9 Şubat 2018 Cuma

Prag û Kafka

Di dawiya meha berfanbarê de rêya min bi ser Pragê ket, zêdetir min rêya xwe bi ser Pragê xist. Ez bo karê xwe çûbûm Awistiryayê, bajarê Linzê û hîn ku rêya min bi Ewropayê ketiye min çend ro li geşta xwe ya bo karê xwe zêde kirin û ez li çend paytextên welatên Ewropayê geriyam. Rojek min li Wiyanê derbas kir, dû re min berê xwe da paytexta Çekyayê, Pragê, min rojek li wir borand û di wir re jî ez çûme Berlînê. Bila beşên Wiyan û Berlînê mijara nivîseka din bin, ez dixwazim di vê nivîsê de qala Pragê bikim.
Prag, paytexta Bohemya ya berê ye. Hîn ku ez neçûme min gelek pesn û şayesandin di derbara wê de bihîstibû. Û ez ya ku di dawiyê de bibêjim niha de bibêjim ku ew bi rastî jî layiqî hemû ew pesn û şayesandinan e. Ez ji Linzê bi trênê çûme Pragê. Nêzî 5 saetan girt û bihaya xwe jî tenê 14 euro bûn. Fîrmaya Awistiryayê ya rêhesinan, li ser înternetê carcaran bîletên erzan (fiyata normal 36 euro ne) difiroşe û min jî bi vî  hawî erzan stand.

Mêzelê Cihûyan a li Pragê, di roja sebtê(pişiniyê) girtî ye
Jixwe ji xeynî pesn û şayesandinên di derbara Pragê de, Pragê bi hawiyekî din jî bala min dikişand ku ew jî bo Kafka bû. Prag bajarê ku Kafka lê çavên xwe li vê  dinyayê vekiribûn û li dû mirinê xwe re jî jê re bûbû war bû. Loma çir ku ez li Pragê peya bûm, min got ez herrim ser li gora Kafka bidim. Ji ber ku min ji berê de li ser nexşeyan(teknolojî tiştekî baş e) li binecihên ku min dil heye herrimê nihêrîbû, baştir bû ku ez siftê herim li ser gora Kafka bixim. Gava meriv li bajarekî xerîb dibe meriv pirr nawêre li taksiyê siwar bibe (min ew paşê piştrast kir ku ez hinekî şûn de qal bikim). Loma ez ji rawestgeha trênên bi peya çûm ser gora Kafka, lê wê ji saaeteke zêdetir girt. Mixabin, goristana Cihû yan a ku gora Kafka têde bû ne vekirî bû. Di rojên yekşeman de ji ber roja pîroz a Cihû yan girtîbû. Min tenên tableya ku dibêje "gora Dr. Kafka 250 m. wê de ye" dît û min nekarî ser li gora Kafka bixim.

Gora Kafka 250 m. wê de, lê deriyê mezelê girti ye
Bêyî ku ez bikaribim herime ser gora Kafka ez paş ve vegeriyam. Lê êdî nigên min li ber min nediçûn, li dû min dihatin. Loma min got ez li taksiyeke siwar bibim. Bîsteke şûn de min ji xwe re taksiyek dît û min got ku min bibe ser keleya Pragê. Lê  de were ku min re pereyên Çekan, Kron tunebûn û bi min re euro hebûn.  Loma min pirsî ka gelo nêzî çend euro pere bigire, got ez ê taksîmetre vebikim, lê ew ê nêzî 10 euroyan bigire. Min got de baş e û ez li taksiyê niştim. Ajovanê taksiyê gava ez gihandim meydana ber keleyê li taksimetreyê nihêrî û got hesabê me 25 euroyan dike. Min li taksimetreyê nihêrî, nêzî 220 koronên çekan digirt û wê jî li gor hesabê min dorê 10 euroyan digirt. Min got 25 euro zêde ne,wî got 20 euro, lê min tenê 13 euro danê. Wî di dû min de kire pilepil, lê min zêde devjenî nekir û ez li meydana li ber keleyê peya bûm. Li meydanê qerebalixeka balkêşa ji kinc û dilqên cûr bi cûr hebû. Min ewil fehm nekir, lê gava ez gihîştim ber  deriyê  keleyê hêdî hêdî ez  di meseleyê gihîştim. Wekî mihrîcaneke grûpên mûzikê meşa bandoyê dikirin. Ew ji min re bû rasthatin û surprîzeka gelek xweş. Min hinekî li wan temaşe kir û ez ketime hindura keleyê.

Meydana li ber Keleyê,rasthatineke xweş li bendiya min bû
Kele li ser girekî hatiye çêkirin û têde hema bêje hemû tiştên ku meriv demeka dirêj bikare têde debara xwe bike hebûn. Guman nîne ku ew bona parastin û xwe sipartinê wiha bi her çavkaniya jiyanê ve hatibû arastin. Têde bîra avê , dêreka bi heybet hebû. Li ser dêrê birceka gelek bilind hebû. Lê ji ber ku min roja berî wê jî xwe li Wiyanê xwe pir westandibû, çavên min nebirrî ku ez ji ewqas nêrdîvan bi peya derkevim ku ji jor de çav li ser Pragê bigerînim. Jixwe ji ser keleyê jî dîmeneka gelek xweş a raser Pragê re hebû. Ez ji keleyê derketim, li derve hîn jî meşa bi mûzîka ew komên mûzikê yên ku min behs kiribûn  berdewam bû. Min hinekî din lê temaşe kir û ez bi yeka wan re tev ji keleyê serejêr bûm. Em tev heta ber çemê Tûnayê daketin jêr. Di ber re jî min di navîgasyona telefonê xwe de mûzeya Kafka eyar kir û li gor rênimandina wê ez berjêr, heta ber çêm meşiyam. Di vê navberê de min çavên xwe li menzewreya xweş az Pragê jî digerandin.

Ji ser keleyê dîmena Pragê

Mûzeya Kafka
Mûzeya Kafka li kêleka çemê Tûnayê  hatiye çêkirin. Bîlatên xwe nêzî deh euro'yan bû. Min bîlata xwe kirî û ez ketime mûzeyê. Mûze ji du qatan pêk dihat û meriv di hêleke  re  diketê û di hêla  din re  derdiket. Jixwe Kafka ne di jiyana xwe de, lêbelê ji dû mirina xwe re navdar bûye. Loma gelek tiştên li dû wî mane an di demên taliya umrê wî de, an jî ji mirina wî şûnde ne. Çapên yekemînên kîtabên wî, destxetên ku ji bo hin daxwazan ji xwedankarê xwe re nivîsîne, hin destxet û nameyên ku ji destgirtiyên xwe re nivisîne tên pêşandin. Di 9-10 salên xwe yên dawî de wwî gelek caran bona nelirêbûna siheta xwe îzin standiye. Herwiha ji ber ku birêvebirê komelaya karkeran bûye wî raporên qezayên karkeran jî rapor kirine.
Resmê kêlê gora Kafka li mûzeyê

Çapa yekemên Tixtorê Gundewariyê, Hunermendê Birçîmanê, Veguherînê, Dadgehê li wir tên pêşandan. Nimûneyeka makîneya ku di "Koloniya Cezayê" de tê tearîfkirin jî hatiye çêkirin.

Jiyana Kafka jixwe tijî derd û  elem, êş û  azar e. Di roman û çîrokên wî de jî, di nemayên wî de jî ew bi hemû aşkereyiya xwe ve, xwe dide der. Lê meriv li wê mûzeyê yek ji tiştên herî xemgînê ku were serê dê û bavekî jî dibîne: Îlankirina mirina zarê xwe. Malbata Kafka merasîma mirina lawê xwe jî bi îlana rojnameyê îlan kiriye. Ew "êşa cegerê" ye, tim û tim dia dayikên me Kurdan e ku dibêjin "Xwedê êşa cegerê nede kesî". Lê de were ku edet û dûzena dem û dewranê ne wirg e.


Îlana mirin û merasîma mirina Kafka
Ez ji mûzeyê derketim û min xwe li der û dor û li ser pireya Charles xwe êgle kir. Carcaran gava min li dû xwe mêze dikir, li jor keleya Pragê bi hemû îhtîşam û heybeta xwe xuya dibû. Gelo Kafka bi dîmena  wê keleyê, romana xwe ya "Kele" nivisandibû? Belê çîroka Kele li cihekî xewle û rê û dirb pê nekeve diqewimî, lê di nivîseka ku di mûzeyê de dihat pêşandan de Kafka digot, li çîrokên min mexapin û mebêjiin ku ez li cih û warekî xewle mezin bûme, ez di navenda bajarekî wek Pragê de mezin bûme...

Ez di ser pirê re derbasa hêla din Pragê bûm û pê re jî  heyrana dîmena derûdora xwe dibûm..












7 Ocak 2018 Pazar

Danana darên berûyê

Ew çend sal in ez hîn zêdetir hez dikime ku daran danim. Belku nîşan navsalîbûnê ye. Heer ku umir li meriv bi nav  sala re dihere, meriv hîn zêdetir tê digihîije ku umir dihere û meriv jî li ser rûyê erdê ne payîdar û mayinde ye. Loma meriv hîn zêdetir hez dike ku li dû xwe tiştinan bihêle. Li çiyayên gundê me berê, 50-60 sal berê, têra  xwe darên berûyan hebûne. Gava niha meriv çavên xwe li çiyayê digerrrîne meriv hîn jî tek-tûk darên berûyan dibîne, lê li gor ku tê qal kirin, gava  meriv bi nav dar û beran diketine, çav bi çavan nediketiye, tu der bi meriv ve xuya nedibûne. Paşê ew dar û beran, bona ardû û şewateyê, giş hatine qut kirin, û dû re jî hatine qirr kirin, heta tê bîra min ku gonc û kok jî li wan hatin derxistin. Tê gotin ku, esasen dar û ber yek ji nîşaneya xwecih û bicihbûyîna li derekê ye. Yanê, gava meriv dest ji  koçberiyê berdide, êdî dikeve qeyta danandina dar û beran, dikeve qeyta tiştên cihwarî. Lê de were ku li cem me , ji dû bicihbûna li wan cîwaran re, dar û ber bûne armanca qirrkirinê, bûne armanca ardû şewateyê. Axirî, niha meriv çavên xwe lê digerrîne, meriv tenê çiyayên rût û repal dibîne. Çend sal in em dîsa li çiyayê berûyan, pelûtan dadinin. Ger ew gihîştin, em dor li wan bigirin, sereqoriyê jî lê bikin. Çend mehan berê min vîdyoya merivekî Hîndî dîtibû ku wî bi tena serî xwe daristanek gihandiye. 


Dilê min wê çaxê pirr ketibû karê ku wî mêrikî kiribû. Ez bixwe jî, qasî ew mêrikîê Hîndî nebe jî, çend sal in dara dadidinim. Çend ro berê me, min- biraziyê min Bûxre û gundiyê me Hecelî, nêzî 200 korrtan de pelût danan. Di nav wan de pelûtên sîdîganên hertim bi pelç û kesk jî hebûn ku ew heta niha li çiyayê me tunebûn. Bila resmê ew çiyayên rût û repal û kortikên bêdar li vir bin, gava ew der şîn û bi dar bûn, mîna daristana mêrikê Hîndî bû daristenek em ê dîsa vegerrin û li çiyayê rût û repal binêrin.




12 Aralık 2017 Salı

Aşiqî û Maşûqî, Mewlana û Lacan


Çîroka meşxûlbûna bi namexwendin û mitalekirina name ya evînê ya aşiqekî ya di dema hazirbûna maşûqa xwe de û nerazîbûna maşûqê xwe.

Di Mesnewî ya Mewlana de çîrokek li ser evîn û aşqê heye ku qala du aşiqan dike. Aşiqek li hindê yara xwe nameya evîn û hesretiyê dixwîne. Lê maşûq ji vê aciz dibe û dibêje: Ger tu aşiqê min î ez bixwe li hindê te me, ew nameyên evîn û hesretê çi ne. Ew ne nîşana aşiqî, lê belê nîşanan tiştekî din in. Xuya ye tu ne aşiqê min, lêbelê aşiqê haletê ruhiyê yê evîn û hesretiyê yî. Tu dixwazî di wê haletê ruhiyê de bî, lê nexwazî li min bigihîjî. Mewlana ew çîroka nêzî hezar sal berê gotiye. Jacques Lacan hay ji vê çîrokê hebû nizanim, lê ew jî di derbara miraz û hewesdariyê de jî tiştên mînanî vê dibêje. Di filmê The Life of David Gale de Kevin Spaceyê ku di fîlm de mamosteyekî zanîngehê yê, di derseke de tîradeke li ser nihêrîna Lacan a di derbara miraz û hewesdarî/xwestinê de dide. Gale(Spacey), dibêje ku li gor Lacan xwestin/hewes gerek unrealistic/derîedet, ne gihîjbar, ne berdest bin û ya ku meriv esasen dixwaze ne meqsed, lê haletî ruhiyê ye. Da ku hewesdarî/xwestin berdewam bibe gerek miraz hertim li ber destan dûr be...

Li jêr wergera çarînên Mewlana û tîrada David Gale heye...


آن یکی را یار پیش خود نشاند
Li hindê yekî yara xwe rûniştibû
نامه بیرون کرد و پیش یار خواند
Name derxist û li ber yara xwe xwend
بیتها در نامه و مدح و ثنا
Di malikên nameyê de medh û sena
زاری و مسکینی و بس لابه‌ها
Zarî û mîskînî û têra xwe dilnewayî hebû

گفت معشوق این اگر بهر منست
Maşûq got: ger vana ji bona min in
گاه وصل این عمر ضایع کردنست
Di va wexta wesla me de, nîşana umrekî zayî ne
من به پیشت حاضر و تو نامه خوان
Ez li hindê te rûniştime û tu nameyê dixwinî!
نیست این باری نشان عاشقان
Ev qet ne nîşana aşiqiyê ye

گفت اینجا حاضری اما ولیک
Aşiq got:Belê, tu li vir li hindê min î, lê belê
من نمی‌یایم نصیب خویش نیک
Ez nikarim xweşhaliyê binoşim
آنچ می‌دیدم ز تو پارینه سال
Herçiyê ku sala par li min bo te hebû
نیست این دم گرچه می‌بینم وصال
Nîne niha, egerçi em wesla hev bûne jî

من ازین چشمه زلالی خورده‌ام
Min vedixwar ji kaniyê ava zelal
دیده و دل ز آب تازه کرده‌ام
Min pê çav û dil li xwe teze dikir
چشمه می‌بینم ولیکن آب نی
Min niha kanî dît, lê av nîne
راه آبم را مگر زد ره‌زنی
Gelo rêbiran rê li ava min birî

گفت پس من نیستم معشوق تو
Got maşûq: hînga ez ne maşûqa te me
من به بلغار و مرادت در قتو
Ez li Bûlxarê me, mirada te li Qitû yê            * Mebest ji hev dûr bûna mirad û meqsedê ye
عاشقی تو بر من و بر حالتی
Tu aşiqê min û haletê ruh î
حالت اندر دست نبود یا فتی
Ew haletê ruh ku ne di dest de de ye, xorto

پس نیم کلی مطلوب تو من
Loma metlûba te bitemamî ne ez im
جزو مقصودم ترا اندرز من
Ez niha cûzek ji meqsûda te  me
خانهٔ معشوقه‌ام معشوق نی
Ez xaniyê maşûq im, ne maşûqa te bixwe
عشق بر نقدست بر صندوق نی
Êvîn bo next dibe, bo sandiqê nabe

هست معشوق آنک او یکتو بود
Maşûq tenê eva yekta bû ku
مبتدا و منتهاات او بود
Ewil û axira te tenê ev bû
چون بیابی‌اش نمانی منتظر
Gava te ew dît, êdî namîne bendewarî
هم هویدا او بود هم نیز سر
Him zahîr ew e him jî sirr ew e

..............
عاشق حالی نه عاشق بر منی
Tu aşiqê "halet ruh"î, ne aşiqê min î
بر امید حال بر من می‌تنی
Tu bi halê hesretê bi min girêdayî




28 Kasım 2017 Salı

WQFerheng 4.2

Di salvegera xwe ya pêncan de WQFerheng carekî din hat nû kirin. Li gor versiyon û nûkirinên berî vê, vê carê di navrûyên Aplîkasyonê de zêde guherîn nehatin kirin. Ji ber ku ji vî alî de êdî kêmasî kêmbûne, zêdetir li naverok, çendanî û çawaniya peyv û biwêjên Ferhengê guherîn hatin kirin. Herçiqas guherînên vê carê zêde ne li pêş çavan bin û bi dîtina siftê re bi ber çavên meriv nekevin û balê meriv nekişînin jî, ez dikarim bêjim ku ked û emega vê carê hatiye dayîn ji ya hemû versiyonên berî vê zêdetir e. Belê, guherîna bi pîvan û bi jimaran hema li ber çav e: Hejmera gotaran ji sed hezarî zêdetir zêde bû û gihîşte 450. 000 heza gotarî. Lê ji xeynî vê gelek guherînên ku bi jimaran nayên pîvan kirin û ez ê qala wan jî bikim:

WQFerheng 4.0
WQFerheng 4.2
* Zêdebûna gotaran a zêdetirîn(nêzî 42.000) di Erebî hat kirin. Min berê li ser blogê qala kar û barên di vê derbarê de hatibûn kirin, kiribû. Bi xêr û wesîleya Jeremy Fowlerê Britanî Ferhenga Erebî-Kurdî ya Mihemed Emîn Doskî me li ser Wîkîferhengê zêde kir. Ji ber ku di lînka min dabû de, bi dûr û dirêjî hatibû qala kar û barên hatine kirin, kirin, ne hewce ye ez li vir zêde qala wê pêvajoyê bikim. Lê pê ve xizmeteka hêja hate ber destên Kurdîhezan.

* Zêdebûna dina berbiçav a di hejmara gotaran de di Îngîlîzî de bû. Min di vir de jî qala wê kiribû. Berê, 4-5 salan berê, min ferhenga Salah Sadallah li ser Wîkîferhengê zêde kiribû. Lê wê demê hin peyv baş li hev nehatibûn anîn û loma lêzedekirinê de ew kêm mabûn. Min carekî din û bi algorîtmayeka baştir ew li hev anîn. Bi vî hawî 13.500 peyv û sernavên nû li ser Wîkîferhengê zêde bûn. Dû re jî bibîrxistina Jeremy Fowler me nêzî 1000 biwêj û gotinên pêşiyan ên Îngîlîzî li ser ferhengê zêde kirin. Bi vê re êdî Îngîlîzî ya di Wîkîferhengê di qonaxeka baştir de ye.

* Zêdebûneka din a hêja, mîna hemû nûkirinên berî vê, di Kurdî de hat kirin. Lê ew ne di qelemê de, lê çend qeleman de hatin kirin. Qelemek ji wan, bi çend hewldanan, ji gotar û peyvên di Wîkîferhengê de hene hatin derxistin. Wek hevwateya peyvên berê hatine çêkirin, ew li ser Wîkferhengê hatin zêdekirin. Di zik hev de ez bawer im 4-5 hezar peyv bi vî hawî hatin çêkirin. Qelema duyem, zêdekirina gotinên pêşiyan a Kurdî bû. Gotinên Pêşiyan min ji du kîtaban li ser Wîkîferhengê zêdekirin. Xwezî mehneya wan jî hebûya, lê ew niha tenê bi wate ya "gotineka pêşiyan a Kurdî" hatin çêkirin. Helbet rojeke camêreke derkeve û xwe bide ber barê tijikirina mehneya wan. Wekî din, helbet zehmetkêşên Wîkîferhengê tala xwe regelek peyv û sernavên Kurdî li Ferhengê zêde kirin.
WQFerheng 4.0
WQFerheng 4.2

* Dîsa berî vê nûkirinê jî hewldanek bo zêdekirina wergerrandina peyvan hat kirin. Peyvên Wergerrandî, ango peyvên ku tê de beşa wergerrê heye û ji Kurdî tên wergerrandin zimanên din jî, hatin zêdetir kirin. Ew dîsa bi  Cyrsubotê hatin li hev anîn û li ser Wîkîferhengê hatin zêde kirin. Li çep û rast versiyona berê û versiyona nû heye û berhevdayînek dikare bê kirin. Wek tê dîtin zêdebûna mezintir, mîna ku di jimara peyvan de bûbû, di peyvên li Erebî hatine wergerrandin pêk hatiye. Ji dû zêdekirina peyvên Erebî ya li ser Wîkîfehengê, ew bo zêdekirina wergerrandina li bin beşa Wergerê ya beramberên wan ên Kurdî jî li hev hatin anîn. Bi vî hawî jimara li Erebî tên wergerrandin nêzî 7.000'an zêde bûye û gihîştiye 9.500'an. Hejmera peyvên tên wergerrandin Îngîlîzî jî nêzî 7.000 hezaran zêde bûye û gihiştiye 35.000'an. Hejmera sernavên tên wergerrrandin Tirkî nêzî 5.000'an zêde bûye gihîştiye 50.000'an. Peyvên tên Almanî û Farisî jî 2-3.000'an zêde bûye û jimarên berê û nû dikarin li çep û rast bên dîtin û li hev bên qiyas kirin.

Biwêjên lihevanî
Biwêjên lihevanî
Di dema lihevanîna wergerran de min bi çend lojîk û algorîtmeyan gelek biwêjên Kurdî bi yên Kurdî-Kurdî û yên bi Tirkî ve li hev anîn. Di dema werger û dengkirin(peyivîn)a rojane de, gelek caran meriv şaş dibe ka li şûna biwêjeka Tirkî kîjan biwêja Kurdî bi kar bîne. Carcaran meriv pê nahese ku peyv bi peyv, mot-a-mot wergera biwêjê dike. Lê bêguman ew şaşiyeke mezin, lê dîsa bêguman, meriv pirrcaran bêyî hemda xwe dike. Lê bi vê lihevanînê re dibe ku bi çend biwêjan ve be jî ew kêmasiya hinekî li ser me kêm bibe. Min dîsa qala vê meseleyê jî kiribû.




Almanî
Îngîlîzî
* Jimara peyvên bidengên ku dikarin bilêvkirina wan bên guhdarkirin jî hatin zêde kirin. Peyvên bi dengên Almanî niha ji 10.000'an zêdetir e. Bona Îngîlzî jî jimareka nêzî wê heye. Lê jimara gotarên bi dengên di zimanên din de, ji ber ku deng li ser Wikimedia'yê kêm in, nagihîjin hezarî. Meriv dikare di bin cûreya peyvan a her zimanî de wan wek kategoriyeke bibîne û bi tÎkandina ser wê kategoriyê re peyvên bi dengên wî zimanî bigere û wan gişan bi hev re nîşan bide. Jixwe bo lêxistina dengan hewce bi girêdana Înternetê heye. Bo baştirkirina telefûza xwe, ew dikare bi hêsanî bê bi kar anîn.



Ji Feqî
Ji Cizirî
* Li hindê van guherînên çendanî/jimarî, gelek guherîn û zêdekirinên çawanî/şiklî jî li ferhengê hatin kirin. Yek ji wan karekî ku ez bi pêkanîn/çêkirinê re mîna ku berhemeka gelek mezin pêk bînim kêfxweş bûbûm e. Ew jî pêkanîna bingeheka xebeteka etîmolojîk bû. Ez li ser wî karî demeka dirêj xebitiyam, herçiqas hîn jî sedîsed bi dilê min temam nebû jî, axirî kêmzêde bingehek derkete meydanê. Min çend rojan berê li ser blogê qala vê kiribû. Min li ser wêjeya me ya klasîk, li ser Mewlûda Meleya Betayî, li ser Dîwana Meleyê Cizirî, li ser Mem û Zîn a Ehmedê Xanî, li ser Dîwana Feqiyê Teyran bi bernameyên kompîtûran analîzeka etîmolojîk kir. Min bernameyên kompîtûrê kokên peyvan derxistin û peyv bi konteksa ku peyvan têde cih girtiye ve qeyd kir. Paşê min ew konteksên ku bi peyvan ve li hev anîne, di ber çavan re derbas kirin û ji dû piştrastkirina wan a bi destan re ew li ser Wîkîferhengê zêde kirin. Min dil heye ez van karûbaran bidomînim û qasî ku min kaniye etîmolojiya zêdetir peyvan ji wêjeya me ya klasîk der bixim. Lê niha bi kil û kêmasiyên xwe ve konteksa nêzî 2.000 peyvan li ser WQFerhengê li ber dest e û ew ê di bin peyvan de bê dîtin. Mînakên "Ji wêjeya klasîk" li çep û rast dikare bê dîtin.
Nîşandana 4.0
Nîşandan 4.2
* Nîşandana peyvan de mehne û mînakên konteksê ji hev hatin veqetandin. Berê ew giş bi serjimarên li ber rêzikan dihatin nîşan dan. Lê bi xebatên li ser Wîkîferhengê hatine kirin re (belê dîsa bi Cyrusbot hatin kirin), êdî ew ji hev tên veqetandin û bi nivîsa îtalîk, bêserjimar û bi rêzika hindikekî valabûyî(indent) diyar e. Bi vî hawî, meriv dikare baştir mehne û konteksê ji hev der bixe. Li çep û rast meriv dikare ferqa versiyonên berê û ya niha bibîne.





Dîmenek ji 4.0
Dîmenek ji 4.2
Rê û rêbaza lînkkirinê jî hat baştir kirin. Berê lînk tenê texmînî dihatin dan. Ji ber vê biwêj û gotinên dirêj û ji çend peyvan pêk tên nedihatin lînkkirin. Lê êdî bi nîşankirina peyv û biwêhên di ferhengê de hene re, ew peyv û biwêjan jî tên lînkkirin û meriv êdî dikare bi hêsanî li nav wan peyvan bigere. 

Li hindê van zêdekirinan, da ku bergirî li mezintirbûna cihê ferhengê yê li ser cihazê we bê kirin, çend tiştên zêde nehêja jî li ferhengê hatin kêm kirin. Wek mînak berê di bin peyvên Kurdî de beşa "Herwiha" hebû, jixwe ew hîn jî li ser Wîkîferhengê heye, lê da ku hinek şûngirtina WQferhengê bê kêm kirin ew ji danegeha WQFerhengê hat derxistin. Herwiha, di beşa wergerê de jî jimara peyvan, bi jimareka diyar ve hat sînor kirin. Bi vê versiyonê re êdî di bin sernavekî de bo zimanekî ji 5 wergeran zêdetir nikare bê dîtin. Di bin hin peyvan de bo Tirkî, Îngîlîzî, Almanî ji dehan zêdetir werger hebûn. Wê him xwendina ferhengê çetintir dikir, him jî şûna ferhengê ya li ser cihazan zêde dikir. Loma min ew jî bisînor kir. Jixwe kesê ku dikare dîsa dikare herre ser Wîkîferhengê û hemû wergerran bibîne. 

Ji xeynî van guherîn û zêdekirinên li jor qal bûne, gelek guherînên dinên çi biçûk, çi mezin qal nebûne jî li WQFerhengê hatin kirin. Hinek ji wan zêdekirinên biçûk, hinek jî baştirkirinên biçûk, lê hêja bûn ku ew dibûn sebeba sekn û xirabûna aplîkasyonê.

Axirî û taliyê; WQFerheng bi versiyoneka din ve êdî li ser Google Play'ê li ber dest e




Di derbara versiyonên berê de:
WQFerheng 4.0
WQFerheng 3.9
WQFerheng 3.8
WQFerheng 3.7
WQFerheng 3.5
WQFerheng 3.3
WQFerheng

7 Kasım 2017 Salı

Li dû etîmolojiya Kurdî û cinên Siltan Silêman

Min sal û nîvek berê gotibû ku hewldaneka min a ku ez li dû şopa peyvên Kurdî dikevim heye. Lê, jixwe, mîna gelek karûbarên din ên bi zehmet û derî hêza merivan, min ew kara jî bi cinan da kirin. Êdî bi xêra teknolojî û pêşketinên teknîkî, mîna Siltan Silêmanê bihêz û desthilat, merivên wek me ji rêzê û elelade jî, xwedan cin û neysizî ne. Na bila tirs û xof nayê dilê we, cin û neysiziyên programsazan, kod û kevanên programên kompîtûrê ne...

Ez nikarim bêjim ew karê min destpêkiribû sedî sed wek min dixwestî û mebestkirî qediya. Ji ber ku xwendin û jihevderxistina peyvan ez gelek westandim. Herçiqas ew bi kompîtûrê (wek şibandina li jor bi cinan) hatibû kirin jî, pirrcaran barkêşên vî karî jî têrê nedikirin û kompîtûr têde gelek diwestî û hêdî dixebitî. Di ber re jî, min gelek kar û barên din bi rê ve dibirin. Lê dîsa jî ez bawer im karekî gelek hêja, an jî bi gotineka rasttir, bingeheka hêja derkete holê. Ez nabêjime Amerîka ji nû ve hat kifş kirin û pencereyeka nû li ber me vebû, lê ez dibêjime bi xêra cinan karekî bi zehmet, nisbeten bihêsanî hat kirin.

Ez şorê dirêj nekim, hinekî behsa tiştê hatiye kirin bikim. Min deq û metnên li berdestên ji wêjeya me ya klasîk bi bernameyên kompîtûrê rûpel bi rûpel, rêzik bi rêzik dan xwendin û paşê ew peyv bi peyv analîz kirin, kokên wan bi lêkolîna algorîtmayên cûr bi cûr ji hev derxistin. Min ew xwendin û analîza jî li gor kronolojiya wan klasîkan kir. Ango kîjan metn ji hêla xwe ya dîrokî ve kevintir be, min ew berheman pêştir analîz kirin. Wek mînak min bi Mewlûda Kurdî dest pêkir, dû re Diwana Cizirî û dû re Mem û Zîn. Herçiqas gerek Feqiyê Teyran ji dû Mewlûdê re bihata kirin jî, ji ber ku min metnên wê dereng peyda kirin ew dû ên din re hat kirin. Armanceka mina bingehîna di vê xebatê de lêzêdekirina van encaman a li ser Wîkîferhengê bû. Loma min encam hinekî kêm kirin. Herçiqas ew fîltrekirina/parzûnkirina bi mebesta xebatê ve li hev nedihat jî, min peyvên ku berê di Wîkîferhengê de mînakên xwe hebûn (ên ku berê têde beşa Ji Wêjeyê hebûn) ji nav encaman derxistin. Ji dû ku ew encaman bi bernameyên kompîtûrê hatin encam dan, min ew dîsa yekoyeko di ber çavan re derbas kirin û ew sererast kirin, an jî ji nav birin. Dawiya dawiyê, bo her berhemê birrek peyv û mînak di dest min de man û min ew li Wîkîferhengê zêde kirin. Niha bo nêzî 2.500 peyvan mînak û etimolojiya ji wêjeyên klasîk heye.  Hûn dikarin wek kateogrî li vê lînkê bibînin.  Lê, min dîsa bi xêra cinan ew li jêr beşek, lê bi lînkên li ser ve hemû, rêz kirin:


alem:
Ew hebîbê rohniya heft asîman
Herdu alem qalib ew ruh û rewan

alim:
Alimê sirra negotî der sudûr
Raziqê bêdestûpa û mar û mûr

av:
Nê hezaran salê çûne axîrî
Ew nebûbû Adem. hêj av û herî

ax:
Hatî Cebraîl li ba emrê Letîf
Çengekî axê ji wê qebra şerîf
Girt û ba tesnîmê safî kir hevîr

bab:
Jêrî Ednan ta ji Ebdullah guhest
Bîst û yek bab in, hemî rast û durust
Hin yekî Ednan û Med û hem Nezar
eser:
Hem ji Usman û Elî çêbûn eser
Dîrhemek bêt serfê Mewlûda Nebî

ev:
Qedrê Mewlûdê bizanin hûn kebîr
Hem ji bo Bekr û Umer hat ev xeber

ew:
Ew Xudayê malikê mulkê ezîm
Daye me mîrasa Qurana Kerîm

ez:
Ez şefîê wî me roja mehşerê
Dê vexwit ew tasek ava kewserê

ezîm:
Ew Xudayê malikê mulkê ezîm
Daye me mîrasa Qurana Kerîm

guh:
Serfê Mewlûda me yek derhem fere
Hemberê yek guhê zêrê ehmere
Fî sebîl-îllah bi bexşî her feqîr

guhdar:
Her kesê guhdarê Mewlûda Nebî
Dergehê mîzgîniyan dê lê vebî

guneh:
Ey şefîê sahibê alayê hemd
Min hene bêhed guneh, nisyan û emd

gunehkar:
Destegîr û mustexasê herdu kewn
Bo gunehkaran penah û pişt û ewn

nesl:
Seyyîd û hem serwerê nesla min e.
Çunkî bê emrê ji Adem bû zîhar

nîv:
Nûr ji piştê hate nîva cebhetê
Hin dibêjin hate tilya şahidê

pa:
Rohnîkê wî şîn kirin dar û nebat
Çûn di erdê da û pa û mayî mat
Pirr girî û xweş girî bê hed gelek

pak:
Keb û Murre hem Kilab û hem Qusey
Hem ji pişta wî Quseyyê pak û saf
Ew emanet hate nik Ebdulmenaf

pêş:
Min divêtin bêne pêş min ew Melek.”
Hem bi fermana Xuda wê seetê

pif:
Pif kirî ruhê xu, ew bû nazenîn
Lew Melek hatin ji bo wî sacidîn

pişt:
Bû xezîne ew ji bo durra yetîm
Daniye pişta wî ew Nûra Ezîm
Paşê bir avête baxê Cennetê

qebûl:
Hurmeta navê Muhemmed an Resûl
Tewbeya te bû qebûl û her qebûl.”
Ger divêtin hûn ji narê bin necat

qeder:
Çûn ji behrê merîfet ew hate der
Qetre jêr werya bi ilham ew qeder

qelem:
Niveka dî çêkirin jê çarî çîz
Erş û kursî û qelem lewhe temîz
Hate emrê Padîşahê Layezal

rast:
Jêrî Ednan ta ji Ebdullah guhest
Bîst û yek bab in, hemî rast û durust
Hin yekî Ednan û Med û hem Nezar

rehîm:
Rehîm û Rehman, letîf û mihriban
Bi navê Xwedayê dilnerm û dilovan

rehman:
Rehîm û Rehman, letîf û mihriban
Bi navê Xwedayê dilnerm û dilovan

rehmet:
Rehmî nazil cumleê îlet dibit
Her cihê lê bête xwendin rehmet

resûl:
Hurmeta navê Muhemmed an Resûl
Tewbeya te bû qebûl û her qebûl.”

rewan:
Ew hebîbê rohniya heft asîman
Herdu alem qalib ew ruh û rewan

roj:
Rojekê ew der sucûdê bê mefer
Pirr girî û hem li erşê kir nezer

yarî:
Paşê bo wî çêkirî duwazdeh hicab
Her yekî xweştir ji yarî bê hisab

yê:
Fexrê Îbrahîm û Îsmaîl û Nûh
Mustefa bawefa bafitûh

yek:
Serfê Mewlûda me yek derhem fere
Hemberê yek guhê zêrê ehmere

yekî:
Paşê bo wî çêkirî duwazdeh hicab
Her yekî xweştir ji yarî bê hisab

yî:
Ez dizanim La îlahe îlla Tu ,
Ew Muhemmed hemberê îsmek bû

zaf:
Bête xwendin ger li yek sîkke-dîraf
Dê mubarek bin dera hin bêne zaf

zemîn:
Qebdeê bîne ji beydaê zemîn
Ew dilê erdê û hem husn û biha

zînet:
Ew dilê erdê û hem husn û biha
Zîneta meknûn û durra bê biha
..................
— (Dîwana Melayê Cizirî ~1640, Melayê Cizîrî)

abid:
Sond bi wê zulfa siyah ez abidê husna te me
Xef dinoşim vê şerabê xweş şerab û qehwe ye

ac:
Nesrîn û binefşe tewwizandin
Mawerd direşand-i şûşeê ac
Cohtê hebeşan bi-terfeti l-eyn

aciz:
»Eredet ennî we-qalet ma duau l-kafirîn«
Ey şehê alîcenab pir aciz û perkende em
Ah ji dest cewra evînê çi bikirim min bende em

Min dî seher zulfên di mest
Hatin sema ihram-i best
Çûn secdeya xalê bi qest

bestî:
Eswed bû daim secde ber
Min bestî eqda niyyetê
Xeflet bi sir da min nezer

bestîn:
Ellah ellah çi tecella ye ji sirra qederî
Haciyan silsile bestîne li dora qemerî
Dor-i beytê ji Sefa têne semaya seherî

beş:
Xaliba ehlê zemanê ma Mela ademî yin
Venumayin ji kerê mey reş û gayê te yê beş
Arifên ehlê besaret ji neseq merdumê çeşm

bêş:
Muhbetê mihnet di zor in
Hub dibêm bêşek bela ye
Umr û jî xweş pê diborin

beşerî:
Xerq-i bûm ez di xema işqê di weqtê seherî bû
Ko tecellayê cemalê li misalê beşerî
Ne ji lewnê beşeran min diye lê dêmê zerî bû

bêwefa:
Aşiq û mubtelayê zulf
Zulfê siyahê bêwefa
Qet me nedî ji wê sefa

bêxet:
Di vê dewran û çerxê da
Hebîbê bêxeta kuştim
Bi derba firqetê axir

bexşî:
Yek bûse da me bi sed qiyamet
Yek bûse bexşî ewwel bi ihsan
Axir li min kir curm û xeramet

bext:
Zehre û iqda Sureyya keşşifî bûn ew di şerq
Sayeya bextê me dayê ma li ser perde w niqab
Wajigûn dewrê numa min çerx û bayê lewleban

beyan:
Ger xeberdar î ji sirra »kuntu kenzen« guh bidêr
Da bi sed torê beyan kit meneyê »lewlaki« rûh

beyandin:
Goşeyên nûnan bi ser badan ji qewsê bêweter
Mislê enguşta Nebî sed ser beyandin mah-i new
Keşşifî bedra temam ehsen ji bala teletê

bêyî:
Hêviyan qet nabirim meqsûd me dîdara te ye
Hêviyan qet nabirim carek tu bêyî şefqe kî
Eqdê ihramê dê bînim hadirî bim secde ye

beyt:
Ellah ellah ji çi nûr e di seraya me lebaleb
Ji inayet nezerê xasse ko her mesre û beytek
Qedehên aba heyatê ne di şira me lebaleb

bêz:
Ebleh çi kit tewafê nabînitin Berê reş
Bêzê dikit ji qencan ji remz û naz û xencan
Qedrê gulan çi zanit kerbeş divêt kerê reş


cemed:
Yek e derya tu bizan qenc-i çi mewc û çi hebab
Di esil da ko hemî av e çi av û çi cemed
Afitabê ehediyyet di xwe da girtiye kewn

ceng:
Mislê Şemsê ger kişînîtin li wan tîxên xedeb
Her mecala ew di cengê bêt û ret her carekê
Rast û çep dê bêxitin sed sed bi mizraq û qeseb

cerde:
Ji bircan tîr-i pir rêhtin
Gihan min rast û çep cerde
Kirim amancê mizraqan

xem:
Minnet ji Xudayî ko bi ebdê xwe Melayî
iksîra xema işqê, ne dînar û direm da

xeml:
Zulfa siyah enber bike
Xemlê ji zêrê zer bike
Zerbaf û dîba ber bike

xemrevîn:
Xema işqê perêhtim ez
Hebîba xemrevîn kanî
Seraser têk behêtim ez

xencer:
Çerx û perwazê didin carek li bayê rast û çep
Xencer û tîr û teber barîn şubih berq û birûsk
Misriyan lami ji elmasan didayê rast û çep

xerac:
Kos-i ko hingaft-i bi şahî li text
Padişahan neqdê rewan dan xerac
Xwisrûyê Şîrîn-i li derbendê husn

xeramet:
Yek bûse bexşî ewwel bi ihsan
Axir li min kir curm û xeramet
Ji jeng û zerqê dil da bişûtin

xerîb:
Dîsa bi telbîsa reqîb
Rencîde kir miskên xerîb
Terka dilê ehbab-i da

xerîbî:
Qehr û azara reqîbî
Heq tinê da min xerîbî
Lê şukur baxwoy we daye

xerq:
Rehmekê carek nekî hey zalim ev azar-i bes
Xerqê deryayê gunah în teşneyê lutfa heq în
Rehmeta amirzigar û şefqea xeffar-i bes

xes:
Dil bi tayek nêrgizan de, nazikek terwende de
Gul dikin teşbîhê xaran her xes û xaşak-i rûh
Cama işqê pakê rûhanî tuhûra batin e

xeste:
Peyweste du ebrû li me mehbûbê kişandin
Sed gezme peyapey li ezê xeste reşandin
Tîrek ji kemanê xedebê da cegerê rîş

xeta:
Yexma dikin dilan nihîn
Têne yeqîn xetayê zulf
Rom û ecem ji her teref

xeter:
Arifê weqt im û Merûf-i bila bête ji Kerx
Da binasî xeterên rê tu nebî xafil-i jê
Dicle ye lê di pir in bir birê pêl û ber û merx

xewn:
Suflewî înam û avêhtim zemîna zulmetê
Lê ko hişyar im gelo yan xewn e min dîtî bi xwab
Dêwê melûn û munafiq ê Xudê rûreş kirî

xeyal:
Bi zunnara di dêrê da li hindava çilîpayê
Bi mihrabê me bir secde belê emma xeyal ebrû
Di mabeyna du ebrûyan dibînim qabê qewseynê

xeyb:
Dil dixwînit zulf û xalan dêm û balayên ji nûr
Her bi qanûn mujdeya xeybê ji nayê rast û çep
Zengiyan cewşen vebestin pêşberê coqa hebeş

xeyr:
Ji misala senemê we ko tecella ye semed
Xeyrê derya niye sehra bi heqîqet emma
Ji rûyê keyf e ko ev ave bûyî şubhê zebed

xeza:
Min ji seffeynan ji nêva meqtelê rim têne dil
Lê li wan destan nihin xwîna xezaya ez şehîd
Mishefa husn û cemalê sûreta xal û xetan

xezal:
Dizanim şehsiwarê min
Xezalek wê di fitrakê
Bi cayî seydê ez bûma

xilas:
Naru qelbî fî hewahu mislu narin fi l-hedîd
Key xilas ez dozexê hecrê tu ya bim ey ciwan
Her nefes dared sela û nereê hel min mezîd

xirab:
Qulzemê işqê ji bayê xwe muxalif demekê
Di hemamatê ecacê me li ser destê xirab
Seherê Xudrê inayet ko birîn çeşmeyê dil

xişt:
Dil ji min bir dil ji min
Şîr û xişt in zulf û qişt in
Hin veşarin hin vehiştin


xwestin:
Encamê serencam-i ji axaz-i çi hacet
Ger lûlû-i mensûr-i ji nezmê tu dixwazî
Wer şirê Melê bîn te bi Şîraz-i çi hacet

xweşî:
Derba cegerê bû ko me ev nale ji dil hat
Ma ah û fixanan dikirit kes ji xweşî
Bê keştî li ber behra firaqê erixîm ez

xwîn:
Bi şubhê murxê nîmbismil
Di hev wertêm di xwînê da

xwînrêj:
Sewda û sews û gêj kirim
Pir her di dil xwînrêj kirim
Çendan we bûm lê hêj kirim

xwînxwar:
Caman bi exyaran nedî
Xemrê bi xwînxwaran nedî
Werdan bi murdaran nedî

zan:
Yan ji kovanên di kul tên
dizêt her xwîn û zox
Xwîn ji dil co co rewan tê

zanîn:
Şêweyê dilberê bizan sunnet e şêwe işwe ferd
Şêweyê dilberê bizan sunnet e şêwe işwe ferd

zar:
Şona gulan restîne xar
Lew tên ji bilbil ah û zar
Nêva cihê gulzarê çerx

zatî:
Zêr û zêwer dikirin celb-i qulûban haşa
Husn û sur zatî nebit qameta meyyad-i çi kit
Aşiqê mest-i bi işqê niye hacet bi meyê

zaza:
Dermande yim heyran te yim pîrane yim xweş bende yim
Zaza bi sir dil jêm vekir derheq me pir erzan mebe
Bergên gulê ew misk e lê hûr hûr welê derheq Melê

zê:
Bê lebê lelê Mela min ji meya al-i çi hez

zeber:
Rakit qiyam wê saetê,
Alem bibit zîr û zeber
Zahir dibêjim pendigîr

zecir:
Derd û bela wên çûn hela umrek Mela mehcûr-i bû
Pir min zecir dîtin hecir ma bû ecir subh û fecir
Şema me hil -bû sed emil minnet me dil mesrûr-i bû

zehmet:
Derdê xedar bêm firqet e
Firqet ji can pir zehmet e
Ya sehl ko aşiq rih dite

zelal:
Zulf çûne ser nûra semed
Zulf çûne ser nûra zelal
Carek were bayê şemal

zelam:
Ji xawer bête xwirşîdê
Zelam werbit di nûrê da
Bi werdan zeyyinîn gulşen

zend:
Lew saqî ew cullab-i da
Wan dest û zend û saidan
Mey dane şeyx û zahidan

zeng:
Westane leşker sef bi sef
Sef sef mi dîn hindî û zeng
Cengîz-i hat Teymûrileng

zengar:
Evreng-i kê dî we bi sur
Qudret numûn zengarê xet
Ew çîçekên şetrî şibêht

zenî:
Ji goher xunçe koşaî digirit durcê eqîq
Bi şeker xende zenî ger bigirît şekkerê teng
Were bêperde Mela vê xezelê bîne meqam

zer:
Qûşçiyê şahîn di destê wî di bêazar-i bit
Bendeê Baxwey bivêt dê meylê sîm û zer nekit
Da etaya padişahan bê hed û ijmar-i bit

zêrav:
Zubad û misk û enber de
Bi sîmavê bi zêravê
Tu rojê neqşikê bavê

zerf:
Ab-i heywan ew bi xwe ye
Ê ji vê zerfê vexwarî
Xwendî ew xettê xubarî

zerî:
Mislê Suheylê sema
Hin zerî ne pirsir in
Ser bi per in dêmdur in

zerîf:
Qewsê du hilalan li beyadê bi reşî
Hindî ko hebî xob û zerîf her di xemê ne
Der xwînê cegerpareyê derd û elemê ne

zerîn:
Danî zuhûr dêmê bi nûr xalên di hûr cama tehûr
Saqî werîn cama zerîn ew surşirîn cam meşreb e
Xal û xetê şoxqametê me ji vê kitê -b û destxetê

zewq:
Me ji ser çeşmeyê heywan qedehek safî vexwar
Nagihî lezzet û zewqa me bi sed cildê kitab
Lew di çengê me dixwînî ko di işqa te bi saz

zîbayî:
Numayên min di miratê meya safa zelal ebrû
Bi şîrînî bi zîbayî bi reftarî bi balayî
Binê nûnên di tuxrayî li bala herdu xal ebrû

zill:
Rayeta fethê bi nesra »lem yezel« menşûr-i bî
Xeymeta nûrê inayet zillê memdûdê te bit
Sûreyê »Ummu l-kitab« madarê hedret sûr-i bî

zuhr:
Şewwişî nezma nucûman heyeta çerx û burûc
Lew li wedek dernetêtin Mah û Zuhr û Afitab

...Hemû Peyvan bibîne.
— (Mem û Zîn ~1692, Ehmedê Xanî)

abdar:
Teqbîh nekin evan tifalan
Ev meywe eger ne abdar e
Kirmancî ye, ew qeder li kar e

agirî:
Butxane bi agirî dişûştin
Ateşgede cumlekî vekuştin

aheste:
Qametçiviyayî renghilalek
Aheste kelamekê dibêjit
Digirîtin û hêstiran dirêjit

alûde:
Qet meyl-i dinê nebû ji wan ra
Alûde nebûn bi xak û xaşak
Ev bû esera mehebbeta pak

amade:
Adabê sefa û zindeganî
Amade ke şerbet û teaman
Azade ke cariye û xulaman

amir:
Herçî te irade kir reqem kir
Amir tu yî, ew bi emrî memûr
Memûr dibin hemîşe mezûr

aram:
Deryayê mehebbet uştulum kir
Aram û şekîb û sebir gum kir
Mehbûb û muhib ji fertê teşwîr

araste:
Mehda mirî pê dibûn muheyya
Araste bû erûsxane
Dîwar û der û urûşxane

ardelîn:
Dexlê li wî aşî ademî ne
Metmûreyê erdê ardelîn e
Ew dane bi nobet û tewalî

arezû:
Mem jî ji xeyal-i rûyê dildar
Yenî ko ji arezûyê dîdar
Bû dînekê dilpezîrê sewda
hewar:
Herroj-i hezar şukir nakî
Evçende dikî hewar û gazî
Êdî çi muradekê dixwazî

hewarî:
Bû welwele û fixan û zarî
Bû zelzele û bezîn hewarî
Buhtan ji mezin heta biçûkan

Here Hemû Peyvan

adar:
Ne goyînê di xwoşxwîn man
Ne Nîsan man ne Adar e
Dilo borîn ji Nîsanê


afet:
Ji taqetê bîmar bûyî
Ji kuhneyê pur afetê
Ji kuhneyê lêv şorbûyî


afirandin:
Saqî ji xemra ezelî
Nûn qelem jê afirand
Darêhte lewha ewelî


alemî:
Dîdar û dîna scrtcmî
Avê bi Rebbê alemî
Tu hadis î yan qidem î

Aqûb:
Ne Harût û ne Marût man
Ne ewladê di Yeqûb man
Ewê pîrê Yûsif xare


zik:
Ew pîremêr rabû sivik
Ji agir û wehca di zik
Ma bêt hewaya derdetê

zikir:
Dengê te tê bi roj û şev
Zikrê dikî bi haletê

zilmat:
Spînûr e jhidayatê
Reşîreng e ji zulmatê
Şukur şev çû û roj hatê

zîraet:
Ew dexlekê paqij diket
Ji sunbula ziraetê
Rast û durst e ev xeber

zirav:
Dêmşûşeya tijî gulav
Ey duxtera bejna zirav
Wêran ez im malim xirab

ziravik:
Nazik û mehbûb ciwanik
Qamet û bejna ziravik
“Kullu şeyîn” dê bin halik