29 Aralık 2014 Pazartesi

Stêra Beytelehêm(Bethelem)




"Ji rojhilat Mûxan hatin Orşelîmê û pirsîn; "Ka Padîşhaê Cihûyan, yê ku bi rûyê dinyayê ketiye, li kû derê ye? Me li rohelat stêra wî dît û em hatin ku wî biparêzin"




26 Aralık 2014 Cuma

Esrara Ezel- Umer Xeyam (عمر خیام)



اسرار اَزَل را نه تو دانی و نه من
وین حرفِ معمّا نه تو خوانی و نه من
هست از پس پرده گفت‌وگوی من و تو
چون پرده برافتد، نه تو مانی و نه من

"Esrarê ezel, ne tu zanî, ne ez
Ew giş herfên mieme ne, ne tu dixwinî ne ez
Li piş perdeyê, heye guftûgoya min û te
Çir ku perde li ber rabû, ne tu dimînî ne ez"



Ew çarîna Umer Xeyam sernivîsa beşek ji Sefernameya Hezar û Yek Fersengî bû.

Û li vir jî strandina Elî Riza Qurbanî û Dorsef Hemdanî ve çarînê ji Konserta Xeyam a ku meriv pê sermest dibe;






20 Aralık 2014 Cumartesi

Şeb-î Yelda(شب یلدا) - Şeva Yelda - Şeva Çile


Îşev (şeva 21'ê Qanûnê) Şeva Yelda, Şeva Çile, yanê şeva tewrê(herî) dirêj a salê bû. Ew ji peyva Samî weled, ango bûnê hatibûye. Bi vê şevê re êdî kurtbûna rojan û dirêjbûna şevan temam dibe, ronî dîsa dest bi hikumkirina li şevê dike û roj û ronahî dîsa dest bi dirêjbûnê dikin. Pê re jî, pê de pê de tîna sarma ya zivistanê êdî serberjêr dibe.
Ew cejneka qedîm a ku ji demên berê de tê pîroz kirin e. Cejn, cejna çûna hikumraniya tarî û sarmayê, vegerrîna ronahî û germahiyê ye. Şev çiqas bi tarî zulmet be, çiqas sar û dirêj be, dîsa jî axir lê heye. Wek Sadî yê Şîrazî dibêje;

هنوز با همه دردم امید درمانست
Hîn jî heye omîdî, ji hemû derdên min re
که آخری بود آخر شبان یلدا را
Çito ku axirbûn heye, ji Şevên Yeldayê re


نظر به روی تو هر بامداد نوروزیست
Her awirê li rûyê te Sibê ya Newrozê ye
شب فراق تو هر شب که هست یلداییست
Her şeva bi fîraqa te, Şeva Yeldayê ye


هر که مجموع نباشد به تماشا نرود
.
یار با یار سفرکرده به تنها نرود
.
باد آسایش گیتی نزند بر دل ریش
.
صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود
.
بر دل آویختگان عرصه عالم تنگست
.
کان که جایی به گل افتاد دگر جا نرود
.


و گر شمشیر برگیری سپر پیشت بیندازم
.
که بی شمشیر خود کشتی به ساعدهای سیمینم
.
برآی ای صبح مشتاقان اگر نزدیک روز آمد
.
که بگرفت این شب یلدا ملال از ماه و پروینم
.
ز اول هستی آوردم قفای نیستی خوردم
.
کنون امید بخشایش همی‌دارم که مسکینم
.


سعدی




17 Aralık 2014 Çarşamba

گفتمش بيا (Goftameş Biya)- Min got Were



گفتمش بيا عاشقم هنوز
Min got were, hîn jî ez aşiq im
خنده كرد و گفت در غمت بسوز
Keniya û got, bişewite di nav xema xwe de
هر چه مي كشم اي ياران از جفاي اوست
 Herçi ku ez dikşînim, ey yaran, ji cefaya wê ye
گريه هاي من اي ياران از براي اوست
Girînên min, ey yaran, ji rûyê wê ye
در فراق او عاشقان خسته جان شدم
Ji fîraqa wê, ey yaran,bûm dilnexweş
اين ترانه را چگونه سر كنم كه بي زبان شدم
 Çito bi serî bikim, vê kilamê  ku ez bêziman ketim
مي شود بهار عاشقان جاودان از او
Bihar tê, ey yaran, bi hebûna wê re
پس دگر مپرس چرا بدون او چنان خزان شدم
Jê şûnde mepirs, çima bê wê xizan ketim
رفته اي کنون چون جوانيم
Niha çû ew, mîna ciwaniya min
طي شد اين چنين زندگانيم
Niha çû ew, mîna umrê min
در دلم هنوز اي ياران اشتياق اوست
Di dilê min de, ey yaran, hîn jî  îştiyaq ev e
ناله هاي من اي ياران از فراق اوست
Nalîna min, ey yaran, ji fîraqa wê ye
در فراق او عاشقان خسته جان شدم
Ji fîraqa wê, ey yaran, bûm dilnexweş
اين ترانه را چگونه سر كنم بي زبان شدم
Çito bi serî bikim, vê kilamê  ku ez bêziman ketim
مي شود بهار عاشقان جاودان از او
Bihar tê, aşiqno, bi hebûna wê re
پس دگر مپرس چرا بدون او چنان خزان شدم
Jê şûnde mepirs, çima bê wê xizan ketim

12 Aralık 2014 Cuma

Ateşî Dil




آتشی در سینه دارم جاودانی
A(gi)rek di sîneya min de ye, bêdawî
عمر من مرگیست نامش زندگانی
Umrê min ê ku navê xwe jiyan e, dibe dawî
رحمتی کن کز غمت جان می سپارم
Li min were rihmê ku can didime, ji xema te
بیش ازین من طاقت هجران ندارم
Ji vê zêdetir, li min taqet nîne, ji hîcranê re
کی نهی برسرم پای ای پری از وفا داری ؟
Kîçax tu ê daînî pêyê xwe ber serê min, ey perî, bi wefadarî,
شد تمام اشک من بس درغمت کرده ام زاری
Bes min hêsîr barandin, ji eşqa te, bes nalîn û zarî
نو گلی زیبا بود حسن و جوانی
Guleka xweşik û rindik bû, delalî û ciwanî
عطر آن گل رحمت است و مهربانی
Bîhna wê gulê him rehmet e û him mihrîbanî
ناپسندیده بود دل شکستن
Razî nedibû dil bi şkestinan
رشته الفت و یاری گسستن
Sist bû, benda dostî û yariyê
کی کنی ای پری ترک ستمگری ؟
Kîçax tu biterikînî zilumkariyê, ey perî?
می فکنی نظری آخر به چشم ژاله بارم
Û axirî, awireke li çavên min ên şil bidî?
گر چه ناز دلبران دل تازه دارد
Gerçi naza dilberan diltaze dike
ناز هم معبود من اندازه دارد
Him naza me'bûda min bi hesab e
حيف گر ترحمی نمی کنی بر حال زارم
Heyf, eger hîç rihmê nakî ji ber hal û zara min
جز دمی که بگذرد از چاره کارم
Berî wexta ku dereng be ji xelasiya min re
دانمت که بر سرم گذر کنی ز رحمت اما
Lê, dizanime ku bi dilrehmî tu ê derbas bibî
آن زمان که بر کشد گیاه غم سر از مزارم
Ew wexta ku li ser tirba min gil û giya hêşin bibe
از نظرهای تو بی‌مهری عیان است
Ji nihêrînên te bêdilî eyan e 
جان‌گداز است آن نظر کارام جان است
Canbêzar e ew nihêrînan, ji can re ezyat in
سیل اشکم با زبان بی‌زبانی
Cokê hêsîran li zimanê min, bi bêzimanî
با تو گوید راز عشقم گر چه دانی
Bi te re dibêjin, razên eşqa min, egerçi tu zanî

11 Aralık 2014 Perşembe

Derya-Dil: Mehdiye Mihemedxanî

Dengeka mîna aveka zelal, sewteka ku di dilê meriv de, mîna kevirên spiyên di bin aveka zelal de li ber çavên meriv birq didin, deng dide, di dilê meriv de, mîna pêlên deryayên nermika li beravan didin, nermika deng dide..

Mehdiyê Mihemedxanî
Deryay-î Dil

"Dilê'm derya ye, sahîl li kû ne?
Dilê'm, çem e, menzîl li kû ne?"


 

دلم دریا ست ساحل ها کجاید
دلم ره جو ست منزل ها کجایید
رسوم دلبری اموختم من
شمارا جویم ای دلها کجایید
لب دریا صفای روح وجان است 
دل دریا جهان بیکران است 
خورد موجی سر موج دگر را
ولی دریا روان است وروان است 
مرا بر روی دریا منزلی هست
مرا از کشت دنیا حاصلی هست 
به دریا میزنم دل تا بداند 
که اندر ساحلش دریا دلی هست
همه مانند ما شیدا نیاییند 
بهار وتیر مر یکجا نیایند 
اگر دریادلی را برد دریا 
دگر مردم لب دریا نیایند
دلم دریاست ساحل ها کجایید
دلم ره جوست منزلها کجایید


9 Aralık 2014 Salı

Kurdî û Osmanî

Kurdê ku dile xwe bi lalbûna zarokên xwe ya li hember bav û kalên xwe tewr* neşewite, heyfa xwe qet ji kerrbûna zarokên xwe ya ji zimanê bav û kalên xwe re nayê, korbûna li xwendina zimanê dayika xwe dilê wî/wê hîç neêşîne, xema xwe li pûçbûn û korbûna "bîr"eka qedîm qet tune be, berhewabûn û birodeçûna** çîrok û bîranîn û gotinên hezarsalan tucar jêre nebe derd, lê rabe bi tijiya dilê xwe bi Zimanê Osmanî bişewite, heyf û giriyê xwe pê were, jê re bibe kul û derd. Dilê meriv bi Kurdî yan jî bi Kurdan bişewite nizanim!

Ha tabî ji van gotinan qesda min ne ev e ku bila zimanê Osmanî nayê elimandin. Zerara zanîn û elimînê nabe. Hatta özelde Osmanlıca'ya, genelde geçmişin hafızası dile ilgisizliğin merak edilmemesini yaklaşık 6 yıl önce(Şubat-2009'da) şurada yazmıştım; osmanlıca öğrenmek 

Ben insanların bu ilgisizliğine hakikaten şaşıyorum. dün de Kürtçe bilmemenin bir eksiklik olmadığından dem vuruluyordu. düşün güneydoğu da bir şehire gittiğinde insanlar yanında konuşurken hiçbir şey anlamayacaksın ve bunu bir eksiklik olarak görmeyeceksin. ya da, daha 70 yıl önce ilga edilmiş bir dilde yazılmış bir derya, bir hafıza duruyor ve insanlar bunu bilmemekten rahatsızlık duymuyor. bunu ikinci bir kaynaktan okumaktan, duymaktan rahatsızlık duymuyor. eski bir haritaya bakarken hiçbir şey anlamamak. dediğim gibi ben şaşıyorum bu aymazlığa. misal bu haritaya bakıp hiç bir yer ismini okuyamamak o devirde nasıl adlandırılıyordu, yazılıyordu diye merak etmemek ilginç olsa gerek.

*   qet, hîç
** bi avê re çûn, berhewabûn

8 Aralık 2014 Pazartesi

Çend Gotinên Mezinan - D

Dinya xan e û man e, hin çûne û hin mane, ê
mayî jî mêvan e


* Dar li ser koka xwe hêşin dibe
* Dara ku jê dixî, lê miqayit be
* Darê hişk, zû dişkê
* Dê û dotê şerr kir, aqilkêma jê bawer kir
* Dayikê merivan tim lawan nîne
* Dêla sor tê teleb, kûçik tê ji Heleb
* Dema ker têkeve herriyê, ji xwedî zexmtir kes tune
* Dema ga dikeve, kêr lê pirr dibin
* Dengê ezmana, nîşana baranê
* Dengê kerê, bi kerê xweş tê
* Der çiqas hene, wiqas jî derman hene
* Derd di ser derdan re hene
* Derdê dilan hûr e, kûr e, dûr e
* Derdê feqîran nan e, derdê axa kêf û dîlan e
* Deriyê xeratan bi benan girêdayî ye
* Deriyê gomê vebe berx ber bi meşînê, kar ber bi bizinê dihere
* Deriyê xwe bigre û darekî bi paşxe, cîranên xwe diz dermexe
* Derveyî min xelkê dişewitîne, hundirê min min dişewitîne
* Derwêş dizane, çi di hebanê derwêş de heye
* Derya bi devê kûçikan naherime
* Dest di ser destan re hene, heta mala Xwedê
* Dest dizane kûder dixure
* Dest ji me, sebeb ji Xwedê
* Destê rihet li ser zikê birçî ye
* Destî xwarinê dirêj e
* Destê xwe mexe her qulê, qul hene mişk têde, qul hene mar têde
* Devê xwe hû meke virran, qula xwe hû meke tirran
* Devî te tije xwîn be, li ba kesî tif neke.
* Dew birayê mêst e
* Dew tune rûn difroşe
* Dewî meriyan ji hespê xelkê çêtir e
* Dewran tim bi dor e, geh li jêr e, geh li jor e
* Di destekî de ar, di destekî de pîşo ye
* Dil heye, taqet tune ye
* Dilî şivên bixwaze, ê telemê ji nêrî çêke
* Dinê bi dor e, ne bi zor e
* Dixwaze bi kevirekî du çûkan bikuje
* Diz ji dizan dizî, erd û ezmên li hev pirsî
* Dizên havînê, payîzê belî dibin
* Du aqil nakevin seiyekî
* Du caran bipîv, careke bibirr
* Du serî di biroşeke de nakelin
* Duh ji hêkê derketiye, îro(huro) dîkaniyê dike
* Dûma hertiştî heye, dûma zilmê tune ye
* Dinya kê dot? Kê kirrî û kê firot
* Dinya lêhatin e, ne jêhatin e
* Dinya mestî-meyan e, mîna xewnên şevan e, her
gav felek yarê hinan e, Xweda mîrekî mezin e ji
hina distîne, didê hinan e.
* Dinênedî, gava dît bi xwe de rît
* Dinya qenc e ji şêra re, xweş milk e ji mêra re,
ava bûye ji xêrê re.
* Dinya sersiya dara ye, geh li vira ye, geh li wira ye.
* Dinya xan e û man e, hin çûne û hin mane, ê
mayî jî mêvan e.
* Dûr gerî nêzîk dît.
* Dûro, bi nûro
* Dûvê qantirê ye, ne kin dibê, ne dirêj dibê.
 


Xewa li derve ya havînan



Xewên stêrk bi ser de dirijin
Xewnên stêrk bi ser de dibarin



13 Kasım 2014 Perşembe

WQFerheng bo Windowsê

WQFerheng nêzî du salan berê, di 22'ê Mijdara 2012'a de, ji bo pergala Androidê, li ser Google Playê hat weşandin û hat pêşkêşî Kurdîhezan kirin. Û niha, ji wê du salan şûnde, li ser daxwazan, ew bo Windowsê jî hat çêkirin. Êdî hûn dikarin WQFerhengê li ser kompîtorên xwe yên bi pergala Windowsê dixebitin jî saz bikin û jê him peyv û biwêj û gotinên Kurdî yên şîrîn, him jî peyv û gotinên zimanên din bibînin, bixwînin, bielimin.
Di WQFerhengê de di sernaveke de him bo gelek zimanan mehne, him jî bo zimanekî gelek mehne dikare bê dîtin.
WQFerheng bi bingehgirtina dane(agahî)yên Wîkîferhengê hat çêkirin û carcaran agahîyên WQFerhengê bi yên Wîkîferhengê ve tên wekhev kirin. Loma ew bi her nûkirinê re hîn mezintir û dewlemendtir dibe. Ew jî helbet bi xêr û ber, bi zehmetkêşiya tevkarên wê yên wek cenabê Husein Muhammed û hêja yên din e. Dîsa spasî malavayî ji wan re.

WQFerheng bi xêr û zehmetkêşiya kedkarên Wîkîferhengê têra xwe tijî û dewlemend e
WQFerheng ferhengeka pirrzimanî û pirralfebeyî ye. Têde nêzî 30.000 peyvên bi Elfabeyên Erebî yên ji Farisî, Soranî, Erebî û Mazenderanî, Hewramî hwd. hene. Helbet ji bona lêgerrîn û lêkolan û dîtina wan peyvan hewceya Elfabeya Erebî heye. Wek versiyona WQFerhengê ya mobîl, di versiyona wê ya sermaseyê de jî Klavyeya Erebî heye.

Klavyeya Erebî lêgerrîna bi herfên Erebî mimkûn dike
 Dîsa di vê versiyona ferhengê de jî peyv li gor zimanan û li gor cûreyên wan dikarin bên lîstekirin û yek bi yek bên dîtin.
Lîsteya Zimanan a li gor cûreyên peyvan

 WQFerheng bi van hemû taybetî xisûsiyetên xwe ve liberdest e û hazira sazkirina we ye. Hûn wê dikarin ji vê adresê daxînin û li ser kompîtûra xwe saz bikin. Lê ji bo ku ew bikaribe bê xebitandin, hewce ye ku li kompîtûra we .NET Framework 4.0 hatibe saz kirin. Hûn dikarin wê ji lînka min dayî, ji malpera Microsoftê daxînin û saz bikin. Lê bona sazkirina .NET Frameworkê dibe ku Windows Imaging Component bê xwestin ku ew jî li vir e. Made bi made

1 ) WQFerhengê bo Windowsê ji vir daxînin û biceribînin ku saz bikin. Jixwe eger hewce hebe ew ê madeya 2'em bixwaze:
2 ) Eger .NET Framework 4.0 bê xistin, wê li vir daxînin û saz bikin û vegerine madeya 1'em
3 ) Eger bo sazkirina .NET Framework 4.0'ê WIC(Windows Imaging Component) bê xwestin, wê jî li vir daxînin (tenê 1-2 MB e) û saz bikin. Paşê jî ewil madeya 2'em, dû re jî madeya 1'em bikin û xelas!.


2 Kasım 2014 Pazar

WQFerheng 3.8

Bo nûkirina carekî dina WQFerhengê re merheba Kurdîhezno!. Mîna carên berê dîsa danegeha(Database) ferhengê bi ya Wîkîferhengê ve hat wekhev kirin. Bi vê wekhevkirinê re nêzî 75.000 hezar sernavên(peyv, biwêj û hwd.) nû ketine ferhengê ku va zêdebûna, zêdebûna tewrî(herî) mezina bi careke re ya heta niha ye. Vê carê, giraniya zêdebûna peyvan di Îngîlîzî de ye(~40.000). Dû Îngîlîzî re zêdetir di Kurdî (~20. 000) de, di Farisî de (~10. 000) û di Almanî(~600) de, di Erebî (~300) de û hwd. zêdebûn heye. Ferqên di navbera versiyona berê û ya niha li resmên jêr dikarin bên dîtin.

V3.8
V.3.7














Dîsa hewldanek bo wergerrandina peyvan a zimanên din hat kirin û dîsa gelek peyv di beşa Wergerrê de hatin wergerrandin Tirkî, Almanî, Îngîlîzî û Farisî. Êdî wergerra nêzî 40.000 peyvan a Tirkî, nêzî 21000 peyvan a Îngîlîzî, nêzî 15 hezar peyvan a Almanî, nêzî 13 hezar peyvan a Farisî dikare di beşa wergerrê de bê dîtin. Hejmara peyvên ku hatine wergerrandin, dikare li resmê kêleke bê dîtin.

Hejmera
Peyvên wergerrandî
Wergerr bo peyvan
di beşa Wergerrê de















Vêcarê di navrûyê(interface) WQFerhengê de çend guherînên biçûk hatin kirin. Li hindê zimanên Kurdî, Tirkî, Îngîlîzî, Almanî yên ku bo bikaranînana Ferhengê li berdest bûn, zimanê Farisî jî li bernameyê hat zêdekirin. Êdî kesên ku bixwazin dikarin zimanê navrûyê bernameyê bike Farisî û bernameya wiha bikar bîne.
Herwiha, bo hêsantirkirina bikaranîna bernameyê, tîkandina bi ducaran  an jî bi tîkandina  dirêj a a ser beşa zimanekî re êdî ew beşa tê girtin, da ku meriv hêsantir bikare li nav beşên zimanan bigerre.
Herwiha, menûya "Derbar"ê hinekî hat guhertin û ya Alîkarî hat rakirin. Êdî di beşa "Derbar"ê de zêdetir agahî li ser bernameyê, li ser nûtiyên versiyona dawîn, li ser alîkariyê û di derbara min (programçêker) de dikare bê dîtin.
Herwiha hejmara peyvan li gor cûreyan û li gor herfan di lîsteya zimanan, mîna ku li resmê jêr xwiya dibe, de dikare bê dîtin.

Hejmera Peyvan
Bi Farisî



Di vê navberê de hejmara daxistinên WQFerhengê yên li ser Google Playê hema hema gihîşte 70. 000'an û nirxandinên bo wê jî ji 1000'î derbas bûn. Wek Belê bi van baştir kirinan re WQFerheng li ser Google Playê li ber destên Kurdîhezan e.







19 Ekim 2014 Pazar

Etnik aidiyet duygusunun üç hali: Geleneksel-Modern-Postmodern

Türkiye'de İttihat Terakki ile başlamış, Cumhuriyet ile resmileşmiş ve giderek katılaşmış modern kimlik inşa süreci, Türk-Müslüman kimliği dışındaki kimlikleri sindirme, tedip, tenkil yolunu seçmiştir. Kürt kimliği de elbette bununla yüzleşen kimliklerin başında geldi. Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren Kürt kimliğine ait görünürlük, kamusal alanda, yavaş yavaş her alanda yok edilmeye çalışılmıştır. 1938 Dersim ayaklanmasının ardından, 1960'ların ortalarına kadar, bu büyük oranda da başarılı olmuştur. Daha sonra 1950'lerde başlayan Sosyolojik değişimin; şehirleşme, ve sosyolojik sınıfsal değişimin 1960'ların ortalarında somut bir düzeye erişmesi ile bu görünürlülük yavaş yavaş tekrardan dışa vurmaya başlamıştır. Sonrası malum, önce sol hareketlerin rahminde gelişmiş, 1970'lerin ortasından itibaren kendi ayaklarının üzerinde duran bir olgu haline gelmiştir. Bu arada bu görünürlüğün artmasına karşı devlet baskısı[ve de buna paralel toplumsal baskı] artmış/sertleşmiş, zaman zaman bastırmakta başarılı olmuş olsa da, sonuç olarak sosyal olguların karşıkonulamazlılığının doğal bir sonucu olarak kendini su yüzüne atmış, ve kendini kamusal alanda görünür kılmıştır. 

Elbette bu yaşanan süreç her yerde aynı hızda, aynı doğrultu ve lineerlilikte gelişmemiştir. Kimi yerlerde zaten var olan ve yeraltına inmiş görünürlülük tekrardan su yüzüne çıkmış, kimi yerlerde sıfırdan yaşanmıştır. Sosoyolojik bir araştırmaya dayanmayan kendi gözlemlerime dair bu yazı da, neredeyse sıfırdan başlamış Adıyaman-Antep civarına dair kişilerin Kürt kimliği ile ilişkisine dair gözlemlerimi ele almakta. Bu gözlemlerime göre, modern kimlik inşa sürecinden çok geç etkilenmiş bu yörelerde, Kürtlükle ilişkide üç ana yaklaşım görmek mümkün. Bu üç yaklaşım elbette birbirinden kesin çizgiler ile ayrılmış değil, birbiri ile geçişken, yer yer içiçe geçmiş haldedir. Eh söz konusu olan sosyal bir olgu olduğuna göre bu da şaşırtıcı olmasa gerek.

Geleneksel(Pre-modern): İnşa süreci ile etkileşimi olmamış kişiler etnik aidiyeti ile geleneksel(pre-modern) ilişkisini sürdürmektedir. Genel olarak 55 yaş üzeri, kimlik inşasının en önemli yuvası okul ile ilişkisi olmamış, bir diğer ayağı medya ve kitle iletişim araçları ile çok geç tanışmıştır. Dolayısı ile etnik aidiyeti ile ilişkisi geleneksel olarak sürmektedir. Örneğin kimlik kesinlikle var olmalıdır ama bunun illa ki kamusal alanda olmasına gerek yok[olsa da olur, olmasa da olur]. Kürtçe kesinlikle unutulmamalı, yaşatılmalı ama evde aile içinde olsa da kafidir. Tekliğe vurgu yerine, geleneksel(Pre-Modern, Modern öncesi) çeşitliliğe vurgu vardır. Devlet ve onun kimlik üzerinde belirleyicliğine pederşahi bir bakış vardır. Devlet tek ve kesin hükümrandır, tebası hakkında elbette en iyisini bilecektir. Dolayısı ile kamusal alanda kimliğin tekleşmesini istiyorsa elbette en iyisini o bilecektir.

Bu kuşakta, kimliğin bir diğer üretim, kökleşme ve belirginleşme etkeni, "zıttı ile karşılaşma"da çok fazla yaşanmamıştır.

Fakat, başta da dediğim gibi, bu yaklaşım elbette tek ve sınırları kesin çizgilere ayrılmış değildir. Çünkü 1980-90 sonrası kimlik inşa sürecinin en önemli araçlarında olan medya ve kitle iletişim araçları devreye girmiştir. Bu kuşağın medya ve kitle iletişim araçları ile etkileşimi sonucu Modern ve Post-Modern yaklaşım arasında geçişkenlik artmıştır. Bazen "Tekçilik"(Modern), bazen "Çoğulculuk"(Post-Modern) baskınlaşmıştır.

Modern: Bir önceki kuşaktan temel farklılık kimlik inşasının en önemli ayağı okul ve kitle iletişim ile en baştan beri tanışmış olmaları. Darbe döneminin "militan tekçi" dönemi öğrenmeye en açık olduğu dönemde yaşanmış, "Kart-Kurt", "Dağ Türkleri"nin geçer akçe olduğu, Tek Dil, Tek Millet in kafaları vura vura öğretildiği sıralardan geçmişlerdir. Televizyonlar "Anadaolu'dan Görünüm"lerin, "sözde" dil, kimlikleri bolca işlediği, televizyonun kimlik inşası "hizmetini" en ücra köşelere ulaştırdığı devri birebir yaşamış olmaları. Medya'nın gücü ve dışa kapalılık göz önüne alındığında, sanırım kimlik inşasının bunca etkili olduğu başka bir dönem olmamıştır.
Hem Kamusal hem de özel alanda tek kimlik olmalıdır. Bunun bir sonucu olarak "tali" kimlikler olabildiğince törpülenir. Devletin kimlik üzerinde belirleyiciliği mutlaktır, zinhar bundan sapılmamalıdır. "Tali"[Burda Kürt oluyor] kimliğin ne kamusal alanda, ne de özel alanda var olmasına gerek yok[hatta olmamalı], ama olacaksa da Kürtçe konuşmay kim ne diyor ki? Zaten annesi/babası da Kürtçe biliyordu (=Benim annem de başörtülüydü). Bu yaklaşımda artık geleneksel yaklaşıma doğru bir gidiş yok, olsa olsa özellikle 2000'ler sonrası yaşanan çoğulculuk, karşılıklı etkileşim sonucu zıddı ile karşılaşma vb. nin etkisi ile Post-Modern yaklaşım ile bir geçişlilik söz konusu.

Post-Modern: Bir önceki kuşağın kimlik inşa sürecini aynı sertlikte olmasa da yaşamışlardır. Okullarda tek tipçi kimlik dayatması sürmüşse de, eskisi gibi militanvari değildir. Fakat Post-Modern(Çoğulcu) bir yaklaşım sergilemelerine asıl neden, kitle iletişim de yaşanan değişim. Belki televizyonlardaki "Tek Kimlik" dayatması, gevşemiş olsa da, devam etmiştir. Belki Anadolu'dan Görünümde artık Ertürk Yöndem eskisi gibi sözde kimlikleri mahkum etmemiştir. Ama bunlar hala 2000'lerin ilk on senesinin sonlarına kadar devam etmiş "Tekçi" yaklaşımın tamamen terk edildiği anlamına gelmiyor. Asıl etken 2000'lerin başından itibaren yaygınlaşmaya başlamış olan internet ve sosyal ağlar. Elbette bu süreçte daha bir çok değişim yaşandı. Avrupa Birliği ile ilişkiler, Medya üzerinde ortaya çıkan alternatifler, dışa kapalılığın iyice yok olması vs. vs. Ama bunların hiçbirisi internet ve Sosyal etkileşimin yaptığı etkiyi yapmamıştır. Kimlikler post-modern, çoğulcu olmalıdır. Hem kamusal, hem özel alanda Kürtçe her yerde olmalıdır. Kimlikler arasında birincil ya da tali ayrımı yoktur.
Kimlik inşa süreci, Bilgi Toplumuna evrilmenin etkisi ile dünya görüşü açısından etkili olamamış, fakat asimilasyon şeklinde somut olarak tezahür etmiştir. Konuşamadığı Kürtçe her alanda yaşamalı, her yerde konuşulmalı, her yerde temsil edilmeli. Ki zaten temsiliyet, kamusal alanda görünürlülük  işin içine girince, kimlik artık siyasi bir anlam kazanmış oluyor

Şah Sanem

Strana Xorasanî ya ku ji hêla Azam Alî hatibû stirandin, min gotinên wê wergerandin Kurdî;


Ev jî versiyona Sîma bîna ye
 



شاه صنم زیبا صنم بوسه زنم بر پای تو
Şah Sanêm, rindik Sanêm, ramûsim ber pêyê te


ابریشم قیمت نداره حیف از اون موهای تو 
Hevrîşim ne qêmetdar e, heyfa ev porê te


آی سر راهت نشینم خسته خسته یار گلم
Ax rûnim li ber serê te, xeste xeste, yar gula'm


آی گل ریحون بچینم دسته دسته یار گلم
Ax gul, reyhan biçînim deste deste, yar gula'm


آی گل ریحون چنین بویی نداره یار گلم
Ax gul, li reyhanê tune ev bîhna, yar gula'm


آی دل مو طاقت دوری نداره یار گلم
Ax taqeta dilê min tune, ji dûriyê re


به قرآن مجید آیه آیه 
Bi Qurana Mecîd be, ayet ayet


دلم هر لحظه دیدار تو خواهه
Dil'êm her lehze dîtina te dixwaze


اگر از طعنه های مردم نترسم
Eger ez tehnên merivan netirsim


به دنبالت می آیم مثل سایه یار گلم
Ez ê, mîna siyê, bi te re werim her cihî, yar gula'm


آی بیا که جانم از جانت جدا نیست یار گلم
Ax were ku canê'm ji canê't cida nîne, yar gula'm


آی بیا که در دل من جز صفا نیست یار گلم
Ax were ku di dilê min de pirtika sefayê nîne


آی بیا یک لحظه پیش هم نشینیم یار گلم
Ax were, lehzeyeke li ber te rûnim, yar gula'm


آی خدا می دونه دنیا را وفا نیست یار گلم
Ax Xwedê dizane, li vê dinya çito wefa nîne

13 Eylül 2014 Cumartesi

Wîkîferheng bû 12'emîn

Belê çi kêf e ku dîsa carekî din hewce bû ku em li ser Wîkîferhengê bisekinin û çend agahiyên bi mizginî bidin. Cara paşin, nêzî du mehan berê bû û hînga di Wîkîferhengê 348.000 peyv hebûn, ku em li ser sekiniyabûn. Di vê navberê de, di ferhengê nêzî 60.000'an peyv zêde bûn û niha têde nêzi 412.000 gotar hene û ew di nav hemû projeyên Wiki-yan de, ya 12'emîn e. Lîste li vir dikare bê dîtin: Lîsteya Ferhengan

Helbet, dîsa ne tenê hejmara peyvên wê, lêbelê naveroka peyvên wê jî zêde bûn, sererastkirin li wan hatin kirin. Lêbelê ya ku ez dikim li ser bisekinim, zêdetir, zêdebûna di hejmarên peyvan de ye.

Vê carê zêdebûna tewrî(herî) mezin di hejmara peyvên Îngîlîzî de bû. Nêzî 40.000 peyv ji Ferhenga Salah Sadallah hat têxistin ferhengê [ên ku di Wiktionary a ÎngÎlîzî de hebûn, ji ber ku dîjîtalîzekirina wê de hin şaşî hene]. Herçiqas, ez bawer im, ew ferhenga tewrî dewlemend a Kurdî-Îngîlîzî ya ku heta niha hatibe kirin be jî, him zimanê wê navbera Kurmancî û Soranî de maye, him jî peyv zêde nehatine şirove kirin. Pirr peyv tenê bi şiroveyeka tenê ve mane. Lê dîsa jî ew gotaran, ê ji niha û şûn ve hêdî hêdî bên sererastkirin û dewmelendtir kirin.

Nêzî deh hezaran peyv li Farisî hatin zêde kirin ku ew jî ji Ferhenga Kurdî-Farisî ya Koma Zimanê Kurdî hatin têxistin. Ew ferhenga Kurdî-Farisî bû, loma peyvên Farsiî ji beramberên wan, ji şiroveyên wan hatin derxistin. Lêbelê yên zêde dirêj nehatin têxistin ferhengê. Ji ber ku ew ne ferhenga Farisî- Kurdî bû dîsa têde kêmasî hene.

Herwiha di wara Kurdî de jî nêzî deh hezaran peyv hatin zêde kirin. Ew ji peyvên ku di nav şiroveyên peyvên Tirkî, Îngîlîzî, Farisî de hebûn bi destê [Cyrusbot] hatin derxistin. Dîsa ji nav wan peyvan peyvên ku wek navdêr, rengdêr, lêker ji hinekan hatine çêkirin hatin derxistin û hatin têxistin ferhengê.

Dîsa di ber re di Erebî, Almanî de jî çend sedek peyv zêde bûn û bi vî hawî ferheng têkete rêza 12'emîn di nav hemû ferhengan de. Li lîsteya kêleka hejmera peyvan a li gor zimanan dikare bê dîtin.

Nivîsê berê yên li ser Wîkîferhengê;

http://fethironi.blogspot.com.tr/2014/07/wikiferheng-li-devdevinezi-350000.html

http://fethironi.blogspot.com.tr/2013/09/wikiferheng-wikiferheng-nenikekaeynika.html


4 Ağustos 2014 Pazartesi

Min Navê Xwe Kola li ser Zinarekî

Li pêş Qûnç, li paş Soqiya Hemê Îmo
 Li ser zinarê li kêleka qûnçê, û wekî din jî li dor paş qûnçê, tehtên dûz hene. Li ser wan tehtan navên kesên ku li wan deran ewarebûyî û êglebûyî hene. Kesên ku mekra(bona) şivaniyê li wir wext derbas kirine, xwe dane ser wan tehtan û navê xwe, û her çi tiştê dinê ku dilê xwe dixwaze, li ser wan tehtan çêkirine. Û bi van nexşandinên xwe, kirine ku bibêjin; Em hatin li vir êgle bûn, sekinîn, me wextek lê derbas kir û hûn jî bizanin ku em li vir bûn. Ma ne ku mezinan gotiye "Ba ji tehtê çi dibe!"

Min navê xwe kola li ser tehteke.. (FATİH A. 12.5.1995)

Min jî nêzî 20 salan berêi, di 12.5.19915'ê de, di doweyên(noweyên) naxirê de navê xwe li ser tehtan kola bû. Çend royan berê di eydiya rojiyê de, bi wesîleya noweya pêz, dîsa rêya min bi wan deran ket. Nivîsa min li ser tehtê nexşandibû hîn jî li ser tehtê bû û wê nivîsê ez birime 20 sal berê. Ez birime salên min ên zarokiyê yên ku ber bi xortaniyê ve diçûn.

Belê di vê navberê de, çerxa feleke bîst caran li ezmên geriyabû, ew dewr û gerrên bêsekn li ser rûyê erdê pirr tişt nav diranên xwe yên bêeman de hêrabûn. Ew kesên ku di wê demê de li derdora wan tehtan digerriyan, li ser wan navên xwe dinexşandin, li ser rûdiniştin, mîna nokên ku li ser tehtan dikevin, ji hev belav bûbûn û her yek bi hêleke de pekiyabû. Werhasil, bayê zemanê pirr tişt mîna pelçên ber bayê, virde wêde avitine, ji hev belav kirine, lê nivîs hîn jî hema hema mîna berê ye, eyan beyan li şûna xwe ye. Mîna ku mezinan gotiye, ma "ba ji tehtê çi dibe!". Belê ba ji tehtê tiştekî nabe, lê bayê zemanê ku bi çerxa feleke re radibe, ji her tiştî, pirr tiştan dibe.

Helbet ba nebe jî baran ji tehtan pirr tiştan dibe. Nav û nexşên ku berê li ser tehtan eyan û aşkere bûn, niha nebelî û nezelal bûne, pirrek ji wan wenda bûne. Min resmên hinekên wan kişandin, lê hinek êdî wenda bûne. Hey zemano, tu çiqas zalim î.

Recep Hatun
???


Haydar Aydın
Mehmet Aydın


Mustafa Dündar
Osman Aydın


Bilal - 04.08.2010
28.12.2011













23 Temmuz 2014 Çarşamba

WQFerheng 3.7

Belê dîsa wext hat û WQFerheng carekî din hat nû kirin. Mîna hercar dîsa danegeha(Database) ferhengê bi ya Wîkîferhengê ve hat wekhev kirin. Bi vê wekhevkirinê re nêzî 40000 hezar sernavên(peyv, biwêj û hwd.) nû ketine ferhengê. Vê carê, ji sernavên nû yên ku ketine ferhengê hema bêje %90'î wan bi kurdî ne(~30.000). Ji xeynî wan nêzî ~500 sernavên Îngîlîzî, Tirkî(~600), Almanî(~300), Erebî (~200) û hwd.. Ferqên di navbera versiyona berê û ya niha li wêneyên jêr dikarin bên dîtin.

v.3.6
V.3.7













Herwiha wek min di ev nivîsa li ser Wîkîfehengê de qal kiribû gelek peyvên Tirkî, Îngîlîzî, Almanî, Farisî di bin beramberên wan de hatin zêde kirin.Êdî di bin beşa "Wergerr"ê ya beramberên wan de meriv dikare wergerrên wan ên bi van zimanan bibîne. Bi vî hawî nêzî 10.000 hezaran sernavên Kurdî yên ku heta niha nehatibûn wergerrandin tu zimanan, hatin wergerrandin qe nebe zimanekî ji van çar zimanan. Herwiha wergerrên ji wan hîn zêdetir peyvan, hatin baştir kirin.



Vêcarê di navrûyê(interface) WQFerhengê de tu guherîn nehatin kirin. Ji ber ku êdî ew li gor berê êpê(gelek) stabîl bûye di kodan de jî pirr guhertin nehatin kirin, tenê çend şaşiyên biçûk hatin dirust kirin. Belê bi van baştir kirinan re WQFerheng li ser Google Playê li ber destên Kurdîhezan e.


11 Temmuz 2014 Cuma

Wîkîferheng li devdevî(nêzî) 350.000 sernavan

Vaya nivîsa min a duduyan a li ser Wîkîferhengê ye. Ya berî vêyê - 9 mehan berê - di rezbera salaçûyî (2013'a) de bû. Di vê navberê de Wîkîferheng him bi çawanî, him jî bi çendî timûtim pêş ket û herroj têrtijîtir bû û nêzî 70.000 hezar peyv lê zêdebûn. Niha di wê de nêzi 348.000 gotar hene û ew di nav hemû projeyên Wiki-yan de ya 16'emîn e û di nav rêza ferhengên tewrî(herî) mezin û tewrî berbelav de ye. Lîste li vir dikare bê dîtin: Lîsteya Ferhengan 

Di vê navberê de helbet çend kesên ku tevkarî li Ferhengê dikin hene û ked û emegên wan nayên înkar kirin. Lê ez dikim çend tiştên ku min bixwe di vê navberê de kirine bikim.
Helbet dîsa hewce ye ku ez ked û emega hêja Husein Muhammed(Ferhengvan) li vir bi lêv bikim. Çiku di wan gotarên ku di vê navberê de zêde bûne de jî tevkariyeka wî ya mezin heye. Çiku gotarên ku bi destên wî çêbûyî -bila destên wî sax bin-, ewqas têrtijî û kamilane çêbûne ku hîn jî ew kan û çavkaniyek in, ji çêkirina pêyvên nû re. A di van gotarên ku zêdebûyî de jî giraniyeka mezin yên ku ji van gotaran hatine çêkirin in. Min siftê ji wan û ji qeydên din ên ku di Wîkîferhengê de heyî sernav ên nû derxistin û ew bi robotê [Cyrusbot] dan çêkirin (statîstîkên xwe di wêneya li kêleke de hene, lê nêzî 50.000 gotarên ku di demên paşin de pê hatine çêkriin hîn têde tune). Ew sernavên çêbûyî wiha dikarin bên sinifandin;

* Gotarên ku wek ji navdêr, rengdêran hatine çêkirin [wek mînak: germ kirin, germkirin, germkirî ..] û beralîkirina formên vanên cida [wek terralî kirin => bnr. teralî kirin û hwd.],

* Yên ku formên cida yên peyvekê yên ku li gor herêman diguherin û di bin beşa Herwiha de lîstekirî [wek mînak: avêtin, avitin.. û hwd.], 

* Navderên ku ji navdaran tên çêkirin [wek mînak, abone=>abonetî, ajal=>ajalî] û li hev beralîkrina formên wan ên cida[wek aboneyî, ajaltî hwd.] 

* Navderên ku karekî dikin [asîmîle=>asîmîleker, aram=>aramker, masî=> masîgir, masî=> masîfiroş û hwd.], 

* Rengdêrên ku ji navan tên çêkirin [arezû=>biarezû, arezûdar, bêarezû û hwd.]

* Peyvên ku di bin hevwateyên xwe de hatine nivîsandin, lê jê re gotar nehatine çêkirin [wek aciz=>nehêsa, fitneker=> fesadker û hwd.]
Helbet di ber re  peyvên Farisî, Erebî, Kurdî, Almanî jî hatin zêdekirin. Lê ew li hindê yên ku li jor qalbûyî pareka biçûk in.
Berê min berambera Kurdî ya peyvên zimanên ku hejmera peyvên xwe di Wîkîferhengê de digihîjin hejmareka mezin - Tirkî, Almanî, Îngîlîzî, Farisî - bi bernameya xwe derxistibûn û ew wergeran di bin beşa wergerê ya beramberên wan de zêdekiribûn. Min ew carekî din kir û bi vî hawî peyvên Kurdî yên ku hatine wergerandin a Tirkî û/an Îngîlîzî û/an Farisî û/an Almanî gihîştin hejmareka mezin. Helbet di wan de şaşî hene, lê ew dikarin bi hêsanî bên rastkirin. Xwezî ku li me saziyek hebûya, komîsyonak ji nav xwe derxista û ew yek bi yek sererast bikirana û bigihîjandina asteka dirusttir û kamiltir.

Niha Wîkîferheng bi vî halî xwe jî  gihîştiye kamiliyeka hema bêje bêqisûrane. Gava yek -Kurdek- li zimanê xwe kete dudiliyan, an jî yekî li zimanê Kurdî şibhe kir, bila çend deqîqeyan li Wîkîferhengê çav bigerrînê ew ê tavilê ji hespê şeytênê ku lê siwarbûyî were xwar. 

AÖF Sosyoloji Sergüzeşti

2010 Kasım ayı. Üniversite yıllarının ortasından itibaren ilgimin arttığı ve okumadığım için içimde ukte olarak kalan Sosyoloji bölümüne AÖF kaydı için Antakya'ya gittim. Açıköğretim Fakültesinde, Sosyoloji birkaç bölüm ile birlikte önceki sene açılmıştı, fakat ben ancak önceki senenin ortasında bundan haberdar olduğum için o zaman kayıt yapabiliyordum. 

Antakya'ya vardığımızda bizi uzun bir kuyruk bekliyordu. Yaklaşık 8 saatlik bir beklemenin ardından, tam tünelin sonundaki ışığa yetişmişken mesai bitti ve o gün kayıt yapamadım. Nerdeyse kayıt yapmaktan vazgeçecektim, ama eşim ve ablamla beklediğimiz o sekiz saatin hatırına ertesi gün tekrar gelmeye karar verdim. Nitekim ertesi gün tekrardan gittim, neyseki bu kez bir kaç beklemenin ardından kayıt yaptım.

Hem ilk dönemin acemiliği ile, hem de kitapların elime geçmemesinden dolayı pek bir çalışma imkanı bulamadan ilk vizeler geldi. Sabah erkenden uyanıp Antakyaya gitmeliydim. Zamanında uyandım. Fakat gel gör ki - ilk dönemin acemiliği ya - eyvah, elimde AÖF öğrenci kartı yoktu. Yine bir gitsem mi, gitmesem mi ikilemi, ümidi kesmiş ve bu sevdadan vazgeçeyim diyecekken, büronun sınav günleri de açık olduğu haberini alıp gitmeye karar verdim. Büroya son anlarda yetiştim, neyseki söylendiği gibi büro açıkmış, kimlik kartını aldım, bereket ki sınav yerime de son anda yetiştim ve sınava girdim. İlk dönemin acemiliği ile 3 dersten kaldım.

Geldik ikinci döneme. Antakya yolu meşakkatli olduğu kadar bezdiriciyde de. Bu bezginliği ve meşakkatli yolu da, sadece Sosyoloji hevesi ile değil, ancak başa gelen zorlukların hatırına göze alıyordum. Yine ikinci dönem finalinde başıma gelen bir olay yavaş yavaş oluşmaya başlayan bezginliği götürüp, hevesimi tekrardan güçlendirdi: Sınavlara İskenderun'dan gittiğim için, ancak son anlarda ulaşabiliyorum. Her sınav öncesi uzmanlar tarafından altı çizilerek tavsiye edilen, "sınava girilecek merkezi önceden görmek" de hak getire. Final döneminde yine meşakkatli bir yolun ardından son anlarda okulu buldum, salona koşa koşa yetiştim, fakat sınavın başlangıcından tam tamına 15 dakika geçmişti. Bu 1 dakika daha geç kalırsam salona alınmamam demekti. Nitekim salon görevlisi saatinin 16 geçtiğini söyledi. Fakat nasıl olduysa 15'te karar kıldık, ama bu sefer de bina görevlisinden onay istedi. Neyseki bina görevlisi işi uzatmayıp sınava girmeme izin verdi de bir dönüm noktasını daha, "hiç olmazsa bunların hatırına" devam edeyim diyerek geçtim.

İlk sene ve iki dönemin ardından geride 3 ders kalmıştı. Bu yine, Eylül ayında, Antakya yollarının gözükmesi demekti. Bir hafta sonunun daha dolması demekti. Yine bir gitmsem mi, gitmesem mi kararsızlığı. Ama yine de kendimi bütünlemelere gitmeye ikna ettim. Fakat içimden -derslerin herhangi birisinden kalır ve sene uzatırsam devam etmeme - şartı ile. Yine tam sınav başlama anında okul önüne vardım. Neyseki bu sefer yanımda arabayı teslim edebileceğim birileri var da arabayı park ederek vakit kaybetme problemi yok. Arabayı teslim ettim ve sınava gireceğim. Fakat, eyvah, elimde sınava gireceğim kalem yok. Sanırım Ösym'nin kalem vermesinin rahatlığı ile bunu pek düşünmemişim. 15 dakikam var. Fakat, işin kötüsü, kalem alabileceğim açık bir kırtasiye de yok. Ne yaptığımı bilmeden sokakta aşağı yukarı koştum, bu arada, arada kırtasiye ile ilgili oraya buraya soruşturuyorum. Sonra bir çiçekçiye girdim ve sağolsun bana bir kalem verdi ve beni -açık olmayan- kırtasiye arayışından kurtardı. Sınava girdim ve 3 dersi de geçip okulu uzatma tasasından kurtuldum ve böylelikle ikinci sınıfa geçtim.

İkinci sınıfta AÖF Kredili sisteme geçti. Bu her dönem 45 kredi alarak(normalde 30 kredi) okulu iki senede bitirebilmem demekti. İkinci sınıfın ilk dönemi ve finaller. Ocak ayı ve Antakya'ya 10 yıl sonra kar yağıyor. İskenderun'un yüksek yerleri de kimbilir kaç yıl sonra kar görüyor. Fakat bunu ancak Belen Geçidi'ne varınca görüyorum. Belen Geçidi'nde bu yöre insanları ve araçlarının hiç de alışık olmadığı kış şartları. Karda patinajdan yolun kenarına demirlemiş araçlar, geçidin en aşağısından yukarıya kadar sonu gözükmeyen bir kuyruk. Araba ile ite kaka yol alıyoruz, greyderler yolu açmaya çalışıyor, yol tuzlanıyor, tabi bu arada saat de durmuyor, elbette izafiyet teorisini ispatlarcasına nisbeten çarçabuk. Yine gideyim mi, gitmeyeyim mi, gidersem yetişir miyim ikilemi. Tabi bu arada önceki senelerde yaşadığım ve -nasıl olduysa- geçilen meşakketler geliyor aklıma. Bu ikilem ile yol alırken artık bir noktada ümidimi tamamen kaybettim ve dönmeye karar verdim. Ve fakat bu sefer de araya refüj girdiği için ve de geride hiçbir manevra yapmanıza imkan vermeyen bir konvoy, ve de yol şartları, olduğu için geriye dönme şansım kalmıyor, ve mecburen bir yere kadar yola devam etmem gerekiyor. Bu mecburi devam esnasında, yine yol bir anda rahatlıyor ve arabalar tekrar akmaya başlıyor. Umut tekrar beliriyor. Ve Belen geçidini aşıyoruz. Bu arada kar devam ediyor ama trafik akıyor. Kar üzerinde normalde yapmaya cesaret edemeyeceğim hızla, varmaya çok da ümidimin olmadığı bir şekilde yola devam ediyoruz. Mustafa Kemal Üniversitesi'ndeki sınav merkezine sınav başlangıcından 10 dakika sonra yetişip arabayı gördüğüm ilk yere, rastgele park edip kendimi içeri atıyorum ve neyseki sınavlara yetişiyorum. Sınavdan sonra çıktığımda kapı önünde sınava yetişemediği için ağlayanlar, kendi kısmetime mi sevineyim, onların kısmetsizliğine mi?

Her seferinde yaşadığım bu yol maceralarından sonra buna bir çare bulma düşüncesi ile sınav merkezini Osmaniye ye aldım. Bunun faydası da oldu nitekim. İkinci dönem bir yol macerası yaşamadım, kredili sistem ve Çan eğrisi sisteminin de faydası ile ikinci sınıfı kayıpsız geçtim.

Üçüncü sınıf -ve de her dönem 45 kredi aldığım için son sınıf- ilk dönemi. Bu kez artık biraz daha temkinli davranıp zamanında gitmeye çalışıyorum. Artık navigasyon da olduğu için gireceğim yerlere daha kolay ulaşıyorum. Yine vize zamanı yarım saat önceden gidip okulun önünde derslere çalışmak için yerimi aldım. Sınava 5 dakika kalana  kadar arabada, yanımda getirdiğim bilgisayardan derslere baktım. 5 dakika kala sınava salonuna girmek için gittim, fakat heyhat, yanlış yerdeymişim. Okulun yeri değişmiş ve navigasyonda güncellenmemiş. Nasıl olur, falandır, filandır derken kendimi arabaya atıp arabayla yola koyuldum. Fakat nereye gittiğimi dair kafamda hiç bir fikir yok. Neyseki yolda birine sormak aklıma gelip üstünkörü bir tarif aldım. Aşina olmadığım bir şehir, bilmediğim sokaklar ve adını dahi tam bilmediğim okul. Fakat genelde yol şaşırdığımda üstünkörü, ezbere yol alarak yol bulmada kısmetim ve bahtım açık oluyor. Bu sefer de üstünkörü, acele tarif ile okulu bulup sınav başladıktan 10 dakika sonra sınava girebildim. Evet kısmette bu kez de dersleri geçmek var mış.

Ve geldik son döneme. Daha öncesinde de ders kaydını yapıp parasını - aradaki faiz ile - geç yatırdığım olmuş ve hiçbir problem yaşamamıştım. Fakat bu sefer öyle olmadı. İnternetten almam gerekan tüm dersleri alıp kaydımı yaptım. Fakat önceki tecrübelerin rahatlığı ile, işten de izin almamak için,  harcı sonraya, müsait bir zamana, bıraktım. Normal zamanından bir kaç gün sonra parayı yeğenime verip yatırmasını istediğimde şok ile yüzleştim; "Böyle bir öğrenci kaydı yok". Sistem değişmiş ve zamanında harç yatırmayınca kayıt donduruluyormuş.  Yapacak bir şey yoktu ve yoktan yere, 3 senede bitecek okul 4 yıla uzamış oluyordu. Mecburen, ilk dönemi boş geçip, geleceks enenin ikinci dönemini, yani 1 sene beklemeliydim.

Ve 2014 baharı. Kaydımı bu sefer zamanında yaptım. Çok şükür bir olumsuzlukla karşılaşmadan, maceralı bir süreçten sonra Açıköğretim Sosyoloji mezunu oldum. Bakalım bu yol nereye çıkacak.


12 Haziran 2014 Perşembe

Siltanê Qelban

یه دل میگه برم برم
Dilekî min dibêje herim
یه دلم میگه نرم نرم
Dilekî min dibêje neherim
طاقت نداره دلم دلم
Taqeta dilê min nîne
بی تو چه کنم
Ez ê çi bikim bê te 
پیش عشق ای زیبا زیبا
Li pey ev eşqê te yî delal, delal
خیلی کوچیکه دنیا دنیا
Dinya pirr biçûk e, dinya
با یاد توام هرجا هرجا
Tu di bîra min de yî li her der
ترکت نکنم
Terka te nakim
لیلا و عارف:
سلطان قلبم تو هستی تو هستی
Siltanê qelbê min tu bûyî, tu bûyî
دروازه های دلم را شکستی
Deriyên dilê min, te şkênan
پیمان یاری به قلبم تو بستی
Peymana yariyê te bi qelb'm re girêda
با من پیوستی
Tu bi min ve girêdayî
عارف:لیلا:
اکنون اگر از تو دورم به هرجا لا لا لا ا اا لا ...لا
Niha eger ez dûr im ji te, li her der
بر یار دیگر نبندم دلم را .....لا لا لا لااااا
Dilê xwe nadime yareka din
سرشارم از آرزو و تمنا
Tijî me bi arezû û hewes
ای یار زیبا
Ey yara delal
لیلا: عارف: اااا ا ا ....
حالا همه با همااااااا...........
سلطان قلبم تو هستیلا لا لا ااااااااا
Siltanê qelbê min tu bûyî, tu bûyî
.........
عارف:
اکنون اگر از تو دورم به هرجا
Niha eger ez dûr im ji te, li her der
بر یار دیگر نبندم دلم را
Dilê xwe nadime yareka din
سرشارم از آرزو و تمنا
Tijî me bi arezû û hewes
ای یار زیبا
Ey yara delal
لیلا:
یه دل میگه برم برم
Dilekî min dibêje herim
یه دلم میگه نرم نرم
Dilekî min dibêje neherim
طاقت نداره دلم دلم
Taqeta dilê min nîne
بی تو چه کنم
Bê te çi bikim
پیش عشق ای زیبا زیبا آآآاااااا........
Li pey ev eşqê te yî xweşik xweşik
خیلی کوچیکه دنیا دنیالا لا اااااااااااااا
Dinya pirr biçûk e, dinya
با یاد توام هرجا هرجا.......اااااااا
Tu di bîra min de yî li her der
ترکت نکنم...............
Terka te nakim
سلطان قلبم تو هستی تو هستی اااااااااااااااااااااا
Siltanê qelbê min tu bûyî, tu bûyî
دروازه های دلم را شکستیاااااااااااااااااااااااا
Deriyên dilê min, te şkênan
پیمان یاری به قلبم تو بستی......ااااااااااااا
Peymana yariyê te bi qelb'm re girêda
با من پیوستیاااااااااا.....
اکنون اگر از تو دورم به هرجا ...لاالالا
Niha eger ez dûr im ji te, li her der
بر یار دیگر نبندم دلم را
Dilê xwe nadime yareka din
سرشارم از آرزو و تمنا لا لا لا اااااااا
Tijî me bi arezû û hewes
ای یار زیبااااااااالا الاااااا
Ey yara delal


3 Haziran 2014 Salı

کویر دل - Çola Dil

Strana gelerî ya Îranî ya ku berê Ajda Pekkan, Gökselê wek "Baksana Talih"ê stirabû.  Mehmet Akbaş jî ew sala çûyî bi Kurdî aranje kiribû.

رفتی و بی تو دلم پر درده
Tu çûyî û bê te dilê'm tijî derd e
پاییز قلبم ساکت و سرده
Payîza qelbê min bêdeng û sar e
دل که می گفتم محرمه با من
Dilê ku min digot mehrem e ji min re
کاشکی می دیدی بی تو چه کرده
Xwezî ku te bidîta, ka bi çi halî bûye

ای که به شبهام صبح سپیدی
Ey, yê ku bi te re şevê min spêdeya sibê ye
بی تو کویری بی شامم من
Bê te çol a bê baran im ez
ای که به رنجام رنگ امیدی
Ey, yê ku bi rencên min re, rengê omîd î tu
بی تو اسیری در دامم من
Bê te di xefika xwe de esîr im ez

با تو به هر غم سنگ صبورم
Ba te, ji her derdî re kevirê sebrê me ez
بی تو شکسته تاج غرورم
Bê te şkeştî ye, taca xirûra min
با تو یه چشمه چشمهء روشن
Ba te, kaniyek im, kaniyeka rûşen
بی تو یه جادم که سوت و کورم
Bê te, cadeyeka bêsewt û bêdeng im

ای که به شبهام صبح سپیدی
Ey yê ku bi te re şevê min spêdeya sibê ye
بی تو کویری بی شامم من
Bê te çol a bê baran im ez
ای که به رنجام رنگ امیدی
Ey yê ku bi rencên min re, rengê omîd î tu
بی تو اسیری در دامم من
Bê te di xefika xwe de esîr im ez

چشمهء اشکم بی تو سرابه
Kaniya eşqa min bê te serab e
خونهء عشقم بی تو خراب
Xaniyê eşqam bê te xerab e
شادیا بی تو مثل حبابه
Şadiya bê te mîna pelqikan e
سایهء آهه نقش بر آب
Siya neqşa li ser avê ye

رفتی و بی تو دلم پر دردهTu çûyî û bê te dilê'm tijî derd e
پاییز قلبم ساکت و سرده
Payîza qelbê min bêdeng û sar e

28 Mayıs 2014 Çarşamba

Çend Gotinên Mezinan - C

* Camêra gayek û nanek li cem yek e
* Can dihere, teb'et nahere
* Can şêrîn e
* Carekê li mêx dixe, careke li sim dixe
* Cêh dide genim jê distîne
* Cîranê nêzik ji birayê dûr çêtir e
* Ciyê ku agir
* Cotkaro çi diçinî? Ku hêşin bû tu ê bibînî!
* Çar hesp bi singekî nayên girê dan
* Çav bi çavan dikevin, çiya bi çiya nakevin
* Çav dibîne, dil dihebîne
* Çav li gêrmiyê kir, silav ji bîr kir
* Çavê li deriyê xelkê, tim birçî ye
* Çavê kul, ji yê kor çêtir e
* Çavê nalbendan li simê hespan e
* Çavên reş kildanê naxwazin
* Çayir rabû bosta, şagirta da ser hosta
* Çê kir ji xwe re, xerab kir ji xwe re
* Çêlkên mehran bêjahr nabin
* Çiqas xweş bimînî, ewqqs ecêba dibînî
* Çira ji koran re, dahol ji keran re çi dike
* Çûyî bajarê koran, çavekî xwe bigire

24 Mayıs 2014 Cumartesi

Sefername ya Hezar û Yek Fersengî

"Toz û dûmanek li hêlê roava bi banî ket û wê toz û dûmanê bi xwe re tîrêjên roj li ser dinê birîn û sîh û tarîyek li ser dinê dianî. Ew toz û dûmanê ku bi xwe re ewrên reş li asmên pêk aninî, ji nalinên suwarîyan der diket."
Ew hevoka(cûmleya) min bo romana xwe şaş sal û nîvan zêdetir bûye ku nivîsandiye. Ne şaş bim, çiriya paşin(Kasim) a 2007'a bû. Ew hevoka siftê(ewilîna) ya ku min bo roman a ku çend royan berê, bi navê Sefernameya Hezar û Yek Fersengî ji Weşanxaneya Lîsê derketiye bû û ew di kîtêbê de hevoka destpêke ya beşa - Li Dor Gola Teberiyeyê - ye.
Ew nêzikî du salan a ku min kîtêb teslîma weşanxaneyê kiribû û ew li wir li ber çapê bû. Li berî we, nêzî 4 sal-4 û nîv'an ez li ser şixulîm. Min lêkolîn kir, li ser miajaran xwend, cih û derên ku roman tê de dibuhire geriyam û min stêr raçav kirin û hwd.
Çend rojan berî 5. pêşengeha kîtêban ya Amedê kîtab hatibû çapkirin û loma li fûarê me dikir panelek a bi navê "Seyahetnameya Selahadîn", bi Lokman Ayebe ve li dar bixista. Lê mixabîn, ji ber ku ew bi panela İsmaîl Beşikçi ve hatibû eynî demê, me panel mecbûr betal kir. De li ser xêrê be.

13 Mayıs 2014 Salı

Ji Mesnewî ya Mewlana


بشنو این نی چون شکایت می‌کند
Guh bide vê bilûrê ku ew çito şikayet dike
از جداییها حکایت می‌کند
Ji cidabûnên xwe hîkayet dike;
کز نیستان تا مرا ببریده‌اند
Ez ji bilûr-istanê hatim dûr xistin vir ve 
در نفیرم مرد و زن نالیده‌اند
Ji nifirên min mêr û jin dinaline
سینه خواهم شرحه شرحه از فراق
Dixwazim sîneyê parçe parçe bikim ji firaqê
تا بگویم شرح درد اشتیاق
Da ku bibêjim derdê îştiyaqê
هر کسی کو دور ماند از اصل خویش
Her kesê ku dûr maye ji eslê xwe
باز جوید روزگار وصل خویش
Digere li dû rojên gihîştina xwe
من به هر جمعیتی نالان شدم
Ez di her cimatê de naliyam
جفت بدحالان و خوش‌حالان شدم
Ez bi xweş-hal û bed-halan re bûm heval 
هرکسی از ظن خود شد یار من
Her kes ji zena xwe bû yara min 
از درون من نجست اسرار من
Nedît, ji hindura min, esrara min
سر من از نالهٔ من دور نیست
Sirra min, ne dûr e ji nalîna min
لیک چشم و گوش را آن نور نیست
Lê nîne ev nûr, di çav û guhên min de
تن ز جان و جان ز تن مستور نیست
Ten ji can, û can ji ten ne veşartî ye
لیک کس را دید جان دستور نیست
Lê nîne destûr ji kesî re, ji dîtîna can re
آتشست این بانگ نای و نیست باد
Ne ba, lê a(gi)r heye di banga vê bilûrê de
هر که این آتش ندارد نیست باد
Her kî ku nîne pê re ev ar, nîne nefes(can) jî tê de
آتش عشقست کاندر نی فتاد
Arê eşqê ye, ew dera ku bilûr têde
جوشش عشقست کاندر می فتاد
Coşîna eşqê ye ew dera ku mey têde
نی حریف هرکه از یاری برید
Bilûr dost e, ji her kî yê ku yar jê hatiye birin re
پرده‌هااش پرده‌های ما درید
Perdeyên wê, perde dirrand li me
همچو نی زهری و تریاقی کی دید
Kê dîtiye jahr û tiryaq a mîna bilûrê
همچو نی دمساز و مشتاقی کی دید
Kê dîtiye heval û hewesdarekî mîna bilûrê
نی حدیث راه پر خون می‌کند
Bilûr qal ji rêya tijî-xwîn dike 
قصه‌های عشق مجنون می‌کند
Qal ji eşqa Mecnûn dike
محرم این هوش جز بیهوش نیست
Mehrema vî heşî ji xeynî bêheşan eyan nîne
مر زبان را مشتری جز گوش نیست
Ji zimên re, ji xeynî guh mişterî nîne
در غم ما روزها بیگاه شد
Ji xema me, roj bûn bêwext
روزها با سوزها همراه شد
Roj bi dilşewatê re bûn heval
روزها گر رفت گو رو باک نیست
Ger çûn rojên me, metirs, mede dû
تو بمان ای آنک چون تو پاک نیست
Tu bimîne, ey tu kesê ku mîna te pak nîne
هر که جز ماهی ز آبش سیر شد
Her kes, ji xeynî masiyan, têr bû ji ava wî
هرکه بی روزیست روزش دیر شد
Her kî ku bedbext e re, dereng ma bexta wî
در نیابد حال پخته هیچ خام
 Tê nagihîjin tu xav, ji halê wî yê kamil
پس سخن کوتاه باید والسلام
 Axir, gerek biqedin gotin, wesselam