12 Aralık 2017 Salı

Aşiqî û Maşûqî, Mewlana û Lacan


Çîroka meşxûlbûna bi namexwendin û mitalekirina name ya evînê ya aşiqekî ya di dema hazirbûna maşûqa xwe de û nerazîbûna maşûqê xwe.

Di Mesnewî ya Mewlana de çîrokek li ser evîn û aşqê heye ku qala du aşiqan dike. Aşiqek li hindê yara xwe nameya evîn û hesretiyê dixwîne. Lê maşûq ji vê aciz dibe û dibêje: Ger tu aşiqê min î ez bixwe li hindê te me, ew nameyên evîn û hesretê çi ne. Ew ne nîşana aşiqî, lê belê nîşanan tiştekî din in. Xuya ye tu ne aşiqê min, lêbelê aşiqê haletê ruhiyê yê evîn û hesretiyê yî. Tu dixwazî di wê haletê ruhiyê de bî, lê nexwazî li min bigihîjî. Mewlana ew çîroka nêzî hezar sal berê gotiye. Jacques Lacan hay ji vê çîrokê hebû nizanim, lê ew jî di derbara miraz û hewesdariyê de jî tiştên mînanî vê dibêje. Di filmê The Life of David Gale de Kevin Spaceyê ku di fîlm de mamosteyekî zanîngehê yê, di derseke de tîradeke li ser nihêrîna Lacan a di derbara miraz û hewesdarî/xwestinê de dide. Gale(Spacey), dibêje ku li gor Lacan xwestin/hewes gerek unrealistic/derîedet, ne gihîjbar, ne berdest bin û ya ku meriv esasen dixwaze ne meqsed, lê haletî ruhiyê ye. Da ku hewesdarî/xwestin berdewam bibe gerek miraz hertim li ber destan dûr be...

Li jêr wergera çarînên Mewlana û tîrada David Gale heye...


آن یکی را یار پیش خود نشاند
Li hindê yekî yara xwe rûniştibû
نامه بیرون کرد و پیش یار خواند
Name derxist û li ber yara xwe xwend
بیتها در نامه و مدح و ثنا
Di malikên nameyê de medh û sena
زاری و مسکینی و بس لابه‌ها
Zarî û mîskînî û têra xwe dilnewayî hebû

گفت معشوق این اگر بهر منست
Maşûq got: ger vana ji bona min in
گاه وصل این عمر ضایع کردنست
Di va wexta wesla me de, nîşana umrekî zayî ne
من به پیشت حاضر و تو نامه خوان
Ez li hindê te rûniştime û tu nameyê dixwinî!
نیست این باری نشان عاشقان
Ev qet ne nîşana aşiqiyê ye

گفت اینجا حاضری اما ولیک
Aşiq got:Belê, tu li vir li hindê min î, lê belê
من نمی‌یایم نصیب خویش نیک
Ez nikarim xweşhaliyê binoşim
آنچ می‌دیدم ز تو پارینه سال
Herçiyê ku sala par li min bo te hebû
نیست این دم گرچه می‌بینم وصال
Nîne niha, egerçi em wesla hev bûne jî

من ازین چشمه زلالی خورده‌ام
Min vedixwar ji kaniyê ava zelal
دیده و دل ز آب تازه کرده‌ام
Min pê çav û dil li xwe teze dikir
چشمه می‌بینم ولیکن آب نی
Min niha kanî dît, lê av nîne
راه آبم را مگر زد ره‌زنی
Gelo rêbiran rê li ava min birî

گفت پس من نیستم معشوق تو
Got maşûq: hînga ez ne maşûqa te me
من به بلغار و مرادت در قتو
Ez li Bûlxarê me, mirada te li Qitû yê            * Mebest ji hev dûr bûna mirad û meqsedê ye
عاشقی تو بر من و بر حالتی
Tu aşiqê min û haletê ruh î
حالت اندر دست نبود یا فتی
Ew haletê ruh ku ne di dest de de ye, xorto

پس نیم کلی مطلوب تو من
Loma metlûba te bitemamî ne ez im
جزو مقصودم ترا اندرز من
Ez niha cûzek ji meqsûda te  me
خانهٔ معشوقه‌ام معشوق نی
Ez xaniyê maşûq im, ne maşûqa te bixwe
عشق بر نقدست بر صندوق نی
Êvîn bo next dibe, bo sandiqê nabe

هست معشوق آنک او یکتو بود
Maşûq tenê eva yekta bû ku
مبتدا و منتهاات او بود
Ewil û axira te tenê ev bû
چون بیابی‌اش نمانی منتظر
Gava te ew dît, êdî namîne bendewarî
هم هویدا او بود هم نیز سر
Him zahîr ew e him jî sirr ew e

..............
عاشق حالی نه عاشق بر منی
Tu aşiqê "halet ruh"î, ne aşiqê min î
بر امید حال بر من می‌تنی
Tu bi halê hesretê bi min girêdayî




Hiç yorum yok:

Yorum Gönder