6 Kasım 2017 Pazartesi

Xebateka Etîmolojîk li ser Dîwana Cizirî Kurdî

Ew mesela bi dûr û dirêjî li vir hatibû îzah kirin.

— (Dîwana Melayê Cizirî ~1640, Melayê Cizîrî)


abid:
Sond bi wê zulfa siyah ez abidê husna te me
Xef dinoşim vê şerabê xweş şerab û qehwe ye

ac:
Nesrîn û binefşe tewwizandin
Mawerd direşand-i şûşeê ac
Cohtê hebeşan bi-terfeti l-eyn

aciz:
»Eredet ennî we-qalet ma duau l-kafirîn«
Ey şehê alîcenab pir aciz û perkende em
Ah ji dest cewra evînê çi bikirim min bende em

ademî:
Nişanî ger ji dil nekra te perhîz
Mebîn ev ger bi sûret ademî ne
Hemî dar in ji êgir ra kirî rîz

adil:
Sûreyê »Ummu l-kitab« madarê hedret sûr-i bî
Paş-i Newşîrwan dibêm dê hakimê adil tû yî
Mislê Hatim dê bi danê der cihan meşhûr-i bî

agah:
Dilberê serdarê xwiban ez nizam agah heye
Dilberê serdarê xwiban ez nizam agah heye
Di hebs û zindanê esîr û girtiyê dermande ye

ageh:
Şubhetê çengê dinalim hêj ji dest daxa qedîm
Herwekî meşel disojim dost nizam ageh heye
Min divê ser li asitanê herwekî tolan nihim

agir:
Ev gunbeda dewwarê çerx
Agir di ab û gil dikit
Qelban ji qelban hildikit

ah:
Ahê ji derd-i dil dikit
Ahê ji derd-i dil dikit

ahen:
Nêrgiza mest û şirîn û gul û nisrîn e ji reng
Şeker û lûlûwê mensûr û bi dil ahen û seng
Me ji ber derbê evînê bûye dil pêt û pereng

al:
Ererên şeng-i di mest in çep û rast
Tûx û ala ko xwiya bûn ji ecem
Ereban tîp-i şikestin çep û rast

alet:
Tu ji nusxeya tewhîdê mexwîn ayeta nefyê
aleta isbatê ko illa yim ez
Sed neql û riwayet di meya saf-i mûyek

am:
Qewsê du hilalan ko li ser Bircê-esed bit
Bû şuhre di amê emel enguşt-i numa girt
Şira te Mela sihr-i şekerrîz e bi muciz

amî:
Ji rengê Sedî û Camî
Ji şuhret pê hisîn amî
Bi deng û bang û awazê

amîn:
Aşiq ko bi dil fatiheya işqê xwand
Ayatê yeka yek dikirin amînê
Me ji lelê lebê yarê xwe vexwar ava heyat

an:
Narit axir ger bi mûyek behsê zulfa yar-i bit
Silsila behsê ji xwîna dilber an zulfa biçîn
Dê xeta bit navê misk er nafeê tatar-i bit

anîn:
Min li ser bedrê munîr mektûb diye neqşê sewad
Ser bi yek anî du nûnan xettê reyhanî du sad
Hadirî min secde bir lew xerqê xwînê bû fuad

aqil:
Her serê dewlet hebit dê her di nêv benda te bit
Her kesê aqil bitin dê her di çokarê te bî
Ê divêt azade bit dê çehvinêrê lutfa te bit

asan:
Çi tavêtin surûd ewwel
»Ki işq asan numûd ewwel
Welê uftad-i muşkilha«

asitan:
Dinalin em di firqê da
Li kelbê asitanê xwe
Nepirsî qet hebîb carek

aşiq:
Dê çi xem ger xerqe rehnê xaneê xemmar-i bit
Gezmeyek qewsê şevên aşiq bi nîva dil kevit
Dê ji can destan bişût xasma kevan nûbar-i bit

ateş:
Zehê derdê mezin firqet
Ceger sot ateşî da dil
Cihê sebrê nema çendan

ava:
Spêde kifş-i bû dîsa
Merîxa nehsê ava
Xwiya bû roj di şerqê da

ava heyatê:
Dîde rewşen bûn bi dîna dêmdurê sîmînxebeb
Ê vi Xudrî ra divêt ava heyatê bit nesîb
Dê bi sey û cehdê yeksan bin li bal wî roj û şeb

avêtin:
Newaya mutrib û çengê
Fixan avête xerçengê
Were saqî heta kengê

awaz:
Ji şuhret pê hisîn amî
Bi deng û bang û awazê
Dibêjit nexmeya sazê

axir:
Hebîbê bêxeta kuştim
Bi derba firqetê axir
Ji wê rojê dizanî min

axirî:
Xweş li min alem siyah ma stêr û kewkeb qet neman
Ez ji vê rojê ditirsam axirî zû kir şitab
Ev ne ew iqlîm e ya şems û kewakib tê bi seyr

axirîn:
Min di ber qalû bela batin vi wê ra bû evîn
Hêj li ser ehda elest im ta bi roja axirîn
Min divê lê eşkera kim carekê daxa nihîn

axirzeman:
Xweş li pê qanûnê wê guh de tu qanûn û rebab
Ez dibêm axirzeman e dê qiyamet rabitin
Lew şeva tarî kişandî yû nehişt eswed xurab

ayet:
Feyda ulûmê hikmet cama sedef ko gêra
Me ji destê muxbeçan dît bi mishef û bi ayet
Arif heta nenoşî ji destê meyfiroşî

aza:
Dîsa şehîdan rakirit
Van koleyan aza kirit

azar:
Ahê ji derd-i dil dikit
Herçî nedî azarê çerx
Derbê li nêva dil didit

azer:
Lew me dil butxane ye
Xwendê latê Azer î tu
Bê çi şîrîndilber î tu

bac:
Cohtê hebeşan bi-terfeti l-eyn
Anî qederek ji Espehan bac
Sîma ko numa nema li hiş sîm

badan:
Xweş ji qewsê ebrûyan vê ra kişandin mah-i new
Goşeyên nûnan bi ser badan ji qewsê bêweter
Mislê enguşta Nebî sed ser beyandin mah-i new

badenoş:
Ê birî eynê beqayê badenoşê işqê bû
Ê bûyî mehwi-fenayê aşiqê bêçare bû

bal:
Sehergahan di xelwê da
Li bal ilmê te melûm e
Ji jînê min tu meqsûd î

bala:
Dil dixwînit zulf û xalan dêm û balayên ji nûr
Her bi qanûn mujdeya xeybê ji nayê rast û çep

bang:
Ji şuhret pê hisîn amî
Bi deng û bang û awazê
Dibêjit nexmeya sazê

barîn:
Ateşperes û nûra tecella yim ez
Barî ji »we-ellem« ko xeberdar-i kirîn
Îro tu bizan ademê esma yim ez

barût:
Sîne geh têt ko bi ker bit ew ji derbê muhbetê
Me ceger şubhetê barût e we dil maye pereng
Bi çi rengî me di dil xef bibitin gewhera işq

batin:
Gul dikin teşbîhê xaran her xes û xaşak-i rûh
Cama işqê pakê rûhanî tuhûra batin e
Ê nenoşî her we ma hetta ebed napak-i rûh

batinî:
Birûska batinî da dil
Di pêtê sîne wê werbû

bav:
Nûra beser guft û xeber qend û şeker zulfan ji ser
Xalên di qer bavê seher da bête der subha bi heq
Mi ji bihriyan pir naliyan şev tariyan ceng bû meyan

baweşîn:
[[qend|Qendê]] dirêjin guft û ken
Biskan di lê kir baweşîn
Biska siyah rena ye mest

baz:
Reqs e ji rengê xemriyan
Baz û uqab û qumriyan
Seyr e seher tebayê zulf

bazar:
Tu sehergeh bi temaşa were bazarê hudûs
Tu sehergeh bi temaşa were bazarê hudûs

bazîn:
Ko spêde li ferqê ser niha tac
Çerxefelek û melek dibazin
Şemsun we-kewakibun we-ebrac

bêbiha:
Da bibit ew zinde vê re
Yarê sadiq bêbiha ye
Aşiqên sadiq di kêm in

bêburhan:
Çi heddê eql e qiyasê te kirit
Ev e burhan ko tu bêburhan î
Me temenna ji nesîm xakê rehê kir

beden:
Bisk û gîsû ji herîr in qeseb in turre û zulf
Ne ji kafûr e beden xal-i ji miskê teterê
Dêmibedr û aniyê zulfê li ser bûne helek

bêderdî:
Firaqa rûh û can kê da
Ji her bêdax û bêderdî
Mepirsin mihneta işqê

bêderew:
Behr û berê işq û surê avêhte rê ser ma qeleq
Min dî di new -bê yarê tew sundus e ew bêm bêderew
Min bû di qew -sê boyî ew şêvan mi lew nayême xew

bêderman:
Ko bi kêra te seher qurban im
Xweşbirîndarekê bêderman im
Carekê şefqe ke rûhim canim

bêdestûr:
Bi zehrê xwe me memûr bikî
Tenha me bêdestûr bikî
Mehrem serayê hor bikî

bedewî:
Qedrek hal ko nebit şubhetê her qal-i çi hez
Bedewî pak-i çi kit feshetê meydan ko nebit
Mustemi guh nedirit mutrib û qewwal-i çi hez

bedkar:
Azarê mihrdaran nedî
Lê destê bedkaran nedî
Bi nûnekê yaran nedî

bêgav:
»Kullu men yesluku hubben subule n-nari selek«
Ah-i bêgavê ji dil tên me ji pêta di ceger
Bes tu bêfeyde nesîhet ke me dil bûye pelek

bêguman:
Herçi bîvêrê ko navê dilberê bêtin li ser
Xweş dibit hadir di gavê bêguman û şubhe ye
Bêguman xaka riya wê tûtiya û dane ye

beh:
Yek işwe, Melayî, bi biha bête ji lelan
Sed can me hebin hêj ko muqessir di behê min

bêhal:
Dîsa ji nû bêhal e dil
Dîsa ji nû bêhal e dil

bêhiş:
Li wê cebhetê hijiyan dû per
Lewra sekara bêhiş în
Meşha seher yarê şefîq

bêkes:
Ah ji dest cewra evînê çi bikirim min bende em
Sebr û taqet min neman lê bêkes û dermande em
Ger bixwanî wer beranî bende em ta zinde em

bela:
Amanca wan tîran em în
Dama belayê der kemîn
Her guşe dor madarê çerx

belkî:
Tu binê mah-i new û destê qedayê heyihey
Ne li zerê felekê belkî li umrê me ye das

bên:
Lew seher cewlan didit bayê sebayê rast û çep
Sosin û sinbil bi mestî bên semayê rast û çep
Da ji mihraba du nûnan secde bit Eswed-hecer

bend:
Mulkê xeten textê xeta
Dil bendê dava zulfekê
Keftî kemenda ulfekê

bendeyî:
Belki carek keyl bipirsit ev çi mehrûm tole ye
Ger bi navê toleyan carek vixwînit bendeyî
Bi Melê xweştir ji mal û gewher û gencîne ye

bênesîb:
Lê tinê bo min xela ye
Bênesîb min dî ji camê
Dûridûr mehrûm ji ramê

beng:
Hestiyan girtiye nasûr û mejî da heye jeng
Lew ne hişyar û xumar în me nexwarî mey û beng

bênîşan:
Gerçî pirxal û nişan î emma
Bi Nişanî ko tu bênîşan î
Ey perî horisiriştê herçend

bêperde:
Bûd û nabûd ko yek in ev çi sewab û çi iqab
Were nîşanê Nişanî de xwe bêperde seher
Lê ji xwînê bike perhîz ko şehîdan çi hisab

bêperwa:
Xemze în ya gezme în ya tîr-i ya sihr-i helal
Sahir-i în ya çeşmê şoxê turkê bêperwa sti în
Mîm-i ya yaqût-i ya ser çeşmeê abê heyat

beq:
Seraser qaf-i ta qafe rumûza hikmeti l-eynî
Beqa nînin li bo tiştî heta kengê bikîn piştî
Di işqa wan perîrûyan werin dinyayê da deynî

bêqerar:
Ji ulfê şubhetê zulfê
Medam lew bêqerar im ez
Ko canê min ezîz îro

beraber:
Kesk û soran tu binê çerx-i li dora du hilalan
Du qeran mane beraber şefeqê perde isab e
Ereran ta di şepal in wereqan cezbe ye vê ra

beranî:
Sebr û taqet min neman lê bêkes û dermande em
Ger bixwanî wer beranî bende em ta zinde em
»Wacibun lî imtisalu l-emri maza temurîn«

beranîn:
Van rehrewên himmetbelend
Berdane meydanê semend
Sergeşte yîn hetta bi çend

berbend:
Ji batin tîr bi xef hatin
Ji berbenda girîbanê
Ji berbenda niqaba wê

berdan:
Wer kuştiyan ji wan yengiyan bi wan tiliyan xweş ke giyan
Kir şefqe mîr anîme bîr berdan mi tîr kirme esîr
Negha feqîr zulfa herîr avêhte şîr da pê meheq

berde:
Bicû da xwîn bibit carî
Ji qewsan gezmeyan berde
Ez im amancê wan tîran

berder:
Dêm-i di camê me dî sur di medamê me dî
Lew me ji meyxaneyê girtiye berder mezel
Her ji kevanê biweş qebdezerê goşereş

berîd:
Ma bi lelên canfeza navê me bînit carekê
Bi-d-dua bellix teheyyatî li Selma ya berîd
Tu j Melayî her bipirs esrarê işqê hel dikit

berq:
Mîm metleê şemsa ehed ayîne sifet kir
Lami ji ereb berqê li fexxarê ecem da
Da şahidê esma bi hemî wechî binasîn

berwar:
Rast û evraz û nişûvî me biwarin yek û yek
Lê tinê wê li me bû daire berwarê hudûs
Dê li qelbê me çi dit lamieya islamê

bes:
Min go çi kim ez ba heta
Zulfan tu bes çîn çîn bike
Biskên muqabil dîn bike

bêsaman:
Aşiqê nazik û mehbûban im
Tu mebîn bêser û bêsaman im
Gulê baxê iremê Bohtan im

beser:
Nazikqeda nûrînbeşer
Ew bû li min neqşê beser
Dîna xiyalê her seher

bêser:
Aşiqê nazik û mehbûban im
Tu mebîn bêser û bêsaman im
Gulê baxê iremê Bohtan im

besî:
Ji gul û nesterînan em te bes în
Tu şehinşahê besî min ji butan
Ne muhib her ne kes û xar û xes în

best:
Min dî seher zulfên di mest
Hatin sema ihram-i best
Çûn secdeya xalê bi qest

bestî:
Eswed bû daim secde ber
Min bestî eqda niyyetê
Xeflet bi sir da min nezer

bestîn:
Ellah ellah çi tecella ye ji sirra qederî
Haciyan silsile bestîne li dora qemerî
Dor-i beytê ji Sefa têne semaya seherî

beş:
Xaliba ehlê zemanê ma Mela ademî yin
Venumayin ji kerê mey reş û gayê te yê beş
Arifên ehlê besaret ji neseq merdumê çeşm

bêş:
Muhbetê mihnet di zor in
Hub dibêm bêşek bela ye
Umr û jî xweş pê diborin

beşerî:
Xerq-i bûm ez di xema işqê di weqtê seherî bû
Ko tecellayê cemalê li misalê beşerî
Ne ji lewnê beşeran min diye lê dêmê zerî bû

bêwefa:
Aşiq û mubtelayê zulf
Zulfê siyahê bêwefa
Qet me nedî ji wê sefa

bêxet:
Di vê dewran û çerxê da
Hebîbê bêxeta kuştim
Bi derba firqetê axir

bexşî:
Yek bûse da me bi sed qiyamet
Yek bûse bexşî ewwel bi ihsan
Axir li min kir curm û xeramet

bext:
Zehre û iqda Sureyya keşşifî bûn ew di şerq
Sayeya bextê me dayê ma li ser perde w niqab
Wajigûn dewrê numa min çerx û bayê lewleban

beyan:
Ger xeberdar î ji sirra »kuntu kenzen« guh bidêr
Da bi sed torê beyan kit meneyê »lewlaki« rûh

beyandin:
Goşeyên nûnan bi ser badan ji qewsê bêweter
Mislê enguşta Nebî sed ser beyandin mah-i new
Keşşifî bedra temam ehsen ji bala teletê

bêyî:
Hêviyan qet nabirim meqsûd me dîdara te ye
Hêviyan qet nabirim carek tu bêyî şefqe kî
Eqdê ihramê dê bînim hadirî bim secde ye

beyt:
Ellah ellah ji çi nûr e di seraya me lebaleb
Ji inayet nezerê xasse ko her mesre û beytek
Qedehên aba heyatê ne di şira me lebaleb

bêz:
Ebleh çi kit tewafê nabînitin Berê reş
Bêzê dikit ji qencan ji remz û naz û xencan
Qedrê gulan çi zanit kerbeş divêt kerê reş

bêzar:
Ma bi êş û noş û şahî ew qeder umrê te bit
Çendekê salik mucedded bêt û bêzarê te bî
Her kesê ne jcan duago û senaxwanê te bit

biav:
Carek bi cayê enberê
Qelbê biavê micmerê
Xweşenber û kafûr e dil

bidayet:
Husn û cemala canan nadêritin tu payan
Herçi nebit bidayet esla nehin nihayet
Feyda ulûmê hikmet cama sedef ko gêra

bihar:
Çû nêv-i baxê gulizar
Ew buxçeya her lê bihar
Lew bilbilan lê qal û şer

bihîstin:
Xewfek me hebû lew bi wisalê perixîm ez
Bihnek ji wisalê me bihîst û kerixîm ez
Wek tole li pê mûçih li dorê çerixîm ez

bikuj:
»Fe-carek ya bedîe l-husni carek«
Were xanim bikuj biste bi xencer
Melê emma bi destê xwey mubarek

bîmar:
Mela nemrit bi dayê xwe
Mesîhayê li bîmaran
Kesên geztî du reşmaran

bînahî:
Seher mizgîn bi min pê da
Şukur bînahiya min hat
Û Yeqûb dîde rewşen bû

binefş:
Çimen da lale bişkiftin
Binefş û çîçekan vêk ra
Şefeq da yek di rewdê da

bipirs:
Bi-d-dua bellix teheyyatî li Selma ya berîd
Tu j Melayî her bipirs esrarê işqê hel dikit
Vê muemmayê çi zanin sed mela û musteîd

bîr:
Nepirsî qet hebîb carek
Gelo nayêne bîrê em
Di vê nêçîr û ravê da

birc:
Li meşriq Zuhre tali bit
Zuhel dûr bit bi şeş bircan
Û winda bit di xerbê da

birin:
Sibikbaran-i sahilha«
Me ra ji ewwel çi bir xamî
Kişand axir bi bednamî

birîndar:
Şefqê bi dîdarê xwe kit
Qesta birîndarê xwe kit
Şehîdê reşmarê xwe kit

birûsk:
Birûska batinî da dil
Di pêtê sîne wê werbû

bisk:
Zulfan tu bes çîn çîn bike
Biskên muqabil dîn bike
Pêşkêşî yek zulfek te bin

biste:
»Fe-carek ya bedîe l-husni carek«
Were xanim bikuj biste bi xencer
Melê emma bi destê xwey mubarek

bişkivîn:
Bi werdan zeyyinîn gulşen
Çimen da lale bişkiftin
Binefş û çîçekan vêk ra

bişkoj:
Sehergeh endelîb mest in
Ji bihna werd û bişkojan
Şubih tûtak û goyînan

biwar:
Sed yedek bûn di berê têk-i bi sincab û weşek
Yar-i bo çûme biwarê bi ziyaret kef-i pa
»Qale ya aşiqu hatîke yedî hati yedek«

bixal:
Dil wek goyan ber kaşowan ser luluan bergên wereq
Bejna şepal dêmê bixal irab û dal qewsê hilal
Neqşê celal cama zelal xemra helal suhbet bi hal

bixûr:
Tilliyên cama tehûrê
Bihn ji mawerd û bixûrê
Min ziyaret tewqe ye

bîz:
Xebais teb e ji ehlê seksirişt e
Yeqîn ew ker ji canan lew dikit bîz
Mela canê te çawan pehlewan kir

bizmar:
Bil ji sultanê qidem min bi tu iqrar-i nehin
Ger li kaba me nehin metqeb û bizmarê hudûs
Dil di deryayê qidem qaf e bi sabit qedem î

bor:
Behsê zulfa yarê pêk ra
Borê işqê pir fira ye
Gunbeda nûrîn xwiya bû

borîn:
Pir xelet erzan me dî derheq xwe ew alîcenab
Ah-i eyyamên wisalê weko xweş borîn û çûn
Ew şeraba êş û noşê ma li pêşber min serab

bûn:
Çengalê zulfan tab-i da
Da işq-i hil bit pêl-i-pêl
Qelbê me bê cellab-i da

burhan:
Wî nedî bejna te û dayê qiyas
Hikmetê lew çûye burhanê xelet
Setweta Leylê yeqîn Mecnûn tepand

bûse:
Ererxerama bi qedd û qamet
Yek bûse da me bi sed qiyamet
Yek bûse bexşî ewwel bi ihsan

cadû:
Zulfan ji ber cotê esed
Sehharê cohtê cadûyan
Îro ji remza ebrûyan

cam:
Dame bi destê sirê
Cama ji rengê durê
Cezbe giha can û dil

came:
Wehdetê sirf e me meşreb te çi iksîrê wucûd
Em lebaleb çi lebaleb bi xwe hem came lebaleb
Şem û perwane bi zatê xwe ji halê me di dûr in

camî:
Kişand axir bi bednamî
Ji rengê Sedî û Camî
Ji şuhret pê hisîn amî

can:
Da weqtê liqayê bi te hey bin di beqayê
Min neqdê dil û can di fenayê bi selem da
Yaqûtifiroşan di kef elmas-i şikestin

ceberûtî:
Destê qudret ko hilavêt ji bejna te niqab
Bi cemala ceberûtî me neman perde û hicab
Li gulên tey ter û nazik ko seher girtî xwinav

cedwel:
Edir kesen we-nawilha«
Ko katib dêmî cedwel kit
Şikeste xet muselsel kit

cefa:
Ko xidmetkarê dêrîn î
Te pir cewr û cefa dî ne
Di sulûk û sey û cehdê da

ceger:
Sebr û qerarim ko bir
Can û ceger hûr dikir
Zulmê we reng kê dikir

cehd:
Te pir cewr û cefa dî ne
Di sulûk û sey û cehdê da
Biçîn werdan ji gulzaran

cehl:
Tu ji feslê here eslê ko di vê dêra xerab
Da nebî merkebê cehlê tu di bin barê hudûs
Da nigarê xwe bi sed rengî bibînî îro

celeb:
Kuştiyên dîdar û dînê bêxeta her deh sed in
Her seher dîsa ji nû wên têne kêrê sed celeb
Dê ji çerxê pencumîn bêtin tenezzul kit Merîx

celew:
Te Firing û Erebistan û Mecer têk-i standin
Celewê xweş vegerîn, hatiye newba Ecemê
Ma ji dîwanê seadet seh kirî şubhê Melayî

cemed:
Yek e derya tu bizan qenc-i çi mewc û çi hebab
Di esil da ko hemî av e çi av û çi cemed
Afitabê ehediyyet di xwe da girtiye kewn

ceng:
Mislê Şemsê ger kişînîtin li wan tîxên xedeb
Her mecala ew di cengê bêt û ret her carekê
Rast û çep dê bêxitin sed sed bi mizraq û qeseb

cerde:
Ji bircan tîr-i pir rêhtin
Gihan min rast û çep cerde
Kirim amancê mizraqan

cesed:
Peyweste divê bi hev bin eşbah
Can û cesedan ko ittihad in
We-l-mau lehu l-mizacu bi-r-rah

cewr:
Ko xidmetkarê dêrîn î
Te pir cewr û cefa dî ne
Di sulûk û sey û cehdê da

cewşen:
Her bi qanûn mujdeya xeybê ji nayê rast û çep
Zengiyan cewşen vebestin pêşberê coqa hebeş
Daberistin yek bi yek çûn ber liwayê rast û çep

ceza:
Dîwane-i her tête di vê silsile û bendê
Ko mustehiq e Xwisrowê xoban bi ceza girt
Peyweste du fêris ji me ra daberizîn dil

cezme:
Neqş û xetê ji qudretê
Nuqte û herf û cezme
Bal û perên humayê zulf

cil:
Darûwê qelbê Melê bû
Lew bi çehvên min cila ye
Banesîm dê çî lezînî

cild:
Me ji ser çeşmeyê heywan qedehek safî vexwar
Nagihî lezzet û zewqa me bi sed cildê kitab
Lew di çengê me dixwînî ko di işqa te bi saz

cinayet:
We-bima ceneytu cenyetî
Elqet eleyye cinayeta

cins:
Bilbil û perwane ew fesl û dem in
Cinsê işqa min tinê derdê »kul« e

cîran:
Mawer ke terh û bişkoyan
Cîranê berg û lûlûyan
Ew erer û selwa ciwan

cism:
Min di bezma sirşirînan ew şirînreftar-i bes
Weh çi wala gewher in hatin libasê cism û can
Min ji wan horîsiriştan ew perî rûxsar-i bes

ciwan:
Îro mecal lê hat û wext
Dîsa ciwan bû min di rext
Ew lamia dayî ji text

cizîr:
Ma Cizîrê şubhê Darê textê heft iqlîm-i bit
Hem bi hukm û seltenet Eskender û Fexfûr-i bî

co:
Jê dizêt her xwîn û zox
Xwîn ji dil co co rewan tê
Wek eqîq û erxewan tê

coq:
Her bi qanûn mujdeya xeybê ji nayê rast û çep
Zengiyan cewşen vebestin pêşberê coqa hebeş
Daberistin yek bi yek çûn ber liwayê rast û çep

coş:
Mestane mestan noşanoş
Qerqef di caman hate coş
Ma dê bimînit kes li hoş

cot:
Dê ji can destan bişût xasma kevan nûbar-i bit
Wer ji qewseynan bi mîzan bêne der cotek xedeng
Dê ceger bit pare pare sîne tar û mar-i bit

çaker:
Cehde û sey û teleb bê eserek safî nehin
Tu ne bêperdenişîn çaker û qewwad-i çi kit
Çi eser dê li berê xare bikit qetreê ab

çalak:
Heyf di qeyda xak û gil bit arifê çalakê rûh
Heyf di qeyda xak û gil bit arifê çalakê rûh

çandin:
Di sulûk û sey û cehdê da
Biçîn werdan ji gulzaran
Ko exyaran bi dest xar in

çar:
Seyrîn li şahê min bi xef
Hatin temaşa çar teref
Şatir xumar tayên di ber

çawan:
Yeqîn ew ker ji canan lew dikit bîz
Mela canê te çawan pehlewan kir
Li tayê xemriyan zulfa dilawîz

çel:
Ji hewa bend te kirim şubhetê bayê di sivik
Çi ji biska te bibêm ah-i ji biska te çelek
Ez ji zulfa te veristim mi teleb kir lebilel

çemîn:
Texmîs-i Laxer ber xezelê »Şêx Ehmed«
Remzek ji nesîmê li çemin da û xwişî
Remzek ji nesîmê li çemin da û xwişî

çendîn:
Dev kuhnexanê mislê deyr
Çendîn kewakib têne seyr
Peykan bi davê şubhê teyr

çengal:
Meşşateyê husna ezel
Çengalê zulfan tab-i da
Da işq-i hil bit pêl-i-pêl

çep:
Her mecala ew di cengê bêt û ret her carekê
Rast û çep dê bêxitin sed sed bi mizraq û qeseb
Ristem û Cimşîd û Xalid, Hemze yan şêrê Elî

çeper:
Ji dilê dilbera ma û berê mermer meke behs
Tîr-i sed têne ceger sîne li ber maye çeper
Ji dil û cergê kul û sîneyê kerker meke behs

çerixîn:
Bihnek ji wisalê me bihîst û kerixîm ez
Wek tole li pê mûçih li dorê çerixîm ez
Çix kir me hebîbî ko tu narî biqeşî

çerx:
Bi awazê ney û sazî
Bibî ber çerxê perwazî
Tuzed min hubbihe s-sefwa

çevandin:
Lew di esil dûr e jê teneyê »lemma efel«
Zorbe we têtin ereb têk-i çevandin qeseb
Qenc-i bi çehvan me dî ceng û cidala Cemel

çîçek:
Selwa rewan zerrînwereq
Çîçek Melê dîn sed neseq
Yaqûtuha yehki ş-şefeq

çix:
Aferîn ya şehsiwarê tirk û rimbazê ereb
Lê li tolê asitanê çix bi wan lelan kirin
Dergehê fethê vebû îro li mehcûran eceb

çol:
Ko dilber hate vê yolê
Ji ber pir hin ketin çolê
Ji qencan ko revand holê

daberizîn:
Ko mustehiq e Xwisrowê xoban bi ceza girt
Peyweste du fêris ji me ra daberizîn dil
Zulfan bi çep û rast-i li oxilme cema girt

dad:
Kes bi dada me nepirsit gilleh û dad-i çi kit
Kes bi dada me nepirsit gilleh û dad-i çi kit

dadan:
Dad me dîsa ber te ye
Guh bide ber gilh û dadan
Hakimê şehr û biladan

dagirîn:
Rastê yedê beyda kirit
Miskê di cerhan dagirit
Da xweş bikit ihya kirit

daîre:
Etwarê xema işq û sura Şêrînê
Bê nuqte nehin daîre ihsan ke Mela
Dewwarê çi kit daîreya tekwînê

dal:
Dil ji biska filfilîn bû fir dida xala siyah
Şehperê zulfa şepalê dalê dayê rast û çep
Alemek wêranê zulfên te ji rengê enberê

dalan:
Dil ji min bir dil ji min
Zulf û xalan nûn û dalan
Wan ji min dil bir bi talan

dam:
Di vê hicran û zecrê da
Bi dama muhbetê bend im
Xedenga firqetê dil nuht

damen:
Da dema yar bê ji wê ve
Damenê bigirim ji pê ve
Çendekê min cehde ye

dan:
Ji lebê leleşeker bêj û ji şekker meke behs
Bi ser enguştê eqîqê bide fincana rehîq
Abê heywan te çi yin nav-i ji kewser meke behs

dane:
Wan dest û zend û saidan
Mey dane şeyx û zahidan
Mestî be çeşmê şahidan

danîn:
Xal û xetên nûra zelal
Danî di sendoqan li bal
Malê me sed qentar-i xet

darîn:
Me ji lelê lebê yarê xwe vexwar ava heyat
Exyar-i bila têk-i biçin darînê
Lazim bi xwe ayîneyê Rûhi l-qudus î tu

das:
Tu binê mah-i new û destê qedayê heyihey
Ne li zerê felekê belkî li umrê me ye das

dav:
Mulkê xeten textê xeta
Dil bendê dava zulfekê
Keftî kemenda ulfekê

dax:
Heçî firqet nedî hicran
Nebê min dax û key lê ne
Ji bil derbê di hicranê

daxil:
Wê bi mîzan herdû şîrazî çevandin mah-i new
Daxilê meclis bûyî îşev Nişanî lew ko xef
Cam-i rûhanî li ehlê dil nişandin mah-i new

daxwaz:
Hakimê şehr û biladan
Dê tu daxwaz û muradan
Dî kesê bêçare ye

dayîn:
Têk misra me qend û şekker ke
Pê li ser dîdeyên Melê dayîn
Xelweya sofiyan munewwer ke

def:
Kes dê vexwit îro bixef
Saqî bi çeng û nay û def
Ferfûriya mehtab-i da

deh:
Di deh salan mulazim mam
We yarê rû neda carek

dêl:
Badeyê engurî kuca selsebîl
Dêl me hezar in te di bendê welê
»Leyse lena enke mecalu bedîl«

delal:
Borî we bi xencekê Mela kuşt
Ew xunçeleba delal û xennac

delîl:
Xertebetên di ebleh çi nêrgiz û çi kerbeş
Kore xwe nasipêrit carek bi dest delîlan
Ebleh çi kit tewafê nabînitin Berê reş

dêm:
Wan nuqteyan hin bûne kêm
Lê xettê reyhanî li dêm
Katib ji nû irab-i da

dema:
Du secde ferd in fi l-hal bibîn ber
Dema xwiya bin ew qedd û qamet
Da eybê rendan nekî bi badê

demekê:
Me ji destê te mubarek şekeramêz e gulab
Qulzemê işqê ji bayê xwe muxalif demekê
Di hemamatê ecacê me li ser destê xirab

dên:
Dil ji min bir dil ji min
Dên nedîrê bo ebîrê
Xemrî û gîsû herîrê

deng:
Ji şuhret pê hisîn amî
Bi deng û bang û awazê
Dibêjit nexmeya sazê

dengiz:
Şukrê Xwidê ko qulzemek min ji xwe ra qubale kir
Xudrê bi remz û mucizê mest-i me dî di dengizê
Hat-i peyaleyek di dest eşkere sed peyale kir

deqîq:
Sirrê lelê lebê canbexş-i nizanî tu bi behs
»Eidi n-nezrete ya naziru fe-s-sirru deqîq«
Bi lebê lelê şekerxende şikêna şekerek

dêr:
Tu ji feslê here eslê ko di vê dêra xerab
Da nebî merkebê cehlê tu di bin barê hudûs

dêran:
Her kesê rabî di behsê carekê mehder bikit
Xeyr-i heftî hec didêrit belko bihtir ew sewab
Wede dabû dê şehîd kim wî bi şîrê xwey şerîf

deranîn:
Hacet niye cana yedê beyda bi deranîn
inkara di dîn da nebit icaz-i çi hacet

derbe:
Heryek bi hezar rengê rewan-i me dixwazin
Wan derbe li canê me wekî berq û birûskan
Tîrê te di canan ne tinê sîne gudaz in

dereng:
Weh ko bê şahid û mehbûbê te umrê xwe biwar
Karikê rabe bike weqt e ko êvar e dereng
Berê meqsûdê ji tobê negirîn melûm e

derew:
Şubhetê Beyt-i meqdes û Kebe dibin du qible ferd
Ez ko di dewa aşiqî kifşe dikit zeban derew
Ketmê şehadetê dibit wê seetê bi şehde ferd

derhatin:
Feryad ji destê firqetê
Îro tinê derhat elîf
Mene diçû bejna şerîf

derheq:
Surperî illet nizanî sihreya Ebyed dikit
Pir xelet erzan me dî derheq xwe ew alîcenab
Ah-i eyyamên wisalê weko xweş borîn û çûn

derî:
Girişme û raza berî
Arif venabin lê derî

derîn:
Mihra te pir ebter kirîn
Xalan ji ber biskan derîn
Zulfa muselsel enberîn

derman:
Yek bi yek peykan çevî bûn çûne cergê da kulab
Pir bi wan curhan xwe têr in lew ko dî derman dikir
Şerbet û ava heyatê şekker û qend û gulab

derwêş:
Li bala cedwelek cebbarî lê da hemqiran ebrû
Ko heq ev herf û xet kêşan li talayê me derwêşan
Du qewsan goşe lê badan we ser peyweste man ebrû

deste:
deste ji qudret we kişandî we reşandî
Qewsê du hilalan li beyadê bi reşî

destik:
Aqilan lê xerab û ebter ke
Her seher ji nû destikê wergir
Ererê têk da seraser ke

destûr:
Şukurxaz în ko çehvan karê ber eyn-i besaret kir
Ji ber dêmê niqab avêt û destûra tewafê da
Di seyê Beyt û ihramê we min eswed ziyaret kir

destxet:
Me jgulşena ferxar-i xet
Mi jdestxeta terhên şelal
Xal û xetên nûra zelal

deşt:
Behr û ber me l ber xwe tey dî
Deşt û çol û Kerbela ye
Me w nesîm xweş pence têk ra

dev:
Ko sed Cimşîd û Keyxwisro
Xulam in ser devê rê da

dêw:
Lê ko hişyar im gelo yan xewn e min dîtî bi xwab
Dêwê melûn û munafiq ê Xudê rûreş kirî
Ma bi bala hilkişêtin aqibet çî bit selab

dewlet:
Dil bi zulmê nasojî, xenc û xet û xal in di dil
Xeyrixwahên dewletê mîrî ji wan guhdar-i bit
Teyrê dil bê temekê nayête dest şehzadeyan

dewr:
Şemsê bi şemsê cam bi cam
Hetta dikin dewrê temam
Ateş dirêjit her medam

dewran:
Me eyş û êminî kanê
Kesê dest dit ji dewranê
Nihalik vê gulistanê

deyn:
Raza rumûzên qudretê
Ger deyn bikit mezûr e dil

dîdar:
Da me çeşmê qehr û xeşmê rim li dil da go edeb
Kuştiyên dîdar û dînê bêxeta her deh sed in
Her seher dîsa ji nû wên têne kêrê sed celeb

dîdarî:
Du qewsan goşe lê badan we ser peyweste man ebrû
Te dîdarî te reftarî te elmasên şekerbarî
Bi eynê rê li ser sadan du nûn reyhan numan ebrû

dijmin:
Bendeyê sadiq seher amancê reştûzên xwe kir
Min bi qewlê dijminan dit ber xedengan bêsebeb
Leşkerê qehr û xeman wê çûn hisara dil bikin

dilbend:
Hor û wildanên bihiştê
Aşiqê dilbendê qiştê
Can bidit yek car rewa ye

dilber:
Ehlen we-sehlen merheba
Min dilberek wek dur heye
Mehbûbê şîrînsir heye

dilda:
Ew nazika wê qenc û rend
Wê dil ji dil dilda û xwend
Îro yeqîn fexfûr e dil

dildan:
Ji lutfê bende nîşan kir
Xelat û şefqe û dildan
Şukurxwaz în ko Baxwey da

dildar:
Feryad ji destê firqetê
Minnet me dildarê xwe dî
Dîsa ji nû yarê xwe dî

dildarî:
Nezer kî tu li astanê
Li min pirsek bi dildarî
Dibit hempayê dîdarî

dilkul:
Xeflet me dî lew xeccilîn
Mehrûm û mehcûr dilkul în
Mecrûhê tîrên qizil în

dilxweş:
Ma di baxê êş û noşê her bi saz û erxewan
Kamiran û kamibexş û dilxweş û mesrûr-i bî
Çendekê şîrînpuser derbendê dîwana te bin

din:
Kesê canan bi can bînit di işqê wî ticaret kir
Bi dînarê dinê zinhar da yarê xwe tu nefroşî
Kesê Yûsif firotî wî di alem da xesaret kir

dînar:
Minnet ji Xudayî ko bi ebdê xwe Melayî
iksîra xema işqê, ne dînar û direm da

dinya:
Xwînê we dirêjin ko li şîran cemidî kef
Dinya bûye leylan ji lixavan diwerit kef
Rom û ecemê girtiye oxilme bi sef sef

dîsa:
Rûh û rewanê min hebîb
Dîsa bi telbîsa reqîb
Rencîde kir miskên xerîb

ditî:
Şebkagul e xalfilfil e çînsinbil e dava dil e
Min xefletî dî qibletî wek mah ditî -sa xebxeb e
Min dî bi xef suhbet bi def şahê Necef fincan di kef

dîwan:
ismê te ye mektûb-i di dîwanê qidem da
ismê te ye mektûb-i di dîwanê qidem da

dîwanî:
Herfên te mucessem ji surê taze reşandin
Reyhanî û dîwanî û hem suls û muselsel
Yek yek we hezar reng-i ji husnê neqqişandin

dîwar:
Tu hudûsê we mebîn qenc-i nezer dê carekê
Li esasê qidemê daniye dîwarê hudûs

diyar:
Dikarim ez tehemmul kim
Diyarê kohê Qendîl im
Meger fîl im di işqê da

dolab:
Da nebînî dil bi vê xanê xelet
Ellah Ellah çerx û dolabê dinê
Nuqte qet nakit di dewranê xelet

dor:
Badexwiran noşi-noş
Mane li dorê cema
Hin gulê boenber in

dost:
Tîran li me dit dostê me tê sîne hedef kir
Nazan li me kit yarê me zarî û niyaz in

dotin:
Ji ber wê iqd û bişkojê
Bidit qelbî wekî dojê
Li ber dojeh dibit berd e

du:
Min dî seba dayê seher
Madarê bedrê kir du ker
Qews û qezeh jê hate der

dua:
Ko tu yî qibleya erbabê dua
Ji duayê qedehek derdest e
Her seher mestê meya nabê dua

dûredest:
Pîrê işq în û ciwanteb û dilê ehdê şebab e
Dûredest în ji xiyalan me divê yek ji Xwidê ra
Xef di behsa me ji dil bêt û birit eyn-i sewab e

dused:
Şerbet û ava heyatê şekker û qend û gulab
Ger dused peykan di nêva dil biwan dê xweş biwan
Her dema kewkeb bidîna necm û Perwîn bêhicab

duta:
Herkes seherê talibê tiştek bi çimen hat
Hin sosin û hin sinbil û hin zulfê duta girt
Destê me seher girt û birîn seyrê hebîbê

ebed:
inkara di dîn da nebit icaz-i çi hacet
Esrarê ezel dê di ebed bêne zuhûrê
Encamê serencam-i ji axaz-i çi hacet

ebleh:
Kêşane afat û bela
Ebleh dibînim wî hela
Herçî ji dil bit yarê çerx

ecac:
Şikestî keştiya bayê
Ecacê wê şefeq dayê
Ji herfan mah û sal-i ma

ecel:
Çerx ditirsim kit şitabê
ecel pê det rikabê
Can biret mi d vê ezabê

ecem:
Mîm metleê şemsa ehed ayîne sifet kir
Lami ji ereb berqê li fexxarê ecem da
Da şahidê esma bi hemî wechî binasîn

eda:
Şira te Mela sihr-i şekerrîz e bi muciz
Zanim ji lebê lelê te ev lefz û eda girt

edeb:
Şah bi qesda kuştina min rim hejandin bêsebeb
Da me çeşmê qehr û xeşmê rim li dil da go edeb
Kuştiyên dîdar û dînê bêxeta her deh sed in

edem:
Eşkal û xetên daireya nuqteyê ilm in
Ev neqş û misalên di xeyalatê edem da
Mîm metleê şemsa ehed ayîne sifet kir

êdî:
Kesketlesa dîba qeba
Êdî nişan nabin xwiya
Têkil kirin lazim seba

efxan:
Xwîn tê pirê teşbîhê av
Firyad û efxan sed esef
Can dê nedit ew malxerab

eger:
Bi Quranê bi ayatê
Eger pîrê xerabatê
Bebêjit secde bin Latê

ehd:
Durdaneya ez muşterî
Kan ehd û peymana berî
Bêfayde çûn şubhê heba

ejdeha:
Can biret mi d vê ezabê
Ev siyahreng ejdeha ye
Çendekê sadiq cema bin

eks:
We bedrek min muqabil dî
işaret min ji eksê da
Bi zehrê xwey şerîf xwendim

elamet:
Li derd û êşan peykan û nîşan
Me ji herdu çeşman kifş in elamet
Riswayê işqê tenha ne ez bûm

elem:
Qurbanê te bim guh bide carek gilehê min
Zanî ko ji ber cewr û cefayan elemên dil
Rehmê bi gedayê xwe ke sultan û şehê min

elemdar:
Rayeta fethê ji nesra te ko her menşûr-i bû
Şehsiwarê ferrê subhanî elemdarê te bî
Ney tinê Tebrîz û Kurdistan li ber hukmê te bin

elîl:
Dar û derdê mi tu yî canê min
»Hel bi-siwe l-wesli şifau l-elîl«
Sebr û sukûn çûne me nêv Dicle da

elmas:
Xencer û tîr û teber barîn şubih berq û birûsk
Misriyan lami ji elmasan didayê rast û çep
Teyrik û iqd û şerab û netrik û berg û wereq

emel:
Qewsê du hilalan ko li ser Bircê-esed bit
Bû şuhre di amê emel enguşt-i numa girt
Şira te Mela sihr-i şekerrîz e bi muciz

êmîn:
Gavek ji dengê zengilan
Êmin çi rûnîn menzilan
Hey hey dibînin mehmilan

emîr:
Zanit em sî sal esîr în
Çehvenêr pirsek emîr în
Lew bi rehm û şefqe ye

enber:
Şehperê zulfa şepalê dalê dayê rast û çep
Alemek wêranê zulfên te ji rengê enberê
Çerx û perwazê didin carek li bayê rast û çep

encam:
Esrarê ezel dê di ebed bêne zuhûrê
Encamê serencam-i ji axaz-i çi hacet
Ger lûlû-i mensûr-i ji nezmê tu dixwazî

endam:
Qadir heye arif bikirit teqrîrê
Ber dilber û leb ber leb û endamê li yek
Xewna me bi yarê bidinê tebîrê

endaze:
Remzên te di canan ne bi endaze dirazin
Remzên te di canan ne bi endaze dirazin

eqd:
Dê kilîta kelbê işqê helqeya zunnar-i bit
Eqdê ihramê di işqê da ko pîrê işqê best
Dê çi xem ger xerqe rehnê xaneê xemmar-i bit

ereb:
Mîm metleê şemsa ehed ayîne sifet kir
Lami ji ereb berqê li fexxarê ecem da
Da şahidê esma bi hemî wechî binasîn

erefat:
Her li dora Hecerê-eswed hebeşan çerx û tewaf
Tên wuqûfa erefatê bi sema nûbî û zeng
Sef bi sef tirk û muxul doguş û hindî di kemîn

erjeng:
Tu rojê neqşikê bavê
Ko da Erjeng ji wê navê
Li ber rojê nebit perde

erre:
Da dil nedin azarê çerx
Ev erreya jehrîdidan
Min jê di dil danin sinan

erxewanî:
Şahidên gulreng-i saqî belkî nisrîn in beşer
Ê di lebsê erxewanî nêrgizên ererxiram
Ya reb ew rûh in mucessem yan misalê rûh in ew

erz:
Sed cangiramî min hebin
Bavême rê erzan e reqs
Girişme û raza berî

erzan:
Surperî illet nizanî sihreya Ebyed dikit
Pir xelet erzan me dî derheq xwe ew alîcenab
Ah-i eyyamên wisalê weko xweş borîn û çûn

erzen:
Zêr-i reşandî ser xetê
Erzen û dêm û cebhetê
Pê neqqişand û kir nuqet

esas:
Tu hudûsê we mebîn qenc-i nezer dê carekê
Li esasê qidemê daniye dîwarê hudûs

esef:
Xwîn tê pirê teşbîhê av
Firyad û efxan sed esef
Can dê nedit ew malxerab

esil:
Yek e derya tu bizan qenc-i çi mewc û çi hebab
Di esil da ko hemî av e çi av û çi cemed
Afitabê ehediyyet di xwe da girtiye kewn

esker:
Destigîrê te nebit Xudrê inayet li qidem
Nagihî ab-i heyatê bi du esker ilyas
Tu binê mah-i new û destê qedayê heyihey

esmer:
Hin gulê boenber in
Hin di şîrîn esmer in
Hin guherî-dane yin

êş:
Ah-i eyyamên wisalê weko xweş borîn û çûn
Ew şeraba êş û noşê ma li pêşber min serab

evîn:
Şubhê Ferhad û Şirînê
Wer ji ber işq û evînê
Min di rê çit ev kilox

evistin:
Metqeb di can û dil dikit
Daim evistin karê çerx
Çendî ko xoban bên rezim

evraz:
Zu l-feqarê qidemê heyderê kerrarê hudûs
Rast û evraz û nişûvî me biwarin yek û yek
Lê tinê wê li me bû daire berwarê hudûs

ewr:
Îd e û da alemê bang-i sefayê xas û am
Mah-i new ebrû numandin çû ji ber ewr û xemam
Xweş bi dor camê işaret kir hilalê saqiyan

exter:
Li rûyê yarê du meh new me qeran dîne di mest
Tu ji seyra qemerê tali û exter meke behs
Pir ji dêm û xet û xalan te xeber daye Mela

extirme:
Dil ji derbê herişandî
Ez kirî extirme ye
Lazim ew zanit bi halî

eyb:
Dema xwiya bin ew qedd û qamet
Da eybê rendan nekî bi badê
Nufûsu qewmin biha tesamet

eyn:
Qetre bi behrê giha
Behr-i bi eynê xwe ma
Gûş-i bi amê mede

eyne:
Ji sirra lamekan wacib tenezzul kir di imkanê
»Fe-eyne l-ilmu eyne l-eyn we-eyne l-eynu iz la-eyn«
Ji mabeyna du ebrûyan peyapey berqê lami tên

eynî:
Zabe rûhî mislema inhelle fî narin celîd
Demu eynî min bukain mislu nehrin fî sukûb
Naru qelbî min xeramin fî diramin fi l-weqîd

eywan:
Lew du kewkeb çûne vê ra istiwayê rast û çep
Bête eywanê ji xelwê horiya qudsî-sirişt
Sed hezaran hor-i qudsî tên liqayê rast û çep

ezab:
Lew tenezzul kir Merîxê nobe çû dora Zuhel
Çû teref mihra sipihrê nezzilî erdan ezab
Lew bi şeş bircan Etarid ji afitabê dûr-i bû

ezîzî:
Wek ba dilezînî tu kimêdî dibezînî
Umrê me ezîzî bi xwidê bes ke şitabê
Ya pê bi ziyaret bi me de ya serê enguşt

fatihe:
Bin berqedê yarê di mecalê dînê
Aşiq ko bi dil fatiheya işqê xwand
Ayatê yeka yek dikirin amînê

fê:
Ser didit ab-i kewserê

fecir:
Derd û bela wên çûn hela umrek Mela mehcûr-i bû
Pir min zecir dîtin hecir ma bû ecir subh û fecir
Şema me hil -bû sed emil minnet me dil mesrûr-i bû

fehm:
Ji Hafiz qutbê şîrazî
Mela fehm er bikî razî
Bi awazê ney û sazî

fena:
Salik kî ye hatî ji mecazê bi heqîqet
Sûret ne şinasî yû bi mena ne fena girt
Tenha ne li min lamiê husna te şefeq da

fener:
Min dî gelek ew surmelek wek meşelek pir nûr-i bû
Dêm fener e xal enber e bo mawer e leb şeker e
Ew meyperest meşha û mest cama di dest ferfûr-i bû

ferde:
Tirengî qet xeber nayê
Di husnê cewherek ferde
Bi xeml û reng û renayê

ferfûr:
Şehzadeyê sur rêhte dil
Şehkaseya ferfûr e dil
Hostayê işqê dil hevot

ferfûrî:
Saqî bi çeng û nay û def
Ferfûriya mehtab-i da
Îd e w hebîbê nezre lê

fêris:
Ko mustehiq e Xwisrowê xoban bi ceza girt
Peyweste du fêris ji me ra daberizîn dil
Zulfan bi çep û rast-i li oxilme cema girt

ferq:
Bi narê firqetê sohtim
Ji ferqê ser heta pê da
Xedenga xefletê nuhtim

ferx:
Pîrê şear e di şirê we Melê şalifiroş
Tu nişan min mede Ferxî ko li nik min bûye ferx

ferxî:
Pîrê şear e di şirê we Melê şalifiroş
Tu nişan min mede Ferxî ko li nik min bûye ferx

ferzîn:
Ker kir bi du lelên xwe şeker go edes î tu
Min go li rexan în neko kecrew weko ferzîn
Şah gote mi kiş mat-i li baz-i feres î tu

fesl:
Exlebuhum fî ema
Herf-i ji yek bûne fesl
Ger bibirî wan bi esl

feyde:
Ko nesîb da ji ezel heq ji me raişq-i newişt
Feyde nakin li me ism û ne tilism û ne nivişt
Zahirî da me ezabek we ko batin ve bihişt

fî:
Ya reb ji çi rû leb bi senaya te kuşayem
Subhaneke len uhsiye şenike hemda
Minnet ji Xudayî ko bi ebdê xwe Melayî

fîl:
Diyarê kohê Qendîl im
Meger fîl im di işqê da
Zehê derdê mezin firqet

filfil:
Bo enber in dava dil in
Nîşan ji misk û filfil in
Wan sîneya min kir hedef

filfilîn:
Dil bi mîzan mahê new ebrû numayê rast û çep
Dil ji biska filfilîn bû fir dida xala siyah
Şehperê zulfa şepalê dalê dayê rast û çep

fincan:
Ew tilliyên nazik reqîq
Pir da me fincana eqîq
Ew badeya nûrîn rehîq

find:
Firaqa dilbera rend e
Behêtim herwekî find e
Misilmanek dirê min de

fira:
Behsê zulfa yarê pêk ra
Borê işqê pir fira ye
Gunbeda nûrîn xwiya bû

firingî:
Ceng-i hindî dikirin fêris û rimbazê ereb
Tûx û ala di firingî ne kemandarê hebeş
Tu binê rom û ecem kuştine zengî di kemîn

firqet:
Bi narê firqetê sohtim
Bi narê firqetê sohtim

firr:
Her dilê bazîsifet dê seydê teyxûnek we bê
Firr û perwazê humayî penceyê şûnqar-i bit
Yar-i dê hakim bitin qewlê reqîban guh nekit

fitne:
Sewaşek rêhte dîsa alema dil
Bi cadoyê du çeşim fitne engîz

ga:
Xaliba ehlê zemanê ma Mela ademî yin
Venumayin ji kerê mey reş û gayê te yê beş
Arifên ehlê besaret ji neseq merdumê çeşm

gav:
Dibêjim wer cebel bit ew
Bi ker bit wê di gavê da
Heçî firqet nedî hicran

gazik:
Derbên di wê rimbazikê
Çûyîne nêv dil gazikê
Min dad ji zulma dilberê

geda:
Zanî ko ji ber cewr û cefayan elemên dil
Rehmê bi gedayê xwe ke sultan û şehê min
Sih sal e ji derd û ji belayê te hilak în

geh:
Tînit bi hîle kar-i saz
Geh geh ko naz e û geh niyaz
Sehhar û pir mekkarê çerx

gêj:
Feryad ji destê firqetê
Sewda û sews û gêj kirim
Pir her di dil xwînrêj kirim

gelo:
Ko yar ew tîr li cergê da
Gelo dîsa bibînim ez
Çiraya wesletê hil bit

genc:
Bi Melê xweştir ji mal û gewher û gencîne ye
Gewher û gencên Melê husn û cemala dilber e
Sed teale l-lah tebarek ev çi husn û cilwe ye

gencîne:
Ger bi navê toleyan carek vixwînit bendeyî
Bi Melê xweştir ji mal û gewher û gencîne ye
Gewher û gencên Melê husn û cemala dilber e

gerçi:
Şerh-i halê min Mela narit beyadê hê temam
Vê sewadê gerçi herdem jê birin sed intixab

gerdiş:
Sebeyê seyyare û neh çerxê sergerdan bi vê
Gerdiş û dewrê eceb der xizmet û karê te bî
Mahitaba dewletê yek pertewek şema te bit

gerdûn:
Hê di ber qalûbelayê belko ev alem nebû
Çerx û dewran dewrê gerdûn gunbedê mîna nebû
Erş û kursî hêj di mexfî bûn di kenza qudretê

geş:
Ellah li min hubba te çi şekker û nebat e
Ji nû ve dê ciwan bim ger bihn bikim gula geş

geztin:
Mesîhayê li bîmaran
Kesên geztî du reşmaran
Şehîdên şîr û mûkaran

gihandin:
Cohtê esedan pence li ser sîne nihandin
Kullab-i gihandin dil û hestî herişandin
Birhên te ji qudret ko numan goşeyê icaz

gihiştin:
Sîne putxane ye îro me ji dêm û qed û qiştê
Bi dilê sade çi kim ez ko tecella negihiştê
Ew e min qibleyê cebhet di qiyam û di quûdê

giran:
Ereran ta di şepal in wereqan cezbe ye vê ra
Nêrgizan ser di giran in li binefşan xem û tab e
Çîçekên qewsê qezeh reng-i hezar reng-i sema ye

girî:
Me ji destê xwe yê kutah û ji payê xwe yê leng
Dilê yarê me nebû nerm-i bi sed ab-i girî
Eserê dê çi bikit ab-i bi sed qetre li seng

girîn:
Wan ji bala lê dibarin wek birûskan remz û naz
Kê xeber dabit ji işqê key ji ber westa girit
Gerçi rah ez zerre zerre sînesûz û cangudaz

girtî:
Bi cemala ceberûtî me neman perde û hicab
Li gulên tey ter û nazik ko seher girtî xwinav
Di ebarîqê qinînan ji hesed sohtî gulab

girtin:
Mûyekê pê ji xetê wê but û latê nadim
Ger bidit destê tewafa pê û destan bigirim
Wê mecalê bi wuqûfa Erefatê nadim

giyan:
Mi ji bihriyan pir naliyan şev tariyan ceng bû meyan
Wer kuştiyan ji wan yengiyan bi wan tiliyan xweş ke giyan
Kir şefqe mîr anîme bîr berdan mi tîr kirme esîr

go:
Fequltu ya rûhî meta?
Go min heta xatir hebit
Min go çi kim ez ba heta

gopal:
Xemriyên xemzede nisbet dalan
Ko çevandîne ji reng gopalan
Misriyan wer bide ber sîqalan

goşe:
Kullab-i gihandin dil û hestî herişandin
Birhên te ji qudret ko numan goşeyê icaz
Peyweste kemanan li guhan goşe kişandin

govend:
Mihrabê wê bi min ra wer da biçîne Laleş
Mehbûb-i wek stêr e govend û işqibazî
Têkil biçîn semayê hişyar û mest û serxweş

goyger:
Textê di mîr û begleran
Meydanê coqa goygeran
Eslan û cotê meyxwiran

goyîn:
Ji bihna werd û bişkojan
Şubih tûtak û goyînan
Dinalin em di firqê da

gul:
Mane li dorê cema
Hin gulê boenber in
Hin di şîrîn esmer in

gulan:
Mane temam-i kesk û sor bedre li dorê hale kir
Dûr-i kirîn ji sinbilan çîçek û bişko û gulan
Dil me ji rengê bilbilan şubhetê dax-i lale kir

gulçîçek:
Weqtê ko ba bin erxewan
Gulçîçek û terhên ciwan
Vê ra ne bê selwa rewan

gulistan:
Kesê dest dit ji dewranê
Nihalik vê gulistanê
Der axûşeş çu mîared

gulzar:
Di sulûk û sey û cehdê da
Biçîn werdan ji gulzaran
Ko exyaran bi dest xar in

gur:
Min dî bi wext ew nêk bi xet îro li text fexfûr-i bû
Fexfûrsur e sîmadur e heybetpur e pir dil gur e
Ew hate miş min çûne hiş dil min di iş -qê fûr-i bû

h:
Pir meke israfê di qetlê mubah

hacet:
Mehbûbê bi dil bit me bi evraz-i çi hacet
Mehbûbê bi dil bit me bi evraz-i çi hacet

hafiz:
Kez û sazend-i mehfilha«
Ji Hafiz qutbê şîrazî
Mela fehm er bikî razî

hal:
Vexwarî cereya hicrê
Girî wan tê bi halê min
Di vê hicran û zecrê da

han:
Yûsifê dewr û zemanî
Go nesîm han vî nişanî
Lê ji bo nekhê dehanî

haşa:
Tu besîret te nebit sîreta ecdad-i çi kit
Zêr û zêwer dikirin celb-i qulûban haşa
Husn û sur zatî nebit qameta meyyad-i çi kit

hatî:
Dil qelbê heqîqet bit û iksîr-i hema girt
Salik kî ye hatî ji mecazê bi heqîqet
Sûret ne şinasî yû bi mena ne fena girt

hê:
Me divê periya dilberê
li uslûba berê
Lê kifş bibîte ji pencerê

hebandin:
Da biçîn lê umre ye
Ê yekê sadiq hebînî
Bêhicab ger ew bibînî

hebîbî:
Pîremerd im aşiq im îro murada min bibexş
Ya hebîbî ya muradî ya muna qelbi l-murîd
Ferre eqlî min lehîbî misle bazin ew uqab

hebîn:
Fequltu ya rûhî meta?
Go min heta xatir hebit
Min go çi kim ez ba heta

hebûn:
Ma bi bala hilkişêtin aqibet çî bit selab
Ehremin telîm-i da bû Ebyedî dest tê hebû
Pir bi vê telîm û rayê hatibû çûbû xitab

hec:
Her kesê rabî di behsê carekê mehder bikit
Xeyr-i heftî hec didêrit belko bihtir ew sewab
Wede dabû dê şehîd kim wî bi şîrê xwey şerîf

heçî:
Bi ker bit wê di gavê da
Heçî firqet nedî hicran
Nebê min dax û key lê ne

hedef:
Nîşan ji misk û filfil in
Wan sîneya min kir hedef
Da sîne cohtê tîrxweş e

hejandin:
Şah bi qesda kuştina min rim hejandin bêsebeb
Şah bi qesda kuştina min rim hejandin bêsebeb

hekîm:
Seyd û nêçîr ko nebit toleê seyyad-i çi kit
Her gil û seng dibitin zêr-i bi tedbîr-i hekîm
Qabiliyyet ko nebit hikmeta ustad-i çi kit

hekîmî:
Ateşek sirf e ji işqa te vewesta me lebaleb
Qedehek taze ji işqê di ezel da me hekîmî
Jê dinoşîn hey û hey hê bi xwe cama me lebaleb

hel:
Ger nizanî çi ye yekcarê berê darê hudûs
Ateşê işqê wucûdê hel dikit şubhetê zêr
Heye mumkin nefirit zîbeqê ferrarê hudûs

helal:
Ger ne seyqel dit bi nûra işqê wek hekkak-i rûh
Dê bi vê endaz û terzê key dibit sihrê helal
Ger ne balateb-i bit wek pehlewan çalak-i rûh

helalî:
Fetweya pîrî Mela yan tu bi ilhamê nebî
Vê meyê herwe dinoşî bi helalî şeb û roz

hêlan:
Ez kirim yekser pilox
Dest nehêlim ez ji dînê
Şubhê Ferhad û Şirînê

helqe:
Dê xeta bit navê misk er nafeê tatar-i bit
Toqê gerden helqeyê zunnarê zulfa yarê min
Dê kilîta kelbê işqê helqeya zunnar-i bit

heman:
Wekî goy bê ser û pa yim
Heman lê dî tu çewganê
Li ber çewgan û kaşoyan

hempa:
Li min pirsek bi dildarî
Dibit hempayê dîdarî
Vewesta yim di ferwarî

hemyan:
Yek dî bi heyran pê ve dest
Hemyan bi mestî helqe best
Derbendê ew zulfa reş în

hemze:
Rast û çep dê bêxitin sed sed bi mizraq û qeseb
Ristem û Cimşîd û Xalid, Hemze yan şêrê Elî
Aferîn ya şehsiwarê tirk û rimbazê ereb

heq:
Qelemê me bi du sê qetreyê zuhha dê çi kit
Dê ji heq cazibeyek dil bigirit wer ne Mela
Ji ezel ger tu hidayet nebit irşad-i çi kit

heraret:
Di behsê lel-i leb her xam-i narit tebê elmasê
Welê tesîr û feydê mihrê tedbîrê heraret kir
Di icazê beyanê da suxen ger bête insafê

herçend:
Bi Nişanî ko tu bênîşan î
Ey perî horisiriştê herçend
Bi beşer adem î û insan î

herdem:
Şerh-i halê min Mela narit beyadê hê temam
Vê sewadê gerçi herdem jê birin sed intixab

here:
Here eslê xwe we tertîba qiyasê jê ke
Ger nizanî çi ye yekcarê berê darê hudûs

herêm:
B ew nişana cebhetê kî
Me j herêmên xidmetê kî
Mehremên bêperde ye

herîr:
Zahir dibêjim pendigîr
Da dil nedî zulfa herîr
Şubhê Melê dimînî esîr

herişîn:
Sotin li min cerg û hinav
Lew têk ji cergê herişîn
Cerg û cesed têk sohtine

herwe:
Fetweya pîrî Mela yan tu bi ilhamê nebî
Vê meyê herwe dinoşî bi helalî şeb û roz

herwekî:
Şubhetê çengê dinalim hêj ji dest daxa qedîm
Herwekî meşel disojim dost nizam ageh heye
Min divê ser li asitanê herwekî tolan nihim

hesîn:
Te ji zulfê butan sihhet Mela reştir e tali
Yarê te seher bêt û biret pê nehesî tu

hesret:
Tavête der pergarê çerx
Ma jhesreta şîrînleban
Xew tête çehvan qet şeban

hêstir:
Hêstir rewan tên wek coyan tîr dan ewan reşebriwan
Dil wek goyan ber kaşowan ser luluan bergên wereq

hev:
Bi şubhê murxê nîmbismil
Di hev wertêm di xwînê da

hevdeng:
Sifethor î perîreng î
Bi rojê ra tu hevdeng î
Du reştûzên siyehyeng î

hewa:
Enqa ne şigara kes e davan tu biçîn ver
Dava ko li enqa tu vedî bad-i hewa girt
Herkes seherê talibê tiştek bi çimen hat

hewale:
Ah-i ji destê wê sirê dil ji meyê hewale kir
Ah-i ji destê wê sirê dil ji meyê hewale kir

hewce:
Min ji wan horîsiriştan ew perî rûxsar-i bes
Hewce sihrê Samirî nîn in ko zulfa reş bikit
Çeşmê benda dilrubayan kagula eyyar-i bes

hewd:
Zulfa muselsel enberî
Ser daye hewda kewserê
Hewda ji kewser çeşme tê

hewes:
Min go di şevan şubhê nucûman bi tewaf în
Go işwe dizanin bi çi qest û hewes î tu
Min go me bi tîxan vedê nakin ji derê te

hey:
Nûra te ye misbah-i di qendîlê Herem da
Da weqtê liqayê bi te hey bin di beqayê
Min neqdê dil û can di fenayê bi selem da

heyet:
Lê Zuhel bû Muşterî avête çerxê inqilab
Şewwişî nezma nucûman heyeta çerx û burûc
Lew li wedek dernetêtin Mah û Zuhr û Afitab

heyf:
Heyf di qeyda xak û gil bit arifê çalakê rûh
Heyf di qeyda xak û gil bit arifê çalakê rûh

heykel:
Canê Melê ji qal û belê bend im welê der kagulê
Belgên gulê rû heykelê ew miske lê carek hilê
Perde û sutûr da bêqusûr bêtin zuhûr dêmê bi nûr

heyran:
Ser de libasê xett û xal
Sergeşte heyran ma û lal
Ehmed ko dî nûra semed

heywan:
Lew ji işqa te di dil da me vebû ilmê ubab
Me ji ser çeşmeyê heywan qedehek safî vexwar
Nagihî lezzet û zewqa me bi sed cildê kitab

hez:
Bê lebê lelê Mela min ji meya al-i çi hez
Bê lebê lelê Mela min ji meya al-i çi hez

hikayet:
Ellah Ellah bi Xwidê qet dibihî ev çi xitab e
Guh de nayê ji lebê lel-i bi qanûnê hikayet
Dê çi şehde bi defê ra bidirit şehde rebab e

hil:
Çengalê zulfan tab-i da
Da işq-i hil bit pêl-i-pêl
Qelbê me bê cellab-i da

hilanîn:
Wer dilo da çîn temaşaya ciwananên çimen
hilanî ser bi naz û sayeban dayê niyaz
Zulf û sinbil muşk-i bûy û bisk û sosin sirşirîn

hilavêtî:
Te cehan zîr û zeber kir bi Xwidê ev çi hicab e
Destê Cibrîlî hilavêtî ji bejna te niqabê
Bi yeqîn Qaf e li rojê were der sîne niqab e

hilavêtin:
Ji mehbûb dûr kirim çerxê
Felek wê pir hilavêtim
Nizanim dê li kû dit min

hîle:
Sed baziyan ev huqqebaz
Tînit bi hîle kar-i saz
Geh geh ko naz e û geh niyaz

hilgirtin:
Xaib nebû ji hişî peyda nekir wilayet
Gunah û zuhd û tamat hilnagirit xerabat
Kesê bi vî derî ret divê bikit riayet

hilîn:
Lê seraser bifessilîn û ker ker ke
Nêrgizên sergiran hilîn carek
Du qiran lêk beraber ke

hilkirin:
Agir di ab û gil dikit
Qelban ji qelban hildikit
Metqeb di can û dil dikit

hinar:
Hudhudek xweşteb-i min îro divê herwek nesîm
Da bi bal dilber hinara baniya dîsa cewab
Erd-i halê min bigota yê bi inwanê edeb

hinav:
Mehbûb û reyhan pir gulav
Ker kir li min cerg û hinav
Zehra helahil bû di nav

hinca:
Teftîş-i bi mû mû bike er em bi xeta în
Hinca neke bêtin ti welatî ti cihê min
Cewra te behîtin we cefaya te perîtin

hindav:
Bi zunnara di dêrê da li hindava çilîpayê
Bi mihrabê me bir secde belê emma xeyal ebrû

hinek:
Şerbeta wesla xwe nadet
Ta hinek aşiq ceza det

hişyarî:
Bêhicab ger ew bibînî
Ma li hişyarî dimînî
Serxweşê bêbade ye

hor:
Taze kişandî xet bi xet
Hor û fireşte kê we dîn
Nazik û xob û sirşirîn

hoş:
Qerqef di caman hate coş
Ma dê bimînit kes li hoş
Weqtê ko bên durdane reqs

hub:
Riswayê işqê tenha ne ez bûm
Kes dî zemanan hub bê melamet
Du secde ferd in fi l-hal bibîn ber

hudhud:
Enberfeşan bin sed selam
Ey hudhudê şîrînkelam
Ehlen we-sehlen merheba

hûr:
Sebr û qerarim ko bir
Can û ceger hûr dikir
Zulmê we reng kê dikir

iblîsî:
Ger di Adem bidiya sirrê ilim iblîsî
Hînema ebserehu kebbere hînen we-seced

ilahî:
Di qesta wesl û dînê da
Bi husna xwe ilahî
Bi sehm û heybeta dînê

ilmî:
Sûretê esma divêtin da bikîn jê fehim raz
Lamia husn û cemalê dê ji ilmî bête eyn
işq-i da jê hilbitin kê dî heqîqet bêmecaz

im:
Dinalim şubhetê redê
Ecîb im lê ji vê cedê

imkan:
»Fe-ati l-qewse barîha ela ya ramîye l-qewseyn«
Ji sirra lamekan wacib tenezzul kir di imkanê
»Fe-eyne l-ilmu eyne l-eyn we-eyne l-eynu iz la-eyn«

imla:
Herfên reqemê lewha wucûda mi bixwan
Da qenc-i bibînî ko çi imla yim ez
Zahir tu perîşaniya halê mi nebîn

în:
Xelat û şefqe û dildan
Şukurxwaz în ko Baxwey da
Mi hadir secdeya şukrê

înam:
Dame ber pence w kulaban hilfirandim wek uqab
Suflewî înam û avêhtim zemîna zulmetê
Lê ko hişyar im gelo yan xewn e min dîtî bi xwab

înan:
Qemer hat rast-i perwînan
Ji bo xemlê şemal înan
Me nêrgiz dîn di nesrînan

inkar:
Hacet niye cana yedê beyda bi deranîn
inkara di dîn da nebit icaz-i çi hacet
Esrarê ezel dê di ebed bêne zuhûrê

insan:
Alem hemî pê bin hesed
insan û cinn û caniwer
Alem hemî têk bûne sef

insanî:
Me cewher unsurik xamis numa îro di tali da
Di vê teqwîmê insanî li tali bûne fal ebrû

inwan:
Da bi bal dilber hinara baniya dîsa cewab
Erd-i halê min bigota yê bi inwanê edeb
Asitan bikra ziyaret çetr û seywan û tunab

îro:
Mey hate şehkasa sirê
Minnet ko îro dêmdurê
Dîsa şeraba nab-i da

îşev:
Wê bi mîzan herdû şîrazî çevandin mah-i new
Daxilê meclis bûyî îşev Nişanî lew ko xef
Cam-i rûhanî li ehlê dil nişandin mah-i new

j':
Razê dehrê ji sipihrê tû nizanî bi cedel
Hikmeta dawer e tu j hikmeta dawer meke behs
Ab-i heywan te divêtin tu bibe hemrehê Xudr

jale:
Çîçek û gul sehergehan nesterenên di xergehan
Têk-i ji misk û mawerê mahê xwinav û jale kir
Dêm-i di bisk û xemriyan ta û lefên di şetriyan

jan:
Mepirsin mihneta işqê
Çi zanin bê xeber jana
Dilê dax û keser tê da

jar:
Feryad ji destê firqetê
Jar û deîf û zer kirîn
Feryad ji destê firqetê

jehr:
Îlan misalê ser li mil
Kuştîn û jehr avête dil
Hêj kuştiyên remza berê

jêk:
Dil şubhetê ayîne bit
işq û cemal jêk zêde bit
Xal eswed û dêm qible bit

jeng:
Were saqî heta kengê
Neşûyîn dil ji vê jengê
Heyata dil meya baqî

jîn:
Li bal ilmê te melûm e
Ji jînê min tu meqsûd î
Fidayê can me dê can bit

kafî:
Li-yetmeinne qelbî eynu l-yeqîn dibexşit
Eynu l-iyan divêtin kafî nehin dirayet
Mîrî yû padişahî mûyek li nik Melayî

kafir:
Ew şepala şox û şeng e
Kafira rom û fireng e
Dame ber cotek xedeng e

kafirî:
Dikujî aşiqê miskîn bi tifeng
Nekirî terk-i tu vê kafiriyê
Dînbirê horîmisalê zeriyê

kalîn:
Da tu herfên muhbetê yek yek ji hev kî imtiyaz
Aşiqan bêgav-i lew kalîn ji dil tên şubhê red
Wan ji bala lê dibarin wek birûskan remz û naz

kamiran:
Ma di baxê êş û noşê her bi saz û erxewan
Kamiran û kamibexş û dilxweş û mesrûr-i bî
Çendekê şîrînpuser derbendê dîwana te bin

kan:
Ji yek herfan mufessel kit
Kî ye yê muşkilê hel kit
Dizanî rûd û ûd ewwel

karik:
Weh ko bê şahid û mehbûbê te umrê xwe biwar
Karikê rabe bike weqt e ko êvar e dereng
Berê meqsûdê ji tobê negirîn melûm e

karîn:
Tu narê firqetê zanî
Dikarim ez tehemmul kim
Diyarê kohê Qendîl im

kas:
Herçî rengê te bivêtin xwe bibînî li-l-lah
Nezerê wer bide kasê çi xweş ayîne ye kas
Tew şerabê bi xerabê bi nehingan de demê

kastin:
Ji wê badeyê mexmûr bikî
Nêv kaseya ferfûr bikî
Feydê li dil da fûr bikî

kaşo:
Îro ji remza ebrûyan
Dil girt û da ber kaşoyan
Ker kir li miskînan kebed

katib:
Edir kesen we-nawilha«
Ko katib dêmî cedwel kit
Şikeste xet muselsel kit

katibî:
Dîsa li bedrê katibî
Dîsa li bedrê katibî

kebab:
Şerbeta şîrînleban zehra helahil bû di nav
Lew bi narê firqetê axir li min dil kir kebab
Hudhudek xweşteb-i min îro divê herwek nesîm

Ke'be:
Leşkerê qehr û xeman wê çûn hisara dil bikin
Kebe û Beytu l-heram e lê bi nûr bêtin receb
Suftiyên pir lel û mircanan bi mujganan heta

kefîl:
Can didirim guft-i bi yek bûse de
Lê bibitin lelê şekerxa kefîl
Gerçi di nêv helqeya şêran im ez

keftin:
Dil bendê dava zulfekê
Keftî kemenda ulfekê
Hel fî yedi l-meftûni şey?

kelîn:
Dil kebe ye mewla ye lê
Narê kelîm îsaye lê
Bangê »ene l-lah« daye lê

kêm:
Miskê reşandî ez dibêm
Wan nuqteyan hin bûne kêm
Lê xettê reyhanî li dêm

kemer:
Exterê iqbal û meha birca bext
Mihra sipihrê kemer û text û tac
Kos-i ko hingaft-i bi şahî li text

kemîn:
Amanca wan tîran em în
Dama belayê der kemîn
Her guşe dor madarê çerx

kemxe:
Mene diçû bejna şerîf
Ya xare lê kemxe û qedîf
Feryad ji destê firqetê

ken:
Ew nazika nûrînbeden
Qendê dirêjin guft û ken
Biskan di lê kir baweşîn

kerker:
Tîr-i sed têne ceger sîne li ber maye çeper
Ji dil û cergê kul û sîneyê kerker meke behs
Şîrê elmasî kişînit tu ji lami de xeber

keser:
Çi zanin bê xeber jana
Dilê dax û keser tê da
Kesê mihnet dî û firqet

kesk:
Dêm-i di bisk û xemriyan ta û lefên di şetriyan
Mane temam-i kesk û sor bedre li dorê hale kir
Dûr-i kirîn ji sinbilan çîçek û bişko û gulan

kêş:
Mela li umrê bêfeyde borî
Kêşa bi zor an qehr û nedamet

keşf:
Dê li nik sahibdilan hetta ebed bit serferaz
Keşfa esrarê sifatan bêmehebbet nabitin
Sûretê esma divêtin da bikîn jê fehim raz

ketin:
Kewkeban seyra muxalif girt û têkil kir hisab
Vêk ketin Şems û Zuhel îro di birca Eqrebê
Seyf-i çû destê Merîxê mulkê dil lew bû xerab

kevan:
Gezmeyek qewsê şevên aşiq bi nîva dil kevit
Dê ji can destan bişût xasma kevan nûbar-i bit
Wer ji qewseynan bi mîzan bêne der cotek xedeng

kew:
Hûr kir cesed qewsên semed tîr dan kebed dad û meded
Cerhan ji new xwîn daye kew işqa me lew meşhûr-i bû
Lew yek neseq min tên sebeq nûra yeqeq da dil şefeq

kewandin:
Lê li serwê me tinê derman î
Te birînên me kewand dîsa
Ji nû agir te li daxan danî

kezeb:
Xefletî ew keşşifî şîr dest bi dest hatin ceger
Go xebînetya Mela miskîn me lê ker kir kezeb

kifş:
Lê hê li uslûba berê
kifş bibîte ji pencerê
Bê û biçit teşbîhê ba

kilox:
Wer ji ber işq û evînê
Min di rê çit ev kilox
Suhbeta çerx û sema tê

kîn:
Enqa bi xwe bêtin firr û perwaz-i çi hacet
Ney dûr e hebîbê me çi firyad û fixan kîn
Wê guh li demîra dil e awaz-i çi hacet

kirin:
Were nîşanê Nişanî de xwe bêperde seher
Lê ji xwînê bike perhîz ko şehîdan çi hisab

kirrîn:
»Fe-bihe l-enberu faih we-bihe l-misku ebîq«
Çi bi kuştin çi bi hiştin tu ko ferman bikirî
Ez bi hukmê te xweş im »Ehmedu ebdun we-reqîq«

kiş:
Min go li rexan în neko kecrew weko ferzîn
Şah gote mi kiş mat-i li baz-i feres î tu
Min go te divê ser ji reqîbî bibirim ez

kişandî:
Bi xalên werd û nesrînan
Ji qudret xet kişandî
Bi terha nêrgiza êlî

kişandin:
Ma ji dîwanê seadet seh kirî şubhê Melayî
Tu bi navê mi gedayî bikişîne qelemê

kişwer:
Birca ko hakim lê du mîr
Min dîn li textê kişwerê
Textê di mîr û begleran

kite:
Rehmê bi aşiq nabite
Wê qest e can yexma kite
Hetta ko dil qenc jê bite

ko:
Edir kesen we-nawilha«
Ko katib dêmî cedwel kit
Şikeste xet muselsel kit

kole:
Dîsa şehîdan rakirit
Van koleyan aza kirit

kor:
Bêguman xaka riya wê tûtiya û dane ye
Ger di çehvên kor ve înin xweş dibin pê dîde ye
Meyyitê sedsale jî wê rê vi ber qebrê kevit

koz:
Ew kebkê xeraman ko di kozê li qebo hat
Şahînê qedayê bi texaful ji xwe ra girt

kû:
Felek wê pir hilavêtim
Nizanim dê li dit min
Di vê dewran û çerxê da

kufrî:
Di têkil zulmet û nûr tê
Me kufrî dî di îmanê
Me kufrî dî di islam bê

kuldar:
Dermanê kuldarê xwe ke
Lê keşfê esrarê xwe ke

kun:
»We-kem min xeşfi xizlanin ehabet leyse xabatî«
Ne tenha pêşiber yar în ji emrê »kun« xeberdar în
»We-men ehwahu sarin fî mesarî kullî zerratî«

kûr:
Şûna birînan kûr bikî
Şema me jê pir nûr bikî

kûre:
Failek lazim e da fil û eser peydae bit
Ger tu heddad-i nebit kûreê heddad-i çi kit
Mumkinek dê hebitin da ko teleb hasil bibit

kuş:
Bi yeqîn Qaf e li rojê were der sîne niqab e
Me bi işraqî sualek ji lebê xunçe kuşa kir
Go bi ilhamê dizanî di suala me cewab e

kuştî:
Da me çeşmê qehr û xeşmê rim li dil da go edeb
Kuştiyên dîdar û dînê bêxeta her deh sed in
Her seher dîsa ji nû wên têne kêrê sed celeb

kuştin:
Di vê dewran û çerxê da
Hebîbê bêxeta kuştim
Bi derba firqetê axir

kûzîn:
Tew şerabê bi xerabê bi nehingan de demê
Dê kifayet bi çi rengî me bikin kûze û tas
Remz û razên ney û nayê ko semaî ne hemî

l':
Gul di dest şewkên bixar in
Surperî dêw wê l kinar in
Ehremen xatem reva ye

lale:
Bi werdan zeyyinîn gulşen
Çimen da lale bişkiftin
Binefş û çîçekan vêk ra

Laleş:
Dilgeşte min ji dêrê naçim kenîşteyê qet
Mihrabê wê bi min ra wer da biçîne Laleş
Mehbûb-i wek stêr e govend û işqibazî

lat:
Eger pîrê xerabatê
Bebêjit secde bin Latê
Murîdên wî dibin qatê

lazim:
Êdî nişan nabin xwiya
Têkil kirin lazim seba
Min dî seba dayê seher

lef:
Têk-i ji misk û mawerê mahê xwinav û jale kir
Dêm-i di bisk û xemriyan ta û lefên di şetriyan
Mane temam-i kesk û sor bedre li dorê hale kir

lêk:
Nêrgizên sergiran hilîn carek
Du qiran lêk beraber ke
Tu bimeş kok bi ser derê qesrê

lele:
Te çi hacet bi suleymaniyê husnê
Xatemek lele bi gewher anî
Çi xet eşkeste muselsel ya reb

leng:
Berê meqsûdê ji tobê negirîn melûm e
Me ji destê xwe yê kutah û ji payê xwe yê leng
Dilê yarê me nebû nerm-i bi sed ab-i girî

lerz:
Teyrik û iqd û şerab û netrik û berg û wereq
Her bi lerz û cezbeyên yaqûtê tayê rast û çep
Bişkoyên benda girîbanê ji rengê kewkeban

leş:
Lê şehîdên te bi ijmarê bi xencer kuştî
Hê neçûn xwîn ji birînan sed û heftad û du leş
Ceng-i hindî dikirin fêris û rimbazê ereb

leşker:
Min bi qewlê dijminan dit ber xedengan bêsebeb
Leşkerê qehr û xeman wê çûn hisara dil bikin
Kebe û Beytu l-heram e lê bi nûr bêtin receb

lêv:
Zanim mecala name xwend
Lêvan tebessum kir ji qend
Maset ke-banin fî ruba

lewn:
Ko tecellayê cemalê li misalê beşerî bû
Ne ji lewnê beşeran min diye lê dêmê zerî bû
Ez dibêm Rûhê qudus bû bi xwe ya hor û perî bû

leylan:
Xwînê we dirêjin ko li şîran cemidî kef
Dinya bûye leylan ji lixavan diwerit kef
Rom û ecemê girtiye oxilme bi sef sef

lez:
Tali ko têt û furset muhlet li nik heram e
Min umrê Nûh-i nîne wer saqiyo bi lez xweş
Neyşekkera şirînqed me ji dest te mey divêtin

lezandin:
Lew bi çehvên min cila ye
Banesîm dê çî lezînî
Sax û salim ma tu bînî

libas:
Husna munezzeh bê misal
Ser de libasê xett û xal
Sergeşte heyran ma û lal

libasî:
Arif î cewherşinas î
Ê bi vî wesf û libasî
Dê qedir behter binasî

livandin:
Mil dizanim dane ber qewsê hilalî goşezer
Lew ji bala goşeyên nûnan livandin mah-i new
Ez dibêjim dê li min dîsa ceger sedpare kin

livîn:
Di birca roz û şeb tê da
Li selwa mar livîn pê da
Bi mestî hate seyranê

luqman:
Dil nefes dîsa bi ber hat
Lew hekîm Luqman bi ser hat
Nafiê derdê ceger hat

m:
Şerbeta lam û beyan ez bi heyatê nadim

mabeyn:
»Fe-eyne l-ilmu eyne l-eyn we-eyne l-eynu iz la-eyn«
Ji mabeyna du ebrûyan peyapey berqê lami tên
Bi eynê ger bibî safe çi nûrek sirf e ew mabeyn

macera:
Dûr û diraz û muşkil e
Qisseê macerayê zulf

maçandin:
Sed Çîn di xwe da girtiye zulfa te bi çîn
Şira me û heq lew çû heta Maçînê
Neqşên felekan guh didirin vê nezmê

madî:
Çi newa tête bi sed nexme ji ewtarê hudûs
Hal û musteqbel û madî di xwe da têk-i yek in
Subhê mewcûd e bi eynê xwe di êvarê hudûs

mal:
Danî di sendoqan li bal
Malê me sed qentar-i xet

malîn:
Tilliyên nazik şemalîn
Min li ser çehvên xwe malîn
Talibê werdên bixal în

man:
Qumrî û bilbil dixwînin
Lê eceb ew xweş dimînin
Her seher mehbûb dibînin

mecal:
Bê û biçit teşbîhê ba
Dilber mecala name dî
Nasî ko nîşana me dî

meclis:
Wê bi mîzan herdû şîrazî çevandin mah-i new
Daxilê meclis bûyî îşev Nişanî lew ko xef
Cam-i rûhanî li ehlê dil nişandin mah-i new

mecnûn:
Hikmetê lew çûye burhanê xelet
Setweta Leylê yeqîn Mecnûn tepand
Wer ne qeys naket beyabanê xelet

med:
Deryayê işqê qaf û qaf
Peyweste têtin cezr û med
Husna munezzeh bê misal

medrek:
Medrekê ilmê demîrê şemmeyek wesfa te hat
Wer ne key alem bi şenê qedr û miqdarê te bî

meh:
Ta çend-i bi hecra xwe tu min tecribe înî
Zêrê ji xwe xalis mehek û gaz-i çi hacet

mehder:
Ya hebîb pê lê nihaî baniya wî ew turab
Her kesê rabî di behsê carekê mehder bikit
Xeyr-i heftî hec didêrit belko bihtir ew sewab

mehmûd:
Ger husn û mehebbet bi sera perdeê can bin
Geh şah û geda geh bi xwe Mehmûd û Eyaz in
Ev hor û perî çehre but û latê cemalê

mejî:
Da me sed reng-i ezabê we nehat der ji me deng
Hestiyan girtiye nasûr û mejî da heye jeng
Lew ne hişyar û xumar în me nexwarî mey û beng

mekan:
Hînema ebserehu kebbere hînen we-seced
Çi zeman û çi mekan û çi cihat û çi hudûd
Çi meqadîr û tefasîl û hisab in çi eded

mektûb:
Huqqeê durdaneê ya lelê şekker xa sti în
Xett-i ya qewsê du nûn mektûb ji muşkê ezferand
Ya hilalu l-îd-i ya ebrûê bêhemta sti în

melûn:
Lê ko hişyar im gelo yan xewn e min dîtî bi xwab
Dêwê melûn û munafiq ê Xudê rûreş kirî
Ma bi bala hilkişêtin aqibet çî bit selab

mem:
Mûyekê ez ji te nadim bi dused Zîn û Şirînan
Çi dibit ger tu hesêb kî mi bi Ferhad û Memê
Te Firing û Erebistan û Mecer têk-i standin

meqes:
Ger we te divêtin bibirî ser bike ferman
Da vê seetê ser bibirim xweş meqes im ez
Ser ta bi qedem ez bisojim şubhê Melayî

mêr:
Dor-i beytê ji Sefa têne semaya seherî
Bê muruwwet ko du mêran ji surê mey di serî
Ew nehêlin çîn tewafê we ziyaret hecerî

merdim:
Da nedit senet bi idmanê xelet
Merdimên çehvên Melê eksa xwe dî
Wek Nişanî ma li nîşanê xelet

merheba:
Ey hudhudê şîrînkelam
Ehlen we-sehlen merheba
Min dilberek wek dur heye

meriv:
Şirê Melê ko wek rowan
Daye te canê merivan
Pir me li bergê erxewan

merx:
Da binasî xeterên rê tu nebî xafil-i jê
Dicle ye lê di pir in bir birê pêl û ber û merx
Pîrê şear e di şirê we Melê şalifiroş

mesele:
Lew bi heqîqet yek in
Mesele bêşubhe ma
Dame bi destê sirê

mesîh:
Meyyitan lew radikit yekser dilan yexma dikit
ismê ezem ma dizanit ya mesîha ew bi xwe ye

mesken:
Husn û cemalek pir heye
Belqîssifet mesken Seba
Şox û şepala meyperest

mest:
Da şahidê esma bi hemî wechî binasîn
Yek mestê Semed kir bi yekê neqşê senem da
Yek girtiye zulfê we yekê xalê nimaî

mestî:
Mey dane şeyx û zahidan
Mestî be çeşmê şahidan
Ew nêrgiza sîrab-i da

meş:
Nêrgizên qamet zumurrud sergiran hatin xiram
Çar-i etrafan bi ref ref lê bi meş tên siy û qaz
Dil bi kê dim ez ji wan heryek bi xencan dil dibin

meşîn:
Mey û meşûqe duayê me û seccade qibab e
Ji hicabê were der nazik û mestane bimeş tu
Te cehan zîr û zeber kir bi Xwidê ev çi hicab e

mewc:
Şevê zulmat û deryayê
Ji mewcan qet xeber nayê
Şikestî keştiya bayê

mêwe:
Min dî seher xeraman neyşekera şirînmeş
Ya reb çi turfe mêwe evrenge mey dibexşet
Şira me tê perîşan nezma me tê muşewweş

mexlûq:
Hîret û icz e serencam-i di babê nezerê
Key bi xaliq nezerê qasirê mexlûqê resed
Guftûgoyê merifet çendî Mela peyda bikî

mey:
Wan dest û zend û saidan
Mey dane şeyx û zahidan
Mestî be çeşmê şahidan

meydan:
Dil ji derba kaşowan bû parepar
Goy di meydanê dibit sed ker ebes
Mehdera vî suxteî îro bikin

meyfiroş:
Muxbeçeyên meyfiroş
Muxbeçeyên meyfiroş

meyfiroşî:
Me ji destê muxbeçan dît bi mishef û bi ayet
Arif heta nenoşî ji destê meyfiroşî
Xaib nebû ji hişî peyda nekir wilayet

meyxane:
Derê meyxaneya işqê seher arif ziyaret kir
Derê meyxaneya işqê seher arif ziyaret kir

mezel:
Dêm-i di camê me dî sur di medamê me dî
Lew me ji meyxaneyê girtiye berder mezel
Her ji kevanê biweş qebdezerê goşereş

mezheb:
Dêmê bixal ew nûn û dal ismê celal bejna şepal
Yekta elif nayê wesif min eqlê tif -lî mezheb e
Hetta nemam salik temam şîrînkelam ma da me cam

mezlûm:
Xweş bi heqqê xwe gehiştim »ena bi-l-qetli heqîq«
Qet neko qetle dikim bê guneh û mezlûm e
»Reşeqetnî bi-nibalin we-remetnî bi-remîq«

mezûr:
Raza rumûzên qudretê
Ger deyn bikit mezûr e dil

mifte:
Ger bipirsit carekê xatûn li halê suxteyî
Qufl û zincîr dê vebin bê ism û dest û mifte ye
Bend û zincîr dê vebin curhên di kul dê xweş bikit

mij:
Aşiqê sûxite bê ateşê seyyal-i çi hez
Neko wek teyr ji mijên te bibarin peykan
Ji birînên di dilî şubhetê xirbal-i çi hez

mîna:
Hê di ber qalûbelayê belko ev alem nebû
Çerx û dewran dewrê gerdûn gunbedê mîna nebû
Erş û kursî hêj di mexfî bûn di kenza qudretê

mîr:
Secdeyek ber wan du birhan nagirit cih sed nimaz
Îd e û mîrê me îro dergehê lutfê vekir
Go Mela hingî bixwazî dê bidim bes tu bixwaz

mircan:
Kebe û Beytu l-heram e lê bi nûr bêtin receb
Suftiyên pir lel û mircanan bi mujganan heta
Dîde rewşen bûn bi dîna dêmdurê sîmînxebeb

mirî:
Hudhudê şîrînzeban îro xeberdarê me ye
ism û navê tey şerîf hey kir li min qelbê mirî
Lew di medhê te û senayê bûyî me çeng û ney e

mîrî:
Dil bi zulmê nasojî, xenc û xet û xal in di dil
Xeyrixwahên dewletê mîrî ji wan guhdar-i bit
Teyrê dil bê temekê nayête dest şehzadeyan

mirin:
Feryad ji destê firqetê
Aşiq ew in her dimirin
Çend yek di remzên dilber in

mîro:
Şefqexûy heqqê we ye
Er nekî rehmê tu mîro
Dê çi bit halê me îro

mishef:
Feyda ulûmê hikmet cama sedef ko gêra
Me ji destê muxbeçan dît bi mishef û bi ayet
Arif heta nenoşî ji destê meyfiroşî

misilman:
Behêtim herwekî find e
Misilmanek dirê min de
Xeber bit balê sultanê

misk:
Dîsa bi telbîsa reqîb
Rencîde kir miskên xerîb
Terka dilê ehbab-i da

miskîn:
Xefletî ew keşşifî şîr dest bi dest hatin ceger
Go xebînetya Mela miskîn me lê ker kir kezeb

miskînî:
Asitanî û şibak û kulek û pencereyan
Da bi miskînî û zarî tu bibûsî di berê
Tozekê bîn bi xwe ra ta bikirîn kuhlê beser

misrî:
Û Yeqûb dîde rewşen bû
Bi boya Yûsifê Misrî
Li Kenanî beser peyda

mist:
Vebestin lew hewa bû enberamîz
Ji axa asitanê mistekê bîn
Li daxan da bibînim xweş seba tîz

mişk:
Nazikê neyşekerê surperiyê
Sosinên taze û mişkên walan
Bes perîşan ke li ser sermalan

mîzan:
Da ji mihraba du nûnan secde bit Eswed-hecer
Dil bi mîzan mahê new ebrû numayê rast û çep
Dil ji biska filfilîn bû fir dida xala siyah

mû:
Şem-i dê can dit ji şewqê bête ber subhê nefes
Narit axir ger bi yek behsê zulfa yar-i bit
Silsila behsê ji xwîna dilber an zulfa biçîn

muhtac:
Ko di şerqê Meh û Xurşîd-i ji şewqê bettilîn
Lew ji sur surme didêrîn we ne muhtacê kil în
Mest di nêv tor û lefan marê li selwê fittilîn

mûm:
Di şebê qedrê tecella tu bikî
Me li pê mûm û şemalê çi xered
Ne cemala te tecellî bikirit

murx:
Xedenga firqetê dil nuht
Bi şubhê murxê nîmbismil
Di hev wertêm di xwînê da

mûs:
Tor im bi dil û peyrewê Mûsa yim ez
Tor im bi dil û peyrewê Mûsa yim ez

muxbeçe:
Muxbeçeyên meyfiroş
Muxbeçeyên meyfiroş

nadir:
ismê hey dav lê veda ye
Nûr e pir nadir wucûd e
Gerçi ewwel nar û dûd e

nakirin:
Roz û şeb her seyrê dîdara te tên
Nakirin ew dewr û seyranê xelet

nalîn:
Mutrib were weqt e û mecal
Zaza bi nayê ra binal

nasandin:
Lami ji ereb berqê li fexxarê ecem da
Da şahidê esma bi hemî wechî binasîn
Yek mestê Semed kir bi yekê neqşê senem da

nasîn:
Ê bi vî wesf û libasî
Dê qedir behter binasî
Meqedê sidqê ceza ye

nayê:
Şevê zulmat û deryayê
Ji mewcan qet xeber nayê
Şikestî keştiya bayê

naz:
Eşkên me bes in dîdeê xemmaz-i çi hacet
Herlehze çi hacet ko bi nazan bikujî min
Cana ji xwe qurbana te me naz-i çi hacet

nazik:
Nav dîdeê bêxwab-i da
Ew tilliyên nazik reqîq
Pir da me fincana eqîq

nazikî:
Caiz bi te min »heysu l-beşer« nisbet dan
Bihn û şefeq û nazikiya nisrînê

nazîn:
Heryek bi temaşagehê husna te ji herca
Teşbîhê nigaran bi cemala te dinazin

nebîn:
Da qenc-i bibînî ko çi imla yim ez
Zahir tu perîşaniya halê mi nebîn
Mecmuê di zatê xwe we tuxra yim ez

nebûn:
Arif heta nenoşî ji destê meyfiroşî
Xaib nebû ji hişî peyda nekir wilayet
Gunah û zuhd û tamat hilnagirit xerabat

nêçîr:
Gelo nayêne bîrê em
Di vê nêçîr û ravê da
Dizanim şehsiwarê min

nedîtî:
Herkesê carek diye ew zinde ma hetta ebed
nedîtî ew perîrû zindegî lê bit heram
Herkesê camê ji destê wê binoşit noş-i bit

nefes:
Dê gul û reyhan bibarin têk û têk gulzar-i bit
Şem-i dê can dit ji şewqê bête ber subhê nefes
Narit axir ger bi mûyek behsê zulfa yar-i bit

nefs:
Alem çi ye irab û hurûf û kelîmat in
Ew nuqte di nefsa xwe û mena yim ez
Sed Nîl-i we tên û diderin qelbê me

neh:
Taliê ferxunde û bextê seîd yarê te bî
Sebeyê seyyare û neh çerxê sergerdan bi vê
Gerdiş û dewrê eceb der xizmet û karê te bî

neheng:
Tên suwaşê hebeş û nûbî û zeng
Tu dizanî çi neheng in çi neheng
Veke lelan tu ji ser şekkerê teng

nehs:
Spêde kifş-i bû dîsa
Merîxa nehsê ava bû
Xwiya bû roj di şerqê da

nêk:
Nazik letîf gerdenzerîf lebsê şerîf kêmxe û qedîf
Min dî bi wext ew nêk bi xet îro li text fexfûr-i bû
Fexfûrsur e sîmadur e heybetpur e pir dil gur e

nekî:
Ko tolê asitanê dûr
Nekî êdî ji dergahî

nema:
Min ko di çerxê we dî
Sebr û qerarim nema
Sebr û qerarim ko bir

neman:
Destê qudret ko hilavêt ji bejna te niqab
Bi cemala ceberûtî me neman perde û hicab
Li gulên tey ter û nazik ko seher girtî xwinav

nenas:
Lê bi sed sûret libas in
Xeyrê mehbûb wan nenas in
Xef ji wan zanî me ye

neqd:
Da weqtê liqayê bi te hey bin di beqayê
Min neqdê dil û can di fenayê bi selem da
Yaqûtifiroşan di kef elmas-i şikestin

neqişandin:
Yek nuqte ne dî kes qelemê sehwê kişandî
Kafûre kirî sefhe sewadê neqişandî

neql:
Bê aleta isbatê ko illa yim ez
Sed neql û riwayet di meya saf-i mûyek
Îro ko ji pîrê xwe bi fetwa yim ez

nêrgiz:
Mestî be çeşmê şahidan
Ew nêrgiza sîrab-i da

nesîb:
Dîde rewşen bûn bi dîna dêmdurê sîmînxebeb
Ê vi Xudrî ra divêt ava heyatê bit nesîb
Dê bi sey û cehdê yeksan bin li bal wî roj û şeb

nesîhet:
Ah-i bêgavê ji dil tên me ji pêta di ceger
Bes tu bêfeyde nesîhet ke me dil bûye pelek

nevêtin:
Bibin ber çerxê etles min
Ji xeyrê te nevêt kes min
Bi reştûzên muqewwes min

nexweş:
Lê ji bo nekhê dehanî
Nexweşan ew lê şifa ye
Mawera belgên gulê bû

ney:
Mela fehm er bikî razî
Bi awazê ney û sazî
Bibî ber çerxê perwazî

neyar:
işqê ji xwidê da tu bixwazî jê ra
Ger dê li neyarek xwe bikî nefrînê
Yek secde tinê ferd e di dînê işqê

neynik:
Ma telewna xeyre herfi la we-Quranin mecîd
Gerçi her daim ji mihrê neynika dilbedre min
Wek hilalê subhê têm ez carinan bim napedîd

nezerî:
Afitabê ko ne teswîr-i ji husna te bitin
»Nûruha fî nezerî zulmetu dacin we-helek«
Ji hewa bend te kirim şubhetê bayê di sivik

niha:
Dora qemerê ji ber şefeq da
Ko spêde li ferqê ser niha tac
Çerxefelek û melek dibazin

nihal:
Tu ji nayê di semaê bike bawer meke behs
Bi wê nihalê bi deraxûş û bidê canê şirîn
Şaxê umrê bixwe ber jê we ji Qeyser meke behs

nihan:
Dibêjit nexmeya sazê
»Nihan key manedan razê
Kez û sazend-i mehfilha«

nihayet:
Husn û cemala canan nadêritin tu payan
Herçi nebit bidayet esla nehin nihayet
Feyda ulûmê hikmet cama sedef ko gêra

nihayî:
Bide ber rendeşê işqê ew e qessarê hudûs
Can li ser destê nihayî di riya canan-i da
Rûhê sef sef ko vewestane di bazarê hudûs

Nîl:
Qedrê gulan çi zanit kerbeş divêt kerê reş
Feyda me şubhê Nîl e em Dicle û Firat in
Ger şeyx û wer imam e vê ra ye min keşakeş

nimîn:
Şefeq dit qametê pê da
Ji şewqa ebrûyan binmêt
Hilal dîsa di qewseynan

nîn:
Min ji wan horîsiriştan ew perî rûxsar-i bes
Hewce sihrê Samirî nîn in ko zulfa reş bikit
Çeşmê benda dilrubayan kagula eyyar-i bes

nişîn:
Xweş destxet û tuxra ye dêm
Herfan ji miskê lê nişîn
Lewhê ji nû sîqal bidin

nivîsîn:
Du keman li bircê mîzan bi xedeb li min kişandin
Ne du nûn qelem muqabil bi bedîê xet nivîsîn
Du hilalê destê qudret bi qeranê yek kişandin

nivişt:
Te ji wan qews û kevanan çi xedeng in di bi weş tê
Ew e min şafî derdan, me çi hacet bi niviştê
Ger bikit husn û cemala xwe tecella di kiniştê

niyaz:
Tînit bi hîle kar-i saz
Geh geh ko naz e û geh niyaz
Sehhar û pir mekkarê çerx

niyet:
Hadirî çûm secde jê ra
niyet ihram ne vê ra
Aşiqê ev gezme tê ra

nizam:
Ji Wadiyê-eymenê dilber
Nizam enguştek izhar kir

nobe:
Seyf-i çû destê Merîxê mulkê dil lew bû xerab
Lew tenezzul kir Merîxê nobe çû dora Zuhel
Çû teref mihra sipihrê nezzilî erdan ezab

noş:
Li-llahi l-hemd ji yarê me di dest cam e lebaleb
Ji lebê noşê peyapey di dil ilham e lebaleb
Di riya wan xet û xalan ko ne herfên qelemê ne

noşîn:
Heyata dil meya baqî
Binoşîn da bi muştaqî
»Ela ya eyyuhe s-saqî

nû:
Lê xettê reyhanî li dêm
Katib ji irab-i da
Nazikqeda rînbeşer

nûbar:
Derbê li nêva dil didit
Lamisifet nûbarê çerx
Tên sîneyan peykan nihîn

nukte:
Umrek e dsojim bi xef çehvnêrê yek pirsek te me
Da beyan kim şerha halê dil bi herf û nukte ye
Sed hezar bar şakir im ez ko ji Belqîsa perî

nûrîn:
Pir da me fincana eqîq
Ew badeya nûrîn rehîq
Minnet bi min wehhab-i da

ox:
Yek li sîne yek li dil da
Lew ji min tên ax û ox
Ah û oxên min ji dil tên

pal:
Herdem ji nû ve xal bidin
Da dil bi yek dî pal bidin
Nuqtan ji zêrabê weşîn

pare:
Wer ji qewseynan bi mîzan bêne der cotek xedeng
Dê ceger bit pare pare sîne tar û mar-i bit

paş:
Zanim goya ew mahrûya wek lûlûya mensûr-i bû
Paş firqetê zor muhbetê mi j teletê çûm hedretê
Wesla hebîb min bû nesîb melûn reqîb rencûr-i bû

payan:
Qismet me xemr û cam e di deftera hidayet
Husn û cemala canan nadêritin tu payan
Herçi nebit bidayet esla nehin nihayet

pê:
Ji rengê Sedî û Camî
Ji şuhret hisîn amî
Bi deng û bang û awazê

pêç:
Rast e yek qanûn seraser nîne tê
Xwehrî û pêçên perîşanî xelet
Pakiteb û quwwetek mewzûn divêt

pêçan:
Lê seyyirî bayê şimal
Pêçane ser nûra zelal
Qet kes-i dîn ev reng misal

pêk:
Wê diçîn wek teyr-i vêk ra
Behsê zulfa yarê pêk ra
Borê işqê pir fira ye

pel:
Ah-i bêgavê ji dil tên me ji pêta di ceger
Bes tu bêfeyde nesîhet ke me dil bûye pelek

pêl:
Da binasî xeterên rê tu nebî xafil-i jê
Dicle ye lê di pir in bir birê pêl û ber û merx
Pîrê şear e di şirê we Melê şalifiroş

penc:
Her sîneê cotek xurab
Tê da birin penc û kulab
Wî can di dest wî rûh di kef

pence:
Cinn û teyyarek mi dî werbû di min winda kirim
Dame ber pence w kulaban hilfirandim wek uqab
Suflewî înam û avêhtim zemîna zulmetê

pencere:
Dê ji ber wê seetê mehw-i bin enwarê hudûs
Wê bi sed pencereyan daye şiaa qidemî
Gunbedê işqê li ser kursiyê dewwarê hudûs

perde:
Destê qudret ko hilavêt ji bejna te niqab
Bi cemala ceberûtî me neman perde û hicab
Li gulên tey ter û nazik ko seher girtî xwinav

pergar:
Herdem ji nû yek tazexet
Tavête der pergarê çerx
Ma jhesreta şîrînleban

perîşan:
Ya reb çi turfe mêwe evrenge mey dibexşet
Şira me tê perîşan nezma me tê muşewweş
Dilgeşte min ji dêrê naçim kenîşteyê qet

perîşanî:
Da qenc-i bibînî ko çi imla yim ez
Zahir tu perîşaniya halê mi nebîn
Mecmuê di zatê xwe we tuxra yim ez

perîzade:
Cana ji cemala te muqeddes qebes im ez
Ger xob û perîzade nezer kî te bes im ez
Mislê mehê new ger te divêtin me bibînî

perwane:
Em lebaleb çi lebaleb bi xwe hem came lebaleb
Şem û perwane bi zatê xwe ji halê me di dûr in
Ateşek sirf e ji işqa te vewesta me lebaleb

perwer:
Li dergeh da nekî gazî
Delal û naz û perwer de
Emanet da ji bêhoşî

pêşber:
But û Uzza û Latê min
Tu yî pêşber sucûda min
Sehergahan di xelwê da

pêşdest:
Qest û daxwaza Melê daim ji can û dil ev e
Her di benda xizmetê pêşdestê dîdarê te bî

pêşî:
Ê di zêr in pê ve wîşî
Min du fêris dîn di pêşî
Murwe û insafi yox

peşîman:
Wede dabû dê şehîd kim wî bi şîrê xwey şerîf
Ma nebî îro peşîman ew ji tedbîra sewab
Şerh-i halê min Mela narit beyadê hê temam

pey:
Ez telbeya ava heya tê bûn teya ki jbadeya
Cama xwiya bo işweya yar lew peya -pey tên sebeq
Canê Melê ji qal û belê bend im welê der kagulê

peyda:
Û winda bit di xerbê da
Ji qundus Zuhre peyda bit
Ji hindis Muşterî bêt der

peyman:
Durdaneya ez muşterî
Kan ehd û peymana berî
Bêfayde çûn şubhê heba

peyrew:
Tor im bi dil û peyrewê Mûsa yim ez
Tor im bi dil û peyrewê Mûsa yim ez

piling:
Li ceger sîyehkemanan du hezar-i tîr reşandin
Ji ceger Mela pilingan bi kulab û pens-i ker kir
Esedan ji pence vê ran dil û sîne herişandin

pilox:
Muhbet û işqa di Leylê
Ez kirim yekser pilox
Dest nehêlim ez ji dînê

pir:
Terka dilê ehbab-i da
Mehbûb û reyhan pir gulav
Ker kir li min cerg û hinav

pîrî:
Sernixwîn geh şubê nûn geh weko dal î şeb û roz
Fetweya pîrî Mela yan tu bi ilhamê nebî
Vê meyê herwe dinoşî bi helalî şeb û roz

pîroz:
Îd e û herkes ji dîdara te lê pîroz e îd
Îd e û herkes ji dîdara te lê pîroz e îd

pirs:
Firyad-i der ber kewkeban
Pirsê bike j bîdarê çerx
Van rehrewên himmetbelend

pirsîn:
Ji her bêdax û bêderdî
Mepirsin mihneta işqê
Çi zanin bê xeber jana

pîşe:
Mehrûyan kemtir wefa ye
Pîşeê wan xenc û naz e
Senetê aşiq niyaz e

qab:
Mecalê dê bixwazim jê dibê deynê te »fewqe l-eyn«
Bi remza qabê qewseyn-i ji wan birhan xeberdar în
»Fe-ati l-qewse barîha ela ya ramîye l-qewseyn«

qabil:
Lew kemmilî mestane reqs
Wer suhbetê ger qabil î
Dê bêt û ret şahane reqs

qaf:
Ger li kaba me nehin metqeb û bizmarê hudûs
Dil di deryayê qidem qaf e bi sabit qedem î
Gerçi daim li serê ferqe me minşarê hudûs

qal:
Ev narê sîqala dil e
Daim li wê qala dil e
Newroz û sersala dil e

qasid:
Maset ke-banin fî ruba
Qasid bi meqsûda me hat
Ba mujde û emr û berat

qat:
Bebêjit secde bin Latê
Murîdên wî dibin qatê
Murîd er bêbeser nebwed

qatil:
Bedra ji qudret lê du nûn
Ew qatila esweduyûn
Pir rakirin wê qetl û xûn

qe:
Zuhda çilsale li min zîr û zeber kir ji esas
Ji lebê lelê şeker yar qe nekir pirsa Melê
Misriyan gezme reşandin ko kişandin elmas

qeba:
Ji destê xwar û bedxwahan biparîz
Ko lê têt ew qebayê asimanî
Letîfa şeng û nazik wek belazîz

qed:
Toz û xubara seherê ber çimen
Qed neşere t-tîbe we-bi-l-miski fah
Fêris û rimbaz-i gihan yek bi tîr

qeda:
Ew kebkê xeraman ko di kozê li qebo hat
Şahînê qedayê bi texaful ji xwe ra girt
Zinhar-i kesê dest-i bibit erqemê serwê

qedeh:
Ko tu yî qibleya erbabê dua
Ji duayê qedehek derdest e
Her seher mestê meya nabê dua

qederî:
Ez dibêm Rûhê qudus bû bi xwe ya hor û perî bû
Lew bi husn û nezerê remzek ji sirra qederî
Xemriyên seyr-i li dêm helqe li dora qemerî bû

qedîfe:
Bişkiftî ji xunçe nêrgiza mest
Bû ferq-i ji ser qedîfe dîbac
Cebhet keşifî ji subh-i sadiq

qedîm:
Bi xerabatê muxan er biresîn
Em qedîm bade dinoşîn ji tuhûr
Lew muqîm mest û xumar û teles în

qedir:
Ê bi vî wesf û libasî
qedir behter binasî
Meqedê sidqê ceza ye

qefes:
Yexma ji me can kir ko tecellayê li dil da
Min rûhê di qalib tu yî tenha qefes im ez
Hubba te ye min radihejînî ko binalim

qehr:
Şah bi qesda kuştina min rim hejandin bêsebeb
Da me çeşmê qehr û xeşmê rim li dil da go edeb
Kuştiyên dîdar û dînê bêxeta her deh sed in

qehwe:
Me bi bejna te dixwînin ney û qanûn û rebab
Qehweya telxê digel zehra helahil biderî
Me ji destê te mubarek şekeramêz e gulab

qelbî:
Li-yetmeinne qelbî eynu l-yeqîn dibexşit
Eynu l-iyan divêtin kafî nehin dirayet

qemer:
Li rûyê yarê du meh new me qeran dîne di mest
Tu ji seyra qemerê tali û exter meke behs
Pir ji dêm û xet û xalan te xeber daye Mela

qend:
Zanim mecala name xwend
Lêvan tebessum kir ji qend
Maset ke-banin fî ruba

qentar:
Hey hey dibînin mehmilan
Firyad e her qentarê çerx
Pir min ji vê çerxê Mela

qerar:
Hetta bi felek her diretin ah û ehê min
Ma yek nefesek min dibitin sebr û qerarek
Qed bê te we bê te dibitin mislê sihê min

qesr:
Yek bi yek şewqê veda bû
Qesr û eywan û sera ye
Qumrî û bilbil dixwînin

qest:
Hatin sema ihram-i best
Çûn secdeya xalê bi qest
Lew haciban mihrab-i da

qewl:
Bendeyê sadiq seher amancê reştûzên xwe kir
Min bi qewlê dijminan dit ber xedengan bêsebeb
Leşkerê qehr û xeman wê çûn hisara dil bikin

qews:
Madarê bedrê kir du ker
Qews û qezeh jê hate der
Dîsa bi zulfan ra teba

qeyd:
Heyf di qeyda xak û gil bit arifê çalakê rûh
Heyf di qeyda xak û gil bit arifê çalakê rûh

qeyser:
Hindûyên roji-perest in çep û rast
Qeyserê Romê li serheddê firing
Top û zincîr-i vebestin çep û rast

qeyserî:
Her li bo zînet û xemla te divên
Textebend û sifetên qeyseriyê
Dînberê horîmisalê zeriyê

qîme:
Şîr û riman vêk-i ran pence birin têk-i ran
Lew me dikin jêk-i ran qîme dikin dil digel
Nazik û qenca şepal dil vegerînit mehal

qism:
Aşiq ji xemê sayeê wê camê teleb kir
Pir eql-i didêrit me ji qismê hukema girt
Sef sef ne tinê gezme dibarin ji kevanan

qismet:
Ewwel ko yarê da me yek zerreyek inayet
Qismet me xemr û cam e di deftera hidayet
Husn û cemala canan nadêritin tu payan

qiyamet:
Mela bê qameta yekta
Qiyamet min bi çehvan dî
Firaqê rûsiya bin te

qudsî:
Bête eywanê ji xelwê horiya qudsî-sirişt
Sed hezaran hor-i qudsî tên liqayê rast û çep
Ma Melayî ez lebê lel ab-i heywan bit nesîb

qul:
Eşqerê bedfil-i çî hî kir eceb
»Bareke l-lah« xewş bezî espê qul e
Zulf û biskan pir ji min dil bir belê

Qur'an:
Ki ber bendîd-i mehmilha«
Bi Quranê bi ayatê
Eger pîrê xerabatê

qurban:
Îd e w hebîbê nezre lê
Yan dê bi qurban bî Melê
Ya reb bibînim roj hilê

qutb:
Kez û sazend-i mehfilha«
Ji Hafiz qutbê şîrazî
Mela fehm er bikî razî

r:
Ah-i ji destê wê sirê dil ji meyê hewale kir

rabûn:
Kagul dibest tayek verest vê ra şikest nîşan e qest
Ew lebşeker wa hate der rabû ji ber tayên di ber
Xalên di qer zulf çûne ser eslan seher lê bûn fereq

rakirin:
Zulfên di dora cebhetê
Rakit qiyam wê saetê,
Alem bibit zîr û zeber

ramîn:
Demu eynî min bukain mislu nehrin fî sukûb
Naru qelbî min xeramin fî diramin fi l-weqîd
Dil ji ber narê mecazê bi-l-heqîqet bû pereng

ran:
Qenc-i bi çehvan me dî ceng û cidala Cemel
Şîr û riman vêk-i ran pence birin têk-i ran
Lew me dikin jêk-i ran qîme dikin dil digel

raweşîn:
Perwaneya şema geş în
Zulfên we nazik raweşîn
Şewkên di dil da pê xweş în

raz:
Dibêjit nexmeya sazê
»Nihan key manedan razê
Kez û sazend-i mehfilha«

receb:
Leşkerê qehr û xeman wê çûn hisara dil bikin
Kebe û Beytu l-heram e lê bi nûr bêtin receb
Suftiyên pir lel û mircanan bi mujganan heta

red:
Şirînlelê şekerwedê
Dinalim şubhetê redê
Ecîb im lê ji vê cedê

ref:
Nêrgizên qamet zumurrud sergiran hatin xiram
Çar-i etrafan bi ref ref lê bi meş tên siy û qaz
Dil bi kê dim ez ji wan heryek bi xencan dil dibin

refîq:
Min go ji kerîm telbe û daxwaz-i çi hacet
Min nale refîq in xem û tehlî ne musahib
Firyad-i enîsê min e demsaz-i çi hacet

reftar:
Feryad ji destê firqetê
Çavnêrê reftara te bûm
Muştaqê gulzara te bûm

reftarî:
Numayên min di miratê meya safa zelal ebrû
Bi şîrînî bi zîbayî bi reftarî bi balayî
Binê nûnên di tuxrayî li bala herdu xal ebrû

reh:
Dê du siyeh sirmeyê çehvên xwe kit
Xakê rehê yarê seba her sebah
Toz û xubara seherê ber çimen

rehm:
Ji Baxwey vê rucû nakîn
Di babê lutf û rehmê da
Tu narê firqetê zanî

renc:
Nezerê safî dilê ser diderit nuqteya şek
Ahûya min neko rencek te bi xatir bigehit
Bi xwidêkî lew ko ew sek bi xwidê hate mesek

rencîde:
Dîsa bi telbîsa reqîb
Rencîde kir miskên xerîb
Terka dilê ehbab-i da

reng:
Kişand axir bi bednamî
Ji rengê Sedî û Camî
Ji şuhret pê hisîn amî

rengîn:
Hetta bi nûra badeyê
Rengîn nekî seccadeyê

reqem:
ismê te ye mektûb-i di dîwanê qidem da
Herfek qelemê ilm-i bi teqwîmê reqem da
Eşkal û xetên daireya nuqteyê ilm in

reqîb:
Rûh û rewanê min hebîb
Dîsa bi telbîsa reqîb
Rencîde kir miskên xerîb

reqîq:
Nav dîdeê bêxwab-i da
Ew tilliyên nazik reqîq
Pir da me fincana eqîq

reş:
Saqî ko dêm mehweş bitin
Kagul ji şêva reş bitin
Qerqef bila ateş bitin

reşandî:
Kêşa ji nû jengarê xet
Nûr e reşandî wahibî
Dergerdişê pergarê xet

reşandin:
Qewsên li bala ferq û tac
Keyber reşandin bêeded
Keyber reşandin bêhisab

reşmar:
Qesta birîndarê xwe kit
Şehîdê reşmarê xwe kit
Ê ser li fitla pêşterê

rev:
Surperî dêw wê l kinar in
Ehremen xatem reva ye
Tebê dêwan dest gehiştê

revandin:
Ji ber pir hin ketin çolê
Ji qencan ko revand holê
Ji mehbûban birin nerde

revîn:
işqa xedar sohtî sitar nêv me û yar sed sûr-i bû
Şahî cevîn xem jî revîn marê şevîn îsand evîn
Derd û bela wên çûn hela umrek Mela mehcûr-i bû

rex:
Wê bi peykê bikirîn mat-i reqîbê dîsa
Bi rex û fîl û feres ez şeh û matê nadim
Di semaya seherê dest bi kes dî îro

rext:
Îro mecal lê hat û wext
Dîsa ciwan bû min di rext
Ew lamia dayî ji text

rêz:
Ez nizanim çi neseq keyf e nizanim çi şerab e
Xaka payên te di rêza seg û tolan xwe dinasîn
Me ne sûc û ne gunah û ne xeta ev çi itab e

rih:
Bi cehanê mebe mexrûr ko cehan eyni serab e
Serkeşî, şîweê erbabê wefa nîne, rihê min
Te ji dil sohtî Mela bes bi Melê ra bi cefa be

rijîn:
Ew nazika nûrînbeden
Qendê dirêjin guft û ken
Biskan di lê kir baweşîn

rimbaz:
Ristem û Cimşîd û Xalid, Hemze yan şêrê Elî
Aferîn ya şehsiwarê tirk û rimbazê ereb
Lê li tolê asitanê çix bi wan lelan kirin

rind:
»Sucûdî fî turabi l-mehwi min ele l-meqamatî«
Bi heq rindê xerabat im ji dêrê vê demê hatim
Çi hêvî hon dikin îro ji vî rindê xerabatî

riswa:
Me ji herdu çeşman kifş in elamet
Riswayê işqê tenha ne ez bûm
Kes dî zemanan hub bê melamet

rîş:
Bilbilê mecrûhê işqê taqeta xaran nihin
Dê kulafa rîşê sîne bişkowek bêxar-i bit
Her dilê bazîsifet dê seydê teyxûnek we bê

rîşî:
Îdek û ala û tox
Netrik û tayên bi rîşî
Ê di zêr in pê ve wîşî

rişte:
Zulf û biskan pir ji min dil bir belê
Rişteya canê Melê ew kagul e

riştin:
Her roj ji nû ez kuştime
Yekser ji xwînê riştime
Tîr û xedengên Mecerê

ro:
Rehmekê kit bi feqîran û bipirsit gilehê
Heq dizanit di şevan şubhetê avên di royan
Me bi dil zarî û kalîn e heta subhegehê

Rom:
Hindûyên roji-perest in çep û rast
Qeyserê Romê li serheddê firing
Top û zincîr-i vebestin çep û rast

rû:
Ev sefheya elmas-i ko neqqaşî reqem da
Ya reb ji çi leb bi senaya te kuşayem
Subhaneke len uhsiye fî şenike hemda

rûniştin:
Dê ji xeflet biretin saya zewalê ey dil
Rûnenî da tu emanet li siha darê hudûs

rûreş:
Lê ko hişyar im gelo yan xewn e min dîtî bi xwab
Dêwê melûn û munafiq ê Xudê rûreş kirî
Ma bi bala hilkişêtin aqibet çî bit selab

sabit:
Ger li kaba me nehin metqeb û bizmarê hudûs
Dil di deryayê qidem qaf e bi sabit qedem î
Gerçi daim li serê ferqe me minşarê hudûs

sade:
Wer guh de çeng û nayê şîrîn ko bên semayê
Camê binoşe vêran çi sade û çi zerkeş
Tali ko têt û furset muhlet li nik heram e

sadiq:
Dergehê fethê vebû îro li mehcûran eceb
Bendeyê sadiq seher amancê reştûzên xwe kir
Min bi qewlê dijminan dit ber xedengan bêsebeb

sar:
Da etaya padişahan bê hed û ijmar-i bit
Sar dibit dil ma bi sed cewr û cefayan zerreyek
işq-i tebetnar e hingî dê biçit dijwar-i bit

sax:
Danîn li dil min dax-i dax
Dê kî bimînit sax-i sax
Westane leşker sef bi sef

say:
Rûhê sef sef ko vewestane di bazarê hudûs
Dê ji xeflet biretin saya zewalê ey dil
Rûnenî da tu emanet li siha darê hudûs

saz:
Bi deng û bang û awazê
Dibêjit nexmeya sazê
»Nihan key manedan razê

sazî:
Mela fehm er bikî razî
Bi awazê ney û sazî
Bibî ber çerxê perwazî

sê:
Çi eser dê li berê xare bikit qetreê ab
Qelemê me bi du qetreyê zuhha dê çi kit
Dê ji heq cazibeyek dil bigirit wer ne Mela

seb:
Êdî nişan nabin xwiya
Têkil kirin lazim seba
Min dî seba dayê seher

seba:
Lew seher cewlan didit bayê sebayê rast û çep
Lew seher cewlan didit bayê sebayê rast û çep

sebeb:
Ez nizanim sebebê yarê çira dûr-i kirîn
Ez nizanim sebebê yarê çira dûr-i kirîn

sebîl:
Gerçi di nêv helqeya şêran im ez
»Leyse eleyna li-idana sebîl«
Zor-i Mela firqetê ebter kirîn

sebr:
Min ko di çerxê we dî
Sebr û qerarim nema
Sebr û qerarim ko bir

sebze:
Sinbilan ta-ta sema ye
Sebzeya şebnem gulav lê
Soreqîqan dur xwinav lê

sefer:
Sefera Şam û iraqê li me xweş lazim û fer kir
Bi me da jehr û reqîban di devê şehd û şeker kir

sefhe:
Yaqûtifiroşan di kef elmas-i şikestin
Ev sefheya elmas-i ko neqqaşî reqem da
Ya reb ji çi rû leb bi senaya te kuşayem

sefîn:
Dil me ji rengê bilbilan şubhetê dax-i lale kir
Pîrê muxan ji şîşeyê da me sefînekê meyê
Şukrê Xwidê ko qulzemek min ji xwe ra qubale kir

seg:
Her şevem nerezenan ta bi seher
Be segê koyê tu ra hemnefes în
Bê tu billah nebûyîn yek nefesek

seher:
Wê husnê ev îcab-i da
Min dî seher zulfên di mest
Hatin sema ihram-i best

sehm:
Bi husna xwe ilahî kî
Bi sehm û heybeta dînê
Nucûm û kewkebê lami

sehra:
Ji misala senemê we ko tecella ye semed
Xeyrê derya niye sehra bi heqîqet emma
Ji rûyê keyf e ko ev ave bûyî şubhê zebed

sehw:
Heyf-i bilbil çû gulistanê xelet
Hêj-i sehwa xameê bû werne min
Ev xelet nakir di dîwanê xelet

seîd:
Dayima menzilgeha sûra te bit birca Şeref
Taliê ferxunde û bextê seîd yarê te bî
Sebeyê seyyare û neh çerxê sergerdan bi vê

sekerat:
Canê şêrîn ko ji yar ra bi xwidan ez dikirim
Ne bi yarê xwe di weqtê sekeratê nadim
Şerbeta zehra helahil ko hebîbê me bi dest

sema:
Min dî seher zulfên di mest
Hatin sema ihram-i best
Çûn secdeya xalê bi qest

senem:
Da şahidê esma bi hemî wechî binasîn
Yek mestê Semed kir bi yekê neqşê senem da
Yek girtiye zulfê we yekê xalê nimaî

senet:
Kes dî bi vê şîraniyê
Der senetê cebbar-i xet
Reyhan û sinbil tê hene

seng:
Seyd û nêçîr ko nebit toleê seyyad-i çi kit
Her gil û seng dibitin zêr-i bi tedbîr-i hekîm
Qabiliyyet ko nebit hikmeta ustad-i çi kit

serab:
Seherê Xudrê inayet ko birîn çeşmeyê dil
Bi cehanê me nezer da ko cehan eyn-i serab

serbend:
Wek min di zindanê te bit
Serbendê çewganê te bit
Mecrûhê peykanê te bit

serdar:
Dilberê serdarê xwiban ez nizam agah heye
Dilberê serdarê xwiban ez nizam agah heye

serdest:
Feleka etlesê sergeşte di cama me hebab e
Mewc didit qulzemê işqê me li serdest e xurabe
Dil kemerbesteê işq e me xwe zunnariperest în

serefrazî:
Bi serefrazî û alîşanî
Secde bit ber qedema sultanî

seresker:
Amanca wan remzan ez im
Sereskerê seyyarê çerx
Min pir şevan hetta seher

sergiran:
Serwibala sebzipûş û kil nişan û xunçebaz
Nêrgizên qamet zumurrud sergiran hatin xiram
Çar-i etrafan bi ref ref lê bi meş tên siy û qaz

serî:
»Ena bi-l-wedi le-wasiq fe-lehe l-wedu wesîq«
Di riya durrê muradê mi serî daniye rê
»Xudtu fi l-behri we-la zewreqe we-l-behru emîq«

sermedî:
Ehmed ko dî nûra semed
Ellah ji nûra sermedî
Yek qetreyek da Ehmedî

serpoş:
Hetta bi ebed teşne ceger ma di serabê
Serpoş û qibaba me ye tesbîh û musella
Wer da bidirînîn li xwe vê perde û niqabê

sersal:
Daim li wê qala dil e
Newroz û sersala dil e
Weqtê hilêtin ew sirac

sertîr:
Ez im amancê wan tîran
Ji peykanan û sertîran
Bûyim polad li ber şîran

sewab:
Herdu birhên te ne mihrab-i çi îman û çi kufr
Bûd û nabûd ko yek in ev çi sewab û çi iqab
Were nîşanê Nişanî de xwe bêperde seher

sewad:
Şerh-i halê min Mela narit beyadê hê temam
sewadê gerçi herdem jê birin sed intixab

sewaş:
Letîfa şeng û nazik wek belazîz
Sewaşek rêhte dîsa alema dil
Bi cadoyê du çeşim fitne engîz

seyd:
Xezalek wê di fitrakê
Bi cayî seydê ez bûma
Di wê fitrak û bendê da

seyqel:
Cewherê husnê eda tenha dibit meqbûl-i teb
Ger ne seyqel dit bi nûra işqê wek hekkak-i rûh
Dê bi vê endaz û terzê key dibit sihrê helal

seyr:
Wajigûn dewrê numa min çerx û bayê lewleban
Kewkeban seyra muxalif girt û têkil kir hisab
Vêk ketin Şems û Zuhel îro di birca Eqrebê

seyran:
Roz û şeb her seyrê dîdara te tên
Nakirin ew dewr û seyranê xelet

seyranî:
Tu li derheq me çira erzan î
Ko sehergeh bimeşî seyranî
Te Melayê xwe qe carek nanî

seywan:
Erd-i halê min bigota yê bi inwanê edeb
Asitan bikra ziyaret çetr û seywan û tunab
Da di çeşman min werîna xak-i herwek tûtiya

sicde:
Ya tecella ke ji ber tac û peran qewsê hilalê
Kî bi dil kafir e ê sicde nebit cebhet û xalê
Ya nedit şehde bi ayatê di wê weqt û mecalê

sil:
Min xwîn bi co têtin ji dil
Ew baziyê bê tor û sil
Dakefte nêv tora qizil

silk:
Pir lel û dur te j kilkê işq
Anîne nezma silkê işq
Der berr û behrê mulkê işq

sîm:
Qûşçiyê şahîn di destê wî di bêazar-i bit
Bendeê Baxwey bivêt dê meylê sîm û zer nekit
Da etaya padişahan bê hed û ijmar-i bit

sîn:
Şahidê cilwenuma qudsiyê feyrûzelibas

sincab:
Dilbera min seherê hat-i bi tûx û bi yedek
Sed yedek bûn di berê têk-i bi sincab û weşek
Yar-i bo çûme biwarê bi ziyaret kef-i pa

sirb:
Ey serwê xeraman ko tu carek bimeşî
Çîn girtiye sirban ji seraser bi kef û kef
Xwînê we dirêjin ko li şîran cemidî kef

sîret:
Kan bi gewher çi bikit gewher eger pak-i nebit
Tu besîret te nebit sîreta ecdad-i çi kit
Zêr û zêwer dikirin celb-i qulûban haşa

sivik:
»Nûruha fî nezerî zulmetu dacin we-helek«
Ji hewa bend te kirim şubhetê bayê di sivik
Çi ji biska te bibêm ah-i ji biska te çelek

siwar:
Vî kumêdî lê gehînî
Da siwar bit lê peya ye
Xefletî, bayê nesîm hat

sofî:
Hate destê mi bi cellabê dua
Sofîyê xelwenişîn bêne sucûd
Herdu birhên te ne mihrabê dua

sond:
Mey ko biçit saxerê di destê wê dilberê
Sondê bi xaliq dixwim roj e di Birca-hemel
Dêm-i di camê me dî sur di medamê me dî

soran:
Pir li nik min heye mey mêze ke min sîne kebab e
Kesk û soran tu binê çerx-i li dora du hilalan
Du qeran mane beraber şefeqê perde isab e

sorgul:
Mihneta werdên bixar in wên di dil da sed nişab
Sed nişab in min di dil îro ji xarên sorgulan
Yek bi yek peykan çevî bûn çûne cergê da kulab

sosin:
Lew seher cewlan didit bayê sebayê rast û çep
Sosin û sinbil bi mestî bên semayê rast û çep
Da ji mihraba du nûnan secde bit Eswed-hecer

soz:
Ew meyperest meşha û mest cama di dest ferfûr-i bû
Mey ber kefê meşha sefê soza defê da qerqefê
Husna li dêm wesfan neşêm herçi dibêm jê dûr-i bû

spêde:
Firaqê, şev bi axir çû
Spêde kifş-i bû dîsa
Merîxa nehsê ava bû

standin:
Te canê min divêt ey canê alem
Ji min bistîn bi lelên xwey şekerrîz
Du enber bû li şimşadê bi mestî

suhbet:
s e hêj keftî di camê da
Hebîbê ezmê suhbet kir
Di caman lew şerab anî

sultanî:
Dibit bêjin wî sultanî
Bi heft ayatê furqanî

sur:
Zêr û zêwer dikirin celb-i qulûban haşa
Husn û sur zatî nebit qameta meyyad-i çi kit
Aşiqê mest-i bi işqê niye hacet bi meyê

sûr:
Zuhre bê peykê te û Kêwan rikêbdarê te bî
Dayima menzilgeha sûra te bit birca Şeref
Taliê ferxunde û bextê seîd yarê te bî

sûre:
Ey şehinşahê muezzem heq nigehdarê te bî
Sûreyê »inna fetehna« dor û madarê te bî
Her kinarê pê ve wergêrî inanê himmetê

surr:
Zuhre û Xurşîd-i min dîtin di qewsê hemqeran
Surrê da dil eqreban çerx û sema û hey-hey e
Eqreb û qewsê qezeh vê ra muqabil Muşterî

ş:
Îro Mela serapa lew têk-i bû me ateş

şa:
Heye carek di salê da
Dilo mizgîn e min şa be
Ko sultanê me dê bêtin

şadimanî:
Mislê Cem cama zerîn xalî nebî te j badeyê
Da ji xemra şadimanî daimen mexmûr-i bî
Ma di baxê êş û noşê her bi saz û erxewan

şahî:
Mihra sipihrê kemer û text û tac
Kos-i ko hingaft-i bi şahî li text
Padişahan neqdê rewan dan xerac

şahîn:
Teyrê dil bê temekê nayête dest şehzadeyan
Qûşçiyê şahîn di destê wî di bêazar-i bit
Bendeê Baxwey bivêt dê meylê sîm û zer nekit

şandin:
Mihra te di canê xwe ji dil xef kiribû min
Dil çû ceger û sîne li ser canî ve şandin
Nûnên te hilalê bi qeran yek ji sura heq

şax:
Bi wê nihalê bi deraxûş û bidê canê şirîn
Şaxê umrê bixwe ber jê we ji Qeyser meke behs
Ayeta husnê mufessel ke ji keşşafê cemal

şeb:
Ayîne bi Eskenderî û cam-i bi Cem da
Erwahê muqeddes şebê qedran te dixwazin
Nûra te ye misbah-i di qendîlê Herem da

şefeq:
Şikestî keştiya bayê
Ecacê wê şefeq dayê
Ji herfan mah û sal-i ma

şefîq:
Lewra sekara bêhiş în
Meşha seher yarê şefîq
Da min bi enguştên eqîq

şehadet:
Ez ko di dewa aşiqî kifşe dikit zeban derew
Ketmê şehadetê dibit wê seetê bi şehde ferd
Cebhet û dêm û gerdenê perde dema ji ber biret

şehde:
Ez ko di dewa aşiqî kifşe dikit zeban derew
Ketmê şehadetê dibit wê seetê bi şehde ferd
Cebhet û dêm û gerdenê perde dema ji ber biret

şehdeyî:
Kê nişan da di cehan mislê te xwindkar û şehê
Alemek şehdeyiya husn û cemala te didit
Tu zuleyxayê zeman î we çi hacet medehê

şehîd:
Were nîşanê Nişanî de xwe bêperde seher
Lê ji xwînê bike perhîz ko şehîdan çi hisab

şehr:
Guh bide ber gilh û dadan
Hakimê şehr û biladan
Dê tu daxwaz û muradan

şekirîn:
Me dizanî ko tu dê aqibeti l-emr-i çi kî
Lebê lelê şekirîn ahi ko mexrûr-i kirîn
Zerreyek bûm di hewaya te di wêraneyekê

şelal:
Me jgulşena ferxar-i xet
Mi jdestxeta terhên şelal
Xal û xetên nûra zelal

şemme:
Medrekê ilmê demîrê şemmeyek wesfa te hat
Wer ne key alem bi şenê qedr û miqdarê te bî

şems:
Ev neqş û misalên di xeyalatê edem da
Mîm metleê şemsa ehed ayîne sifet kir
Lami ji ereb berqê li fexxarê ecem da

şen:
Medrekê ilmê demîrê şemmeyek wesfa te hat
Wer ne key alem bi şenê qedr û miqdarê te bî
Qest û daxwaza Melê daim ji can û dil ev e

şên:
Bi kinarê me feqîran bike carek nigehê
Xobî û dilberî û naz û telettuf bi te şên
Xusrûya padişehan î we xwidana cebehê

şeng:
Herçi li min kirî Mela cama meya dusale kir
Şengê bi naz-i meşşiha misk û zubad-i weşşiha
Rûy ma dibin piyane hêj zêde li min delale kir

şer:
Ew buxçeya her lê bihar
Lew bilbilan lê qal û şer
Bê hed ji dil nalî û keyb

şêr:
Rast û çep dê bêxitin sed sed bi mizraq û qeseb
Ristem û Cimşîd û Xalid, Hemze yan şêrê Elî
Aferîn ya şehsiwarê tirk û rimbazê ereb

şerab:
Minnet ko îro dêmdurê
Dîsa şeraba nab-i da
Mey hate fincana sedef

şeref:
Min dî ji xef -let cam di kef şahê Necef dil kir hedef
Roj hat Şeref stêr bûne xef herçar teref nûra yeqeq
Zulmet nema suhbet we ma nûra şema -lan çû sema

şermende:
Me bi şiklê xet û xalê çi xered
Neko şermende ji rûyê te biwa
Afitabê bi zewalê çi xered

şetrenc:
Di meydanê şirînxencan
Biçerxin mislê şetrencan
Turaba ber pêyê qencan

şev:
Zi resm û rah-i menzilha«
Şevê zulmat û deryayê
Ji mewcan qet xeber nayê

şevîn:
Ger ne balateb-i bit wek pehlewan çalak-i rûh
Dil bi rim aviht û wî lê bar-i kir qewsê şevîn
Dê bidit ber gezmeyan bêsûc-i ew seffak-i rûh

şêwe:
Şêweyê dilberê bizan sunnet e şêwe işwe ferd
Şêweyê dilberê bizan sunnet e şêwe işwe ferd

şewişandin:
Cezbe giha can û dil
Pir şewişandin hema
Bade mi noşî ji dest

şêx:
Texmîs-i Laxer ber xezelê »Şêx Ehmed«
Remzek ji nesîmê li çemin da û xwişî

şeyda:
Hatifê xeyb e esti în ya tercumanê rûhê quds
Bulbulê şeyda sti der gulzar-i ya Mella esti în

şibak:
Te divê berq û birûskan bireşînî tu nezer de
Te divê roj-i xwiya bit ji şibakê tu xwiya be
Te divê zîr û zeber kî me du zulfan bide ber ba

şikayet:
Şaki s-silahi herdem bi kuştina Melê bit
Gazindeyan ji kê kim ji kê bikim şikayet
Cama di destê şahid jengê ji dil dişûtin

şîr:
Gewher û durra yetîm bê terk-i ser têtin teleb
Xefletî ew keşşifî şîr dest bi dest hatin ceger
Go xebînetya Mela miskîn me lê ker kir kezeb

şîrandin:
Yek qetreyek da Ehmedî
Şîrînî yû remzek we dî
Medhûş-i ma hetta ebed

şîranî:
Katib numûçek daniyê
Kes dî bi vê şîraniyê
Der senetê cebbar-i xet

Şîraz:
Tenha ne Kurdistan didin
Şîraz û Yeng û Wan didin
Her yek li ser çehvan didin

şîret:
[[Xelq]]o li min kin şîretê, ew [[dilber]]a [[zerrîn]]-[[kemer]]
Min dî di halî [[xeflet]]ê, hat der ji [[burc]]ê wek [[qemer]]

şirîn:
Fî teyyiha neşru n-neba
Bêj ew şirîna surperî
Durdaneya ez muşterî

şîş:
Bê murweê dil herişand
Teşbîhê şîşê lê kişand
Ker kir ceger xwê lê reşand

şox:
Belqîssifet mesken Seba
Şox û şepala meyperest
Ew zalima hişyar û mest

şox û şeng:
Lê ji dest selwa ciwan tê
Ew şepala şeng û şox
Ew şepala şox û şeng e

şû:
Xirqeyê zerq û jengê zuhd min bi meya muxane şûst
Şûst û şûyek di meykedê ewwelê kar-i ferd e ferd
Neyşekerên şirînzeban mest-i bi cam û bade bên

şûn:
Şûna birînan kûr bikî
Şema me jê pir nûr bikî

şûr:
Bi dewa tên me yexma kin
Di amê şûr û xewxa kin

şûşe:
Nesrîn û binefşe tewwizandin
Mawerd direşand-i şûşeê ac
Cohtê hebeşan bi-terfeti l-eyn

şûştin:
Destekê sunnet e tê da di yekê nessê kitab e
Dil bişû tu j vê nifaqê ko bidit sîne beraqê
Bi sefa hemrehê erbabê dil û ehlê sefa be

şuxl:
Der heq me bi şîrê xwe meke teqsîrê
Ya bit di şuxla me bikî texîrê
Tuxrayê Humayûn ko dikin turreyê emr

tac:
Dora qemerê ji ber şefeq da
Ko spêde li ferqê ser niha tac
Çerxefelek û melek dibazin

talan:
Bêt û biret minşarê çerx
Dijmin ji can talan bitin
Ew xwe hero nalan bitin

taq:
Çi xûn uftad-i der dilha«
Di vê taqê di vê xanê
Me eyş û êminî kanê

taqet:
Da işaret xweş bikin herçî kesê bîmar-i bit
Bilbilê mecrûhê işqê taqeta xaran nihin
Dê kulafa rîşê sîne bişkowek bêxar-i bit

tar:
Wer ji qewseynan bi mîzan bêne der cotek xedeng
Dê ceger bit pare pare sîne tar û mar-i bit

teber:
Çerx û perwazê didin carek li bayê rast û çep
Xencer û tîr û teber barîn şubih berq û birûsk
Misriyan lami ji elmasan didayê rast û çep

tebîr:
Ber dilber û leb ber leb û endamê li yek
Xewna me bi yarê bidinê tebîrê

Tebrîz:
Teb û tabê hezar işkence da dil
Ji şîrazî negahî mestê Tebrîz
ilahî nêrgiza mey mest û nazik

tehlî:
Sebrê berê şîrîn e we ustad-i xeber da
Lew dil me bi tehlî yû xeman xurrem û şa girt
Her neşter û şewkên ko hebîbê me li dil da

têk:
Wer ji eksa xemriyan qewsê qezeh dit yasemîn
Dê gul û reyhan bibarin têk û têk gulzar-i bit
Şem-i dê can dit ji şewqê bête ber subhê nefes

têkil:
Êdî nişan nabin xwiya
Têkil kirin lazim seba
Min dî seba dayê seher

teleb:
Cewrê hindî dê kişînit her kesê tawûs divêt
Gewher û durra yetîm bê terk-i ser têtin teleb
Xefletî ew keşşifî şîr dest bi dest hatin ceger

têlî:
Binêrim qameta êlî
Qedîf û zerkeşê têlî
Zubad û misk û enber de

telqe:
Bihi ehlu l-hewa neşwa
»Meta ma telqe men tehwa
Dei d-dunya we-ehmilha«

têm:
Gerçi her daim ji mihrê neynika dilbedre min
Wek hilalê subhê têm ez carinan bim napedîd
Ma bi lelên canfeza navê me bînit carekê

ten:
Erera qamet elif neyşekera şox û şepal
Nazika sîm-i ten û xwisr û zerrînkulehê
Di berê da tu bibûsî bi dused zarî û lutf

tên:
Muxbeçeyên meyfiroş
Her seherê tên sema
Badexwiran noşi-noş

têne:
Kuştiyên dîdar û dînê bêxeta her deh sed in
Her seher dîsa ji nû wên têne kêrê sed celeb
Dê ji çerxê pencumîn bêtin tenezzul kit Merîx

teng:
Ji goher xunçe koşaî digirit durcê eqîq
Bi şeker xende zenî ger bigirît şekkerê teng
Were bêperde Mela vê xezelê bîne meqam

tepandin:
Hikmetê lew çûye burhanê xelet
Setweta Leylê yeqîn Mecnûn tepand
Wer ne qeys naket beyabanê xelet

teqrîr:
Ney bestê tilismê me bi sed xane biret
Qadir heye arif bikirit teqrîrê
Ber dilber û leb ber leb û endamê li yek

teqwîm:
ismê te ye mektûb-i di dîwanê qidem da
Herfek qelemê ilm-i bi teqwîmê reqem da
Eşkal û xetên daireya nuqteyê ilm in

têr:
Yek bi yek peykan çevî bûn çûne cergê da kulab
Pir bi wan curhan xwe têr in lew ko dî derman dikir
Şerbet û ava heyatê şekker û qend û gulab

terazû:
Numayên min di şerqê nazika gerdenşemal ebrû
Tinê ma her terazû ne di babê husnê kêşayî
Hilalê xatemê husn in li wê dêmê bixal ebrû

teref:
Lew tenezzul kir Merîxê nobe çû dora Zuhel
Çû teref mihra sipihrê nezzilî erdan ezab
Lew bi şeş bircan Etarid ji afitabê dûr-i bû

terk:
Rencîde kir miskên xerîb
Terka dilê ehbab-i da
Mehbûb û reyhan pir gulav

terkîb:
Çi munafat û luzûm in çi qiyas û çi misal
Ev çi tewlîd û çi terkîb e çi rûh in çi cesed
Ser bi iczê didirit quwwetê derrakeê ma

tertîb:
Here eslê xwe we tertîba qiyasê jê ke
Ger nizanî çi ye yekcarê berê darê hudûs

terwende:
Zewqa cama işqê nakit ger nekit imsak-i rûh
Dil bi tayek nêrgizan de, nazikek terwende de
Gul dikin teşbîhê xaran her xes û xaşak-i rûh

tesîr:
Di behsê lel-i leb her xam-i narit tebê elmasê
Welê tesîr û feydê mihrê tedbîrê heraret kir
Di icazê beyanê da suxen ger bête insafê

têt:
Tu bi halê me dizanî çi ye herlehze Mela
Me di dil têt û diret xencerê xeddarê hudûs

teter:
Horîweş e şîrînmeş e kagulreş e xalhebeş e
Xalên di qer miska teter nazikbeşer kafûr-i bû
Nazik letîf gerdenzerîf lebsê şerîf kêmxe û qedîf

tev:
Umrê dayi bû me bê dilber ebes
Wey tevê umrê me borî ber ebes
Dil emanet da bi naehlan nedî

tewandin:
Cerhên qedîm dîsa kewand
Şîşên di sor tê da tewand
Feryad ji destê firqetê

tewqe:
Bihn ji mawerd û bixûrê
Min ziyaret tewqe ye

texîr:
Der heq me bi şîrê xwe meke teqsîrê
Ya bit di şuxla me bikî texîrê
Tuxrayê Humayûn ko dikin turreyê emr

text:
Dîsa ciwan bû min di rext
Ew lamia dayî ji text
Ma kane berqen xulleba

textebend:
Her li bo zînet û xemla te divên
Textebend û sifetên qeyseriyê
Dînberê horîmisalê zeriyê

teyr:
Xeyrixwahên dewletê mîrî ji wan guhdar-i bit
Teyrê dil bê temekê nayête dest şehzadeyan
Qûşçiyê şahîn di destê wî di bêazar-i bit

ti:
Teftîş-i bi mû mû bike er em bi xeta în
Hinca neke bêtin ti welatî ti cihê min
Cewra te behîtin we cefaya te perîtin

ticaret:
Di dîdarê hezaran can nisarê meqdemê yar in
Kesê canan bi can bînit di işqê wî ticaret kir
Bi dînarê dinê zinhar da yarê xwe tu nefroşî

tif:
Dêmê bixal ew nûn û dal ismê celal bejna şepal
Yekta elif nayê wesif min eqlê tif -lî mezheb e
Hetta nemam salik temam şîrînkelam ma da me cam

til:
Her gezme û awir ko ji çehvên te bi kil hat
Min sîne hedef da ber û yek yek ne bi til hat
Ahek me nehişt sebr û sukûn bêtehemul hat

tine:
Lew xef xedengan nuhtine
Ji qewsê hilalê jih tine
Heyranê dêma mehweş în

tînin:
Her guşe dor madarê çerx
Bîra xwe tînin xenceyan
Aşiq di nêv işkenceyan

tîp:
Li selwê mar bi lef hatin
Di bircan tîp bi sef hatin
Ji batin tîr bi xef hatin

tîr:
Ji wê rojê dizanî min
Ko yar ew tîr li cergê da
Gelo dîsa bibînim ez

tirsîn:
Ser nebî ber kufrê zulfê aqibet
Ez ditirsim lê ji îmanê xelet
Pehniya vê çerx û dolabê dinê

tîx:
Dê ji çerxê pencumîn bêtin tenezzul kit Merîx
Mislê Şemsê ger kişînîtin li wan tîxên xedeb
Her mecala ew di cengê bêt û ret her carekê

tob:
Karikê rabe bike weqt e ko êvar e dereng
Berê meqsûdê ji tobê negirîn melûm e
Me ji destê xwe yê kutah û ji payê xwe yê leng

tol:
Ji biryan ra berî wê da
Bi tolên asitanî ra
Vexwendim mîr bi dergahê

tole:
Mumkinek dê hebitin da ko teleb hasil bibit
Seyd û nêçîr ko nebit toleê seyyad-i çi kit
Her gil û seng dibitin zêr-i bi tedbîr-i hekîm

toq:
Dê xeta bit navê misk er nafeê tatar-i bit
Toqê gerden helqeyê zunnarê zulfa yarê min
Dê kilîta kelbê işqê helqeya zunnar-i bit

tox:
Bûn hicaba zulf û xalê
Îdek û ala û tox
Netrik û tayên bi rîşî

toz:
Xakê rehê yarê seba her sebah
Toz û xubara seherê ber çimen
Qed neşere t-tîbe we-bi-l-miski fah

tû:
ilmê işqê bike tefsîr û ji defter meke behs
Razê dehrê ji sipihrê nizanî bi cedel
Hikmeta dawer e tu j hikmeta dawer meke behs

tûb:
Nêrgizên mest-i bi naz û neyireng
Lê tu tûba we ezê xesteyê leng

tundî:
Da me şehzade bi destê xwe mubarek qedehek
Ne xubarek ji xumarî û ne tundî û ne xeş
Du qedeh mey bi Nişanî diderit reng-i bi reng

tûtî:
Asitan bikra ziyaret çetr û seywan û tunab
Da di çeşman min werîna xak-i herwek tûtiya
Ya hebîb pê lê nihaî baniya wî ew turab

ûd:
Kî ye yê muşkilê hel kit
Dizanî rûd û ûd ewwel
Çi tavêtin surûd ewwel

vajî:
Munqelib min dî menazil vajî ew seyrê dikin
Yek bi yek xwîn jê dibarin ateş û lem û şihab

van:
Herdem ji nû şunqarê çerx
van letîfan gulizar
Şona gulan restîne xar

ve:
Me ji bo yarê dixwestin çep û rast
Ve Melê surperiya horîsifet
Sed melek dest-i bi dest in çep û rast

vebestin:
Her bi qanûn mujdeya xeybê ji nayê rast û çep
Zengiyan cewşen vebestin pêşberê coqa hebeş
Daberistin yek bi yek çûn ber liwayê rast û çep

vebûn:
Seher da hebs û zindanê
Vebû qufla me bêmifte
Ziringînî ji quflê da

vedan:
Bişkoyên benda girîbanê ji rengê kewkeban
Berq û tîr û jîn ji Xwirşîdê vedayê rast û çep
Kewkeb û qewsê qezeh lûlûê benda heyderî

vehiştin:
Şîr û xişt in zulf û qişt in
Hin veşarin hin vehiştin
Pehlewanan dest vemiştin

vejîn:
Ji remza dilberê dîsa
Li min batin vejîn derde
Di lebsê tariyê min dî

vekirin:
Bil ji wê silsile û zulfê muenber meke behs
Veke lêvê we ji nêvê biwerîn qend û nebat
Ji lebê leleşeker bêj û ji şekker meke behs

vêkketin:
Waridê warid û ehwal-i bi ewrad-i çi kit
Te xered vêkketina yek weliyek murşid-i bit
Salik û talibê irşad-i bi Bexdad-i çi kit

vemalîn:
Da ko dilber qedemê lê binihed rewşen-i kit
Lew tu xwînê we ji çehvan vedimalî şeb û roz
Te tinê zewq û sefa kir bi seyên dilberê ra

verestin:
Yar hat û mest subha elest min dest bi dest dî cam di dest
Kagul dibest tayek verest vê ra şikest nîşan e qest
Ew lebşeker wa hate der rabû ji ber tayên di ber

veşartin:
Çendekê taqet didêrim
Bim xubar bedrê veşêrim
Ger ji çehvan ez biwêrim

veweşandin:
Tîrek ji kemanê xedebê da cegerê rîş
Mil dane ber û ser ji du goşan veweşandin
Cohtê esedan pence li ser sîne nihandin

vexwarin:
Mey hate fincana sedef
Kes dê vexwit îro bixef
Saqî bi çeng û nay û def

vexwendin:
Bi tolên asitanî ra
Vexwendim mîr bi dergahê
Bi vî çavî hebîb dîtim

vîn:
Me divê periya dilberê
Lê hê li uslûba berê

wa:
Kagul dibest tayek verest vê ra şikest nîşan e qest
Ew lebşeker wa hate der rabû ji ber tayên di ber
Xalên di qer zulf çûne ser eslan seher lê bûn fereq

wacib:
Şêweyê dilberê bizan sunnet e şêwe işwe ferd
Herdu nezer ko bin qeran wacib e yek girişme ferd
Herdu qeran ko qible bin herçi dema xwiya bin ew

wadî:
Perîrengê sifethorê
Ji Wadî eymena Torê
Muqeddes kir li min erd e

wan:
Lew saqî ew cullab-i da
Wan dest û zend û saidan
Mey dane şeyx û zahidan

wech:
Ko xanê mihr û cergê çerx û xewanê roze xaret kir
Bi mîzan qewsê mahê new li wechê dilberê min dî
Ji çeşm û guşeê ebrû bi dor camê işaret kir

wefa:
Bi cehanê mebe mexrûr ko cehan eyni serab e
Serkeşî, şîweê erbabê wefa nîne, rihê min
Te ji dil sohtî Mela bes bi Melê ra bi cefa be

weh:
Min di bezma sirşirînan ew şirînreftar-i bes
Weh çi wala gewher in hatin libasê cism û can
Min ji wan horîsiriştan ew perî rûxsar-i bes

wehm:
Çi seda tête ji vê gunbedê dewwarê hudûs
Tu ji ber perdeya wehmê were der da bibihî
Çi newa tête bi sed nexme ji ewtarê hudûs

wek:
Ehlen we-sehlen merheba
Min dilberek wek dur heye
Mehbûbê şîrînsir heye

welatî:
Teftîş-i bi mû mû bike er em bi xeta în
Hinca neke bêtin ti welatî ti cihê min
Cewra te behîtin we cefaya te perîtin

welê:
»Ki işq asan numûd ewwel
Welê uftad-i muşkilha«
Ji mihra wê şefeqsedê

welehîn:
Miratê sikenderî li pêş e
Behrun we-lehe l-ukûsu emwac
Dora qemerê ji ber şefeq da

wer:
Dilê ew xefletê lê dit
Dibêjim wer cebel bit ew
Bi ker bit wê di gavê da

wêran:
Şehperê zulfa şepalê dalê dayê rast û çep
Alemek wêranê zulfên te ji rengê enberê
Çerx û perwazê didin carek li bayê rast û çep

wêrane:
Lebê lelê şekirîn ahi ko mexrûr-i kirîn
Zerreyek bûm di hewaya te di wêraneyekê
Mislê rojê bi şuaa xwe te meşhûr-i kirîn

werbûn:
Birûska batinî da dil
Di pêtê sîne wê werbû
Ko dê bêtin tebêta dil

were:
Fixan avête xerçengê
Were saqî heta kengê
Neşûyîn dil ji vê jengê

wergir:
Aqilan lê xerab û ebter ke
Her seher ji nû destikê wergir
Ererê têk da seraser ke

werin:
Beqa nînin li bo tiştî heta kengê bikîn piştî
Di işqa wan perîrûyan werin dinyayê da deynî
Bi berqa şîr û elmasan bi tîrêjên di şehkasan

werîn:
Asitan bikra ziyaret çetr û seywan û tunab
Da di çeşman min werîna xak-i herwek tûtiya
Ya hebîb pê lê nihaî baniya wî ew turab

wêrîn:
Bim xubar bedrê veşêrim
Ger ji çehvan ez biwêrim
Min zenexdan telbe ye

wesf:
Arif î cewherşinas î
Ê bi vî wesf û libasî
Dê qedir behter binasî

weşîn:
Lew me ji meyxaneyê girtiye berder mezel
Her ji kevanê biweş qebdezerê goşereş
Gezme bi coht têne dil kes dimirit bêecel

weten:
Selwa eqarib lê meşîn
Selwa eqarib lê weten
Ew nazika nûrînbeden

wext:
Şehzadeya gulgûn qeba
Îro mecal lê hat û wext
Dîsa ciwan bû min di rext

wey:
Umrê dayi bû me bê dilber ebes
Wey tevê umrê me borî ber ebes
Dil emanet da bi naehlan nedî

Wîkîferheng:Peyva hefteyê/26:
Girişme û raza berî
Arif venabin lê derî

Wîkîferheng:Peyva hefteyê/35:
Ew nazika nûrînbeden
Qendê dirêjin guft û ken
Biskan di lê kir baweşîn

Wîkîferheng:Peyva hefteyê/36:
Min dî b xewab ew mahitab da dil kulab cohtê xurab
Dil şewwişand xwê lê reşand xweş herişand têk hûr-i bû

Wîkîferheng:Peyva hefteyê/53:
Daim li wê qala dil e
Newroz û sersala dil e
Weqtê hilêtin ew sirac

winda:
Zuhel dûr bit bi şeş bircan
Û winda bit di xerbê da
Ji qundus Zuhre peyda bit

wîşî:
Netrik û tayên bi rîşî
Ê di zêr in pê ve wîşî
Min du fêris dîn di pêşî

xak:
Dê du siyeh sirmeyê çehvên xwe kit
Xakê rehê yarê seba her sebah
Toz û xubara seherê ber çimen

xalî:
Hem bi hukm û seltenet Eskender û Fexfûr-i bî
Mislê Cem cama zerîn xalî nebî te j badeyê
Da ji xemra şadimanî daimen mexmûr-i bî

xalid:
Rast û çep dê bêxitin sed sed bi mizraq û qeseb
Ristem û Cimşîd û Xalid, Hemze yan şêrê Elî
Aferîn ya şehsiwarê tirk û rimbazê ereb

xan:
Çi xûn uftad-i der dilha«
Di vê taqê di vê xanê
Me eyş û êminî kanê

xane:
Eqdê ihramê di işqê da ko pîrê işqê best
Dê çi xem ger xerqe rehnê xaneê xemmar-i bit
Gezmeyek qewsê şevên aşiq bi nîva dil kevit

xanim:
Bareke l-barî bi-isadin eleyha yewme îd
Dergehê lutfa te xanim ma li mehrûman vebî
inne kelben basiten dehren ziraen bi-l-wesîd

xatir:
Fequltu ya rûhî meta?
Go min heta xatir hebit
Min go çi kim ez ba heta

xatûn:
Dê bitin pirsê li min lew pir bi rehm û şefqe ye
Ger bipirsit carekê xatûn li halê suxteyî
Qufl û zincîr dê vebin bê ism û dest û mifte ye

xeberdar:
Sûretê husna muqeddes da bikit idrak-i rûh
Ger xeberdar î ji sirra »kuntu kenzen« guh bidêr
Da bi sed torê beyan kit meneyê »lewlaki« rûh

xebitîn:
Rabû ji xewê sebze û şebnem diweşî
Çendî xebitî dil ko bikit seyr û neşî
Nêrgiza mest û xeraman di sehergeh ko meşî

xebxeb:
Gestî me xelqo eqrebê
Mest im ji şewqa xebxebê
Tali tinê mi dkewkebê

xela:
Kes nehin mehrûm ji navê
Lê tinê bo min xela ye
Bênesîb min dî ji camê

xelat:
Ba mujde û emr û berat
Nîşan hinarin hem xelat
Şehzadeya gulgûn qeba

xelet:
Surperî illet nizanî sihreya Ebyed dikit
Pir xelet erzan me dî derheq xwe ew alîcenab
Ah-i eyyamên wisalê weko xweş borîn û çûn

xelitîn:
Ya yeqîn roj e li şerqê we şefeq daye dinê
Xelitim Rûhê qudus hatiye nêv wê bedenê
Dikit ihyayê mewatan bi sur û reft û çunê

xem:
Minnet ji Xudayî ko bi ebdê xwe Melayî
iksîra xema işqê, ne dînar û direm da

xeml:
Zulfa siyah enber bike
Xemlê ji zêrê zer bike
Zerbaf û dîba ber bike

xemrevîn:
Xema işqê perêhtim ez
Hebîba xemrevîn kanî
Seraser têk behêtim ez

xencer:
Çerx û perwazê didin carek li bayê rast û çep
Xencer û tîr û teber barîn şubih berq û birûsk
Misriyan lami ji elmasan didayê rast û çep

xerac:
Kos-i ko hingaft-i bi şahî li text
Padişahan neqdê rewan dan xerac
Xwisrûyê Şîrîn-i li derbendê husn

xeramet:
Yek bûse bexşî ewwel bi ihsan
Axir li min kir curm û xeramet
Ji jeng û zerqê dil da bişûtin

xerîb:
Dîsa bi telbîsa reqîb
Rencîde kir miskên xerîb
Terka dilê ehbab-i da

xerîbî:
Qehr û azara reqîbî
Heq tinê da min xerîbî
Lê şukur baxwoy we daye

xerq:
Rehmekê carek nekî hey zalim ev azar-i bes
Xerqê deryayê gunah în teşneyê lutfa heq în
Rehmeta amirzigar û şefqea xeffar-i bes

xes:
Dil bi tayek nêrgizan de, nazikek terwende de
Gul dikin teşbîhê xaran her xes û xaşak-i rûh
Cama işqê pakê rûhanî tuhûra batin e

xeste:
Peyweste du ebrû li me mehbûbê kişandin
Sed gezme peyapey li ezê xeste reşandin
Tîrek ji kemanê xedebê da cegerê rîş

xeta:
Yexma dikin dilan nihîn
Têne yeqîn xetayê zulf
Rom û ecem ji her teref

xeter:
Arifê weqt im û Merûf-i bila bête ji Kerx
Da binasî xeterên rê tu nebî xafil-i jê
Dicle ye lê di pir in bir birê pêl û ber û merx

xewn:
Suflewî înam û avêhtim zemîna zulmetê
Lê ko hişyar im gelo yan xewn e min dîtî bi xwab
Dêwê melûn û munafiq ê Xudê rûreş kirî

xeyal:
Bi zunnara di dêrê da li hindava çilîpayê
Bi mihrabê me bir secde belê emma xeyal ebrû
Di mabeyna du ebrûyan dibînim qabê qewseynê

xeyb:
Dil dixwînit zulf û xalan dêm û balayên ji nûr
Her bi qanûn mujdeya xeybê ji nayê rast û çep
Zengiyan cewşen vebestin pêşberê coqa hebeş

xeyr:
Ji misala senemê we ko tecella ye semed
Xeyrê derya niye sehra bi heqîqet emma
Ji rûyê keyf e ko ev ave bûyî şubhê zebed

xeza:
Min ji seffeynan ji nêva meqtelê rim têne dil
Lê li wan destan nihin xwîna xezaya ez şehîd
Mishefa husn û cemalê sûreta xal û xetan

xezal:
Dizanim şehsiwarê min
Xezalek wê di fitrakê
Bi cayî seydê ez bûma

xilas:
Naru qelbî fî hewahu mislu narin fi l-hedîd
Key xilas ez dozexê hecrê tu ya bim ey ciwan
Her nefes dared sela û nereê hel min mezîd

xirab:
Qulzemê işqê ji bayê xwe muxalif demekê
Di hemamatê ecacê me li ser destê xirab
Seherê Xudrê inayet ko birîn çeşmeyê dil

xişt:
Dil ji min bir dil ji min
Şîr û xişt in zulf û qişt in
Hin veşarin hin vehiştin

xizmet:
Sebeyê seyyare û neh çerxê sergerdan bi vê
Gerdiş û dewrê eceb der xizmet û karê te bî
Mahitaba dewletê yek pertewek şema te bit

xubar:
Xakê rehê yarê seba her sebah
Toz û xubara seherê ber çimen
Qed neşere t-tîbe we-bi-l-miski fah

xudayî:
Subhaneke len uhsiye fî şenike hemda
Minnet ji Xudayî ko bi ebdê xwe Melayî
iksîra xema işqê, ne dînar û direm da

xulam:
Ko sed Cimşîd û Keyxwisro
Xulam in ser devê rê da

Xurasan:
Ney tinê Tebrîz û Kurdistan li ber hukmê te bin
Sed wekî şahê Xurasanê di ferwarê te bî

xwar:
Îro eqarib têne der
Îro eqarib hate xwar
Çû nêv-i baxê gulizar

xwastin:
Ayîne bi Eskenderî û cam-i bi Cem da
Erwahê muqeddes şebê qedran te dixwazin
Nûra te ye misbah-i di qendîlê Herem da

xwê:
Min dî b xewab ew mahitab da dil kulab cohtê xurab
Dil şewwişand xwê lê reşand xweş herişand têk hûr-i bû

xwestin:
Encamê serencam-i ji axaz-i çi hacet
Ger lûlû-i mensûr-i ji nezmê tu dixwazî
Wer şirê Melê bîn te bi Şîraz-i çi hacet

xweşî:
Derba cegerê bû ko me ev nale ji dil hat
Ma ah û fixanan dikirit kes ji xweşî
Bê keştî li ber behra firaqê erixîm ez

xwîn:
Bi şubhê murxê nîmbismil
Di hev wertêm di xwînê da

xwînrêj:
Sewda û sews û gêj kirim
Pir her di dil xwînrêj kirim
Çendan we bûm lê hêj kirim

xwînxwar:
Caman bi exyaran nedî
Xemrê bi xwînxwaran nedî
Werdan bi murdaran nedî

xwişîn:
Ew erer û selwa ciwan
Şetrî bi mestî lê xwişîn

yan:
Îd e w hebîbê nezre lê
Yan dê bi qurban bî Melê
Ya reb bibînim roj hilê

yaqût:
Teyrik û iqd û şerab û netrik û berg û wereq
Her bi lerz û cezbeyên yaqûtê tayê rast û çep
Bişkoyên benda girîbanê ji rengê kewkeban

yaqûtî:
Neqşê elmasî li elmas-i binê girtiye herf
Xettê yaqûtî li yaqût-i şikênandiye nerx
Kerixîn em di qiyamê me ji dil perde dirand

yar:
Qelbê me bê cellab-i da
Husna hebîb û lutfa yar
Avête dil işqa xedar

yedê:
Dê bibit narê Xelîli l-lah û dojeh sar-i bit
Wer ji ber perdê yedê beyda bi muciz bête der
Şems û kewkeb dê hilên alem tejî enwar-i bit

yedek:
Dilbera min seherê hat-i bi tûx û bi yedek
Dilbera min seherê hat-i bi tûx û bi yedek

yekcar:
Here eslê xwe we tertîba qiyasê jê ke
Ger nizanî çi ye yekcarê berê darê hudûs
Ateşê işqê wucûdê hel dikit şubhetê zêr

yeksan:
Ê vi Xudrî ra divêt ava heyatê bit nesîb
Dê bi sey û cehdê yeksan bin li bal wî roj û şeb

yekser:
işq-i tebetnar e hingî dê biçit dijwar-i bit
Leşkerê alem meger yekser te dijmin bin Mela
Xem bi mûyek nakişînî ger te dilber yar-i bit

yekta:
Nisbet perî zîba ye ew
Wek nêrgiza yekta ye ew
Ya men rea xillî fe-hel

yeqîn:
Mi çinî bû di şekerxwabê dua
Ber du birhên te ji ixlas û yeqîn
Mi dibir secde bi adabê dua

zahid:
Wan dest û zend û saidan
Mey dane şeyx û zahidan
Mestî be çeşmê şahidan

zahirî:
Feyde nakin li me ism û ne tilism û ne nivişt
Zahirî da me ezabek we ko batin ve bihişt
Sohtinê daye hinavan û ceger têk-i birişt

zalim:
Şox û şepala meyperest
Ew zalima hişyar û mest
Vê nameyê xef dê vi dest

zan:
Yan ji kovanên di kul tên
dizêt her xwîn û zox
Xwîn ji dil co co rewan tê

zanîn:
Şêweyê dilberê bizan sunnet e şêwe işwe ferd
Şêweyê dilberê bizan sunnet e şêwe işwe ferd

zar:
Şona gulan restîne xar
Lew tên ji bilbil ah û zar
Nêva cihê gulzarê çerx

zatî:
Zêr û zêwer dikirin celb-i qulûban haşa
Husn û sur zatî nebit qameta meyyad-i çi kit
Aşiqê mest-i bi işqê niye hacet bi meyê

zaza:
Dermande yim heyran te yim pîrane yim xweş bende yim
Zaza bi sir dil jêm vekir derheq me pir erzan mebe
Bergên gulê ew misk e lê hûr hûr welê derheq Melê

zê:
Bê lebê lelê Mela min ji meya al-i çi hez

zeber:
Rakit qiyam wê saetê,
Alem bibit zîr û zeber
Zahir dibêjim pendigîr

zecir:
Derd û bela wên çûn hela umrek Mela mehcûr-i bû
Pir min zecir dîtin hecir ma bû ecir subh û fecir
Şema me hil -bû sed emil minnet me dil mesrûr-i bû

zehmet:
Derdê xedar bêm firqet e
Firqet ji can pir zehmet e
Ya sehl ko aşiq rih dite

zelal:
Zulf çûne ser nûra semed
Zulf çûne ser nûra zelal
Carek were bayê şemal

zelam:
Ji xawer bête xwirşîdê
Zelam werbit di nûrê da
Bi werdan zeyyinîn gulşen

zend:
Lew saqî ew cullab-i da
Wan dest û zend û saidan
Mey dane şeyx û zahidan

zeng:
Westane leşker sef bi sef
Sef sef mi dîn hindî û zeng
Cengîz-i hat Teymûrileng

zengar:
Evreng-i kê dî we bi sur
Qudret numûn zengarê xet
Ew çîçekên şetrî şibêht

zenî:
Ji goher xunçe koşaî digirit durcê eqîq
Bi şeker xende zenî ger bigirît şekkerê teng
Were bêperde Mela vê xezelê bîne meqam

zer:
Qûşçiyê şahîn di destê wî di bêazar-i bit
Bendeê Baxwey bivêt dê meylê sîm û zer nekit
Da etaya padişahan bê hed û ijmar-i bit

zêrav:
Zubad û misk û enber de
Bi sîmavê bi zêravê
Tu rojê neqşikê bavê

zerf:
Ab-i heywan ew bi xwe ye
Ê ji vê zerfê vexwarî
Xwendî ew xettê xubarî

zerî:
Mislê Suheylê sema
Hin zerî ne pirsir in
Ser bi per in dêmdur in

zerîf:
Qewsê du hilalan li beyadê bi reşî
Hindî ko hebî xob û zerîf her di xemê ne
Der xwînê cegerpareyê derd û elemê ne

zerîn:
Danî zuhûr dêmê bi nûr xalên di hûr cama tehûr
Saqî werîn cama zerîn ew surşirîn cam meşreb e
Xal û xetê şoxqametê me ji vê kitê -b û destxetê

zewq:
Me ji ser çeşmeyê heywan qedehek safî vexwar
Nagihî lezzet û zewqa me bi sed cildê kitab
Lew di çengê me dixwînî ko di işqa te bi saz

zîbayî:
Numayên min di miratê meya safa zelal ebrû
Bi şîrînî bi zîbayî bi reftarî bi balayî
Binê nûnên di tuxrayî li bala herdu xal ebrû

zill:
Rayeta fethê bi nesra »lem yezel« menşûr-i bî
Xeymeta nûrê inayet zillê memdûdê te bit
Sûreyê »Ummu l-kitab« madarê hedret sûr-i bî

zincîr:
Ger bipirsit carekê xatûn li halê suxteyî
Qufl û zincîr dê vebin bê ism û dest û mifte ye
Bend û zincîr dê vebin curhên di kul dê xweş bikit

zindan:
Nesîmê sinbil û sêvan
Seher da hebs û zindanê
Vebû qufla me bêmifte

ziringînî:
Vebû qufla me bêmifte
Ziringînî ji quflê da
Firaqê, şev bi axir çû

ziyaret:
Erd-i halê min bigota yê bi inwanê edeb
Asitan bikra ziyaret çetr û seywan û tunab
Da di çeşman min werîna xak-i herwek tûtiya

zor:
Mela li umrê bêfeyde borî
Kêşa bi zor an qehr û nedamet

zox:
Yan ji kovanên di kul tên
Jê dizêt her xwîn û zox
Xwîn ji dil co co rewan tê

zû:
Xweş li min alem siyah ma stêr û kewkeb qet neman
Ez ji vê rojê ditirsam axirî kir şitab
Ev ne ew iqlîm e ya şems û kewakib tê bi seyr

zuhr:
Şewwişî nezma nucûman heyeta çerx û burûc
Lew li wedek dernetêtin Mah û Zuhr û Afitab

2 yorum:

  1. Silav Fatîh Bira. Ev rêze zor baş e. Her hebî. Serkeftin.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Silav Kek Masûm
      Spasdar im. Ez ê hewl bidim ku berfirehtir bikim.

      Sil