidestxistina kompîtereka Mac bû. Apple'ê nedihîşt ku meriv ji xeynî Mac'ê li cihekî din bernameyan bo IOS'ê çê bike. Loma gerek min Mac'ek peyda bikira. Lê, de were ku tu kesî minê ku 9-10 hezar TL bide Mac'ekê tunebû. Loma, ya hêsantirîn sazkirina Virtual Machine (Kompîtera Mecazî)'ekê bû. Berê jî min çendcaran ceribandibû, lê nekaribû bibim serî. Şikur kar û bar li rê çûn, jixwe bi xêra xêrxwazên ku pisporî zanyariyên xwe li ser înternetê belaş û xêra bavan berpêşî me kesên li dû şopa wan agahiyan digerin dikin. Li vê lînkê sazkirina KM(Kompîtûra Mecazî)'yê bi dûr û dirêjî dihat salix dan. Virtualbox û .iso ya bona sazkirina makîneyê jî li herdu lînkan dikarîn bên peyda kirin. Min herdu daxistin û ji dû çend ceribandinan, ji dû çend sazkirin, jêbirin û vesazkirinan re karî makîneya xwe ya mecazî bi gerrê bixim. Axirî soxirî, Mac'a min a ewilîn hazir bû. Êdî ew merhela ya ku heta wê rojê ez dihatim li ber disekinîm, li dû mabû. Birastî min bawer nedikir ku ez ê wiha bi firek av re li vê astengiya ku li ber min mîna çiyayan xuya dibe biborim jî.

Virtualbox a Oracle'ê heqîqeten jî sihêrbazeke
Mac'a min a ewilîn, herçiqas mecazî be jî
2- Dû re dor hat hazirkirina halet û hacetên bona nivîsandina kodan, çêkirina bernameyan bû. Li ser Mac'ê bi Xcode'ê  kod dihat nivîsandin. Min ew ji Apple Store'ê daxist û li ser kompîtorê saz kir. Dîsa bi çend sazkirin û vesazkirinan. Lê, Karwan êdî bi rê ketibû, rê yekcaran di dor xwe re viz dibû jî, axirî soxirî pêş de diçû.

3-  Paşê dor ya kodkirin û çêkirina bernameyê bû. Min berê bi C#, bi C++, Java, Asp.Net, Visual Basic'ê bername çêkiribûn, lê quzilqurta Objective C'yê tev cida bû. Esasen, Apple'ê zimanekî nû yê pêşxistina bernameyan a bi navê Swift dabû nasandin, lê ez paşiyê re pê hesiyam. Careke min bi Objective C'yê dest pê kir û min got ez êdî bi wî zimanî bidomînim. Lê Apple'ê mîna her tiştî di vê de jî ji meriv re têra xwe zikêşî derdixistin. Di mêratê zimên de, her tiştî bi quzilqurta "NS"'ê dest pê dikir. NSString û NSInteger û NSArray û NS filan û NS bêvan, NS nizanim çi ziqum... Temam me qebûl e, bila kilîdpeyv(keyword) wiha dest pê kin, bila meriv di seriyê her nasandina(define) guherokan(variable) de xweliya "NS" li serê xwe bike, lê heyra ew peyvrêziya(syntax) we ya li dinyayeka din çi ye? Tu li kîjan zimanî binihêrî meriv bi xalê(.) bang li taybetmendiyên(property'an) sinifan dike, lê di objective C'de dîsa cidatiyek heye ku quncikparantez([]) kirine belayê  serê meriv. Bi ser de jî, bangkirina metodan, afirandina guherokan û hwd. ezyatek in li serê meriv. Lê, hêdî hêdî ez lê elimîm û lê banîm. Jixwe nezanîna kurterê yên Mac'ê jî ez têra xwe diwestandim, lê kelek bi ser avê ketibû û geh pêş de geh paş de digerî.

XCode û zimanê Objective C
4- Piştî ez hinekî êdî li peyvrêzî û zimanê Objective C'yê elimîm gav bi gav di nav kodkirin û pêşvebirina bernameyên de çûm. Di versiyona Androidê de min çavkaniyên peyva wek tekst hazir kiribûn û Danegeh(Database) bi sazkirina bernameyê re, li ser cihêzan dihat afirandin. Lê di IOS'ê de meriv dikarî DB'yê hazirkirî têxe nav bernameyê. Ew ji bo min jî baştir xuya dibû, ji ber ku wê him bi şixulandina siftê re demek digirt him jî carcaran dibû sebeba şaşiyan. Min di vê derbarê de dest bi lêkolînan kir. Şikur ku înternet heye û têde têra xwe jî xêrxwaz hene. Min li vir çavkaniyek gelek zelal û fesih dît, ka meriv ê çawa bikaribe di IOS'ê de danegehê bi kar bîne.  Ji dû hinek xebat û lebat re min sinifa xwe ya danegehê bi rê ve bibe hazir kir. Û dor hat çêkirina DB'yê ceribandinê. Lê de were ku dîsa rêgiriyek derkete pêş min. Min dikir DB'yê ji dosyeyên .csv çê bikim, lê .csv'yên li Windowsê hatibûn qeyd kirin, li Mac'ê nedihatin, ji ber ku ew bi kodkirineka din bûn. Ji dû lêgerînên dûr û dirêjên li ser Google'ê re, dîsa Google bixwe gihîşte hawara min. Gava meriv .csv li ser Google Spreadsheet'an qeyd dikirin û ew li Mac'ê dadixistin, Mac'ê êdî bêyî problem ew nas dikirin û bi serkeftin di DB'yê SQLite'ê de qeyd dikirin. Bi vî hawî arîşeyeka din li dû ma û min DB afirand, SQL'ên bo bijartin û lêgerînan hazir kirin. Van tiştên min li jor qal kirin nêzî 15 rojan girt. Êdî li ser ferhengê lêgerîn û bijartina sernavan dihat kirin. Bila gavên dû re bimînin beşeka din.
Çêkirina Danegeh(DB)'ê ya li ser Terminal a Mac'ê

Google dermanê gelek deran e. Csv bi xêra wê ji Windowsê ber bi Mac'ê ve


Çîroka WQFerhengê ya bo IOS'ê -2

9 Şubat 2018 Cuma

Prag û Kafka

Di dawiya meha berfanbarê de rêya min bi ser Pragê ket, zêdetir min rêya xwe bi ser Pragê xist. Ez bo karê xwe çûbûm Awistiryayê, bajarê Linzê û hîn ku rêya min bi Ewropayê ketiye min çend ro li geşta xwe ya bo karê xwe zêde kirin û ez li çend paytextên welatên Ewropayê geriyam. Rojek min li Wiyanê derbas kir, dû re min berê xwe da paytexta Çekyayê, Pragê, min rojek li wir borand û di wir re jî ez çûme Berlînê. Bila beşên Wiyan û Berlînê mijara nivîseka din bin, ez dixwazim di vê nivîsê de qala Pragê bikim.
Prag, paytexta Bohemya ya berê ye. Hîn ku ez neçûme min gelek pesn û şayesandin di derbara wê de bihîstibû. Û ez ya ku di dawiyê de bibêjim niha de bibêjim ku ew bi rastî jî layiqî hemû ew pesn û şayesandinan e. Ez ji Linzê bi trênê çûme Pragê. Nêzî 5 saetan girt û bihaya xwe jî tenê 14 euro bûn. Fîrmaya Awistiryayê ya rêhesinan, li ser înternetê carcaran bîletên erzan (fiyata normal 36 euro ne) difiroşe û min jî bi vî  hawî erzan stand.

Mêzelê Cihûyan a li Pragê, di roja sebtê(pişiniyê) girtî ye
Jixwe ji xeynî pesn û şayesandinên di derbara Pragê de, Pragê bi hawiyekî din jî bala min dikişand ku ew jî bo Kafka bû. Prag bajarê ku Kafka lê çavên xwe li vê  dinyayê vekiribûn û li dû mirinê xwe re jî jê re bûbû war bû. Loma çir ku ez li Pragê peya bûm, min got ez herrim ser li gora Kafka bidim. Ji ber ku min ji berê de li ser nexşeyan(teknolojî tiştekî baş e) li binecihên ku min dil heye herrimê nihêrîbû, baştir bû ku ez siftê herim li ser gora Kafka bixim. Gava meriv li bajarekî xerîb dibe meriv pirr nawêre li taksiyê siwar bibe (min ew paşê piştrast kir ku ez hinekî şûn de qal bikim). Loma ez ji rawestgeha trênên bi peya çûm ser gora Kafka, lê wê ji saaeteke zêdetir girt. Mixabin, goristana Cihû yan a ku gora Kafka têde bû ne vekirî bû. Di rojên yekşeman de ji ber roja pîroz a Cihû yan girtîbû. Min tenên tableya ku dibêje "gora Dr. Kafka 250 m. wê de ye" dît û min nekarî ser li gora Kafka bixim.

Gora Kafka 250 m. wê de, lê deriyê mezelê girti ye
Bêyî ku ez bikaribim herime ser gora Kafka ez paş ve vegeriyam. Lê êdî nigên min li ber min nediçûn, li dû min dihatin. Loma min got ez li taksiyeke siwar bibim. Bîsteke şûn de min ji xwe re taksiyek dît û min got ku min bibe ser keleya Pragê. Lê  de were ku min re pereyên Çekan, Kron tunebûn û bi min re euro hebûn.  Loma min pirsî ka gelo nêzî çend euro pere bigire, got ez ê taksîmetre vebikim, lê ew ê nêzî 10 euroyan bigire. Min got de baş e û ez li taksiyê niştim. Ajovanê taksiyê gava ez gihandim meydana ber keleyê li taksimetreyê nihêrî û got hesabê me 25 euroyan dike. Min li taksimetreyê nihêrî, nêzî 220 koronên çekan digirt û wê jî li gor hesabê min dorê 10 euroyan digirt. Min got 25 euro zêde ne,wî got 20 euro, lê min tenê 13 euro danê. Wî di dû min de kire pilepil, lê min zêde devjenî nekir û ez li meydana li ber keleyê peya bûm. Li meydanê qerebalixeka balkêşa ji kinc û dilqên cûr bi cûr hebû. Min ewil fehm nekir, lê gava ez gihîştim ber  deriyê  keleyê hêdî hêdî ez  di meseleyê gihîştim. Wekî mihrîcaneke grûpên mûzikê meşa bandoyê dikirin. Ew ji min re bû rasthatin û surprîzeka gelek xweş. Min hinekî li wan temaşe kir û ez ketime hindura keleyê.

Meydana li ber Keleyê,rasthatineke xweş li bendiya min bû
Kele li ser girekî hatiye çêkirin û têde hema bêje hemû tiştên ku meriv demeka dirêj bikare têde debara xwe bike hebûn. Guman nîne ku ew bona parastin û xwe sipartinê wiha bi her çavkaniya jiyanê ve hatibû arastin. Têde bîra avê , dêreka bi heybet hebû. Li ser dêrê birceka gelek bilind hebû. Lê ji ber ku min roja berî wê jî xwe li Wiyanê xwe pir westandibû, çavên min nebirrî ku ez ji ewqas nêrdîvan bi peya derkevim ku ji jor de çav li ser Pragê bigerînim. Jixwe ji ser keleyê jî dîmeneka gelek xweş a raser Pragê re hebû. Ez ji keleyê derketim, li derve hîn jî meşa bi mûzîka ew komên mûzikê yên ku min behs kiribûn  berdewam bû. Min hinekî din lê temaşe kir û ez bi yeka wan re tev ji keleyê serejêr bûm. Em tev heta ber çemê Tûnayê daketin jêr. Di ber re jî min di navîgasyona telefonê xwe de mûzeya Kafka eyar kir û li gor rênimandina wê ez berjêr, heta ber çêm meşiyam. Di vê navberê de min çavên xwe li menzewreya xweş az Pragê jî digerandin.

Ji ser keleyê dîmena Pragê

Mûzeya Kafka
Mûzeya Kafka li kêleka çemê Tûnayê  hatiye çêkirin. Bîlatên xwe nêzî deh euro'yan bû. Min bîlata xwe kirî û ez ketime mûzeyê. Mûze ji du qatan pêk dihat û meriv di hêleke  re  diketê û di hêla  din re  derdiket. Jixwe Kafka ne di jiyana xwe de, lêbelê ji dû mirina xwe re navdar bûye. Loma gelek tiştên li dû wî mane an di demên taliya umrê wî de, an jî ji mirina wî şûnde ne. Çapên yekemînên kîtabên wî, destxetên ku ji bo hin daxwazan ji xwedankarê xwe re nivîsîne, hin destxet û nameyên ku ji destgirtiyên xwe re nivisîne tên pêşandin. Di 9-10 salên xwe yên dawî de wwî gelek caran bona nelirêbûna siheta xwe îzin standiye. Herwiha ji ber ku birêvebirê komelaya karkeran bûye wî raporên qezayên karkeran jî rapor kirine.
Resmê kêlê gora Kafka li mûzeyê

Çapa yekemên Tixtorê Gundewariyê, Hunermendê Birçîmanê, Veguherînê, Dadgehê li wir tên pêşandan. Nimûneyeka makîneya ku di "Koloniya Cezayê" de tê tearîfkirin jî hatiye çêkirin.

Jiyana Kafka jixwe tijî derd û  elem, êş û  azar e. Di roman û çîrokên wî de jî, di nemayên wî de jî ew bi hemû aşkereyiya xwe ve, xwe dide der. Lê meriv li wê mûzeyê yek ji tiştên herî xemgînê ku were serê dê û bavekî jî dibîne: Îlankirina mirina zarê xwe. Malbata Kafka merasîma mirina lawê xwe jî bi îlana rojnameyê îlan kiriye. Ew "êşa cegerê" ye, tim û tim dia dayikên me Kurdan e ku dibêjin "Xwedê êşa cegerê nede kesî". Lê de were ku edet û dûzena dem û dewranê ne wirg e.


Îlana mirin û merasîma mirina Kafka
Ez ji mûzeyê derketim û min xwe li der û dor û li ser pireya Charles xwe êgle kir. Carcaran gava min li dû xwe mêze dikir, li jor keleya Pragê bi hemû îhtîşam û heybeta xwe xuya dibû. Gelo Kafka bi dîmena  wê keleyê, romana xwe ya "Kele" nivisandibû? Belê çîroka Kele li cihekî xewle û rê û dirb pê nekeve diqewimî, lê di nivîseka ku di mûzeyê de dihat pêşandan de Kafka digot, li çîrokên min mexapin û mebêjiin ku ez li cih û warekî xewle mezin bûme, ez di navenda bajarekî wek Pragê de mezin bûme...

Ez di ser pirê re derbasa hêla din Pragê bûm û pê re jî  heyrana dîmena derûdora xwe dibûm..