31 Temmuz 2018 Salı

Martînê Bextewar a Jan Dost

Beravên Îskenderûnê
Min romana Jan Dost a Martînê Bextewar ber bi qedandinê ve aniye û niha di nav romanên Jan Dost de ji dû Mîrnameyê re min li rêza duyem bi cih kiriye. Jan Dost dîsa tevna çîrokê her tayek ji rengekî, her rengek ji diyar û welatekî aniye û bi hostetî honandiye. Xuyaye ku her kêla tevnê bi lêkolîneka dirêj ve hatiye lêxistin...  Martînê Bextewarê Almanê ku li Helebê wek weraq li dû Bextewariyê digere... Niha li bendêra Îskenderûnê xatirê xwe ji me dixwaze, ka hele dawiya çîrokê de ji me re di derbara Bextewariyê de çi dibêje..



30 Temmuz 2018 Pazartesi

WQFerheng 4.4

Xebata li ser Ferhengên N. Erpolat 
Em dîsa bi vesîleya nûkirineka din a WQFerhengê li vir in. Vê carê jî têde him ji aliyê çendanî, him jî ji aliyê çawaniyê ve gelek guhertin hatin kirin. Bi vê nûkirinê re jî jimarek peyvên ji zimanên cida cida li ferhengê hatin zêde kirin, ango ji aliya çendaniyê ve hat pêşxsitin. Herwiha naveroka gelek peyvan dîsa hatin baştir kirin û bi vî hawî jî çawaniya ferhengê hat pêş ve birin. Ji ber ku naveroka ferhengê bi her nûkirinê re zêdetir dibe, herwiha mezinahiya ferhengê ya li ser dîskê jî zêdetir dibû.  Bi xebatên dûr û dirêj re,  di deme çêkirina versiyona bo IOS'ê ez kûr  û  dûr li ser sekinîm, min  ew jî hinekî çareser kir. Jixwe ji xeynî vê jî çend taybetiyên  xweşik hatin. Em yek biyek pê de herrin. 

WQFerheng 4.2
WQFerheng 4.4
* Di vê navberê de xêrxwazekî hêja Nûrî Erpolat çend ferhengên hêja radestî min kirin ku ez wan li ser Wîkîferhengê zêde bikim. Min li ser wan xebateka dûr û dirêj kir, ku ez li gor formata Wîkîferhengê ji hev derxim. Min bo Îngîlîzî, Kurdî û Tirkî bo robotê xwe analîz û jihevderxistin kirin û axirî birrek peyvên ku di WîkÎferhengê de tunebûn li ser bêjingê man. Bi xêra vê xebatê di çend zimanan de zêdebûnên girîng pêk hatin. Zêdebûna mezintir di Îngîlîzî de pêk hat. Nêzî 7.000 peyv li ferhengê  hatin zêdekirin û bi yên berê ve hejmara  xwe gihîşte 84.000'a.


WQFerheng 4.4
WQFerheng 4.2
* Min bo Tirkî jî xebata ku min li jor qal kiribû, kir.  Bi vê xebatê re jî nêzî 7.000'an peyv li Wîkîferhengê hatin zêde kirin û hejmara Tirkî gihÎşte 68.000'an.  

* Bo Kurdî jî eynî xebat lê bi hawiyekî berfirehtir hat kirin. Biwêj û Gotinên Pêşiyan, Nifir û hwd. bo gelek cûreyên peyvan xebat hat kirin. Bi vî hawî nêzî 5.000'an peyv/gotin/biwêj li Kurdî zêde bûn.

* Herwiha bi vê nûkirinê re jî, zêdebûnên li ser beşa wergerê hene. Wek tê zanîn, di bin peyvên Kurdî de, di beşa wergerê de, wergera bo zimanên din dikare bê dîtin. Bi xêra zêdebûna peyvên nû û algorîtmayên ku min pê peyv li hev dianîn, di vî warî de jî karên hêja hatin pêk anîn. Bo Tirkî 2.500, bo ÎngÎlîzî 1.200 û herwiha bo zimanên din jî birrek wergerên nû di bin peyvên Kurdî de zêde bûn. Jixwe, hin wergerên ku berê di nav van hejmaran de bûn jî, bi liserzêdekirina hin wergerên din re jî, hatin dewlemendtir kirin.
Lihevanîn, bnr., wergerandin bo biwêjan

* Ked û emegeka zêde bo lihevanîna peyvan hat dayîn ku ew zêde bi jimaran nikare bê nîşan dan. Bi algorîtmayên nû, bi çavlêgerandinên dûr û dirêj re min biwêj û peyvên Kurdî li hev anîn, bi xêra vê jimarek biwêjên Kurdî û Tirkî jî li hev hatin anîn û dû re li hev hatin wergerandin.




Sêwirendineka nû bo DB
* Jixwe ew zêdebûn, lihevwergerandin, lihevanînan dibûn sebeba mezinbûna aplîkasyonê ya li ser dîskê cihazan. Loma gerek jê re çareyek bihata dîtin. Gava ez bona hazirkirina versiyona IOS'ê dixebitiyam ew hîn jî zêdetir aşkere û berbiçav bû. Loma jê re xebatek, nihêrîneka cidatir, dîzayneke nû hewce bû. Ji bona ku perofrmansa DB(danegehê) baştir bibe, tabloyên DB'yê wek FTS(Full Text Search) hatibûn çêkirin. Belê bi vê re performansa tabloyan, pê re jî performansa ferhengê pirr lez dibû, lêgerîna di nav sed hezaran peyvan de di bin saniyekê dihat encam dan, lê herwiha dibû sebeba zêdebûna mezinahiya apê. Min di vî warî de bi nihêrîneka cida re, DB dîsa sêwirand; Jixwe lêgerîn, bigiştî di nav sernavan de dihat kirin, lêgerîna di nav wateyan de tenê di gava lêgerîna bo peyvên li gor cûreyan û peyvên li gor zimanan dihat kirin. Loma ne hewce bû ku meriv wateyên peyvan wek FTS çêbike û jê perofrmanseka zêde bipê. Lê, helbet gerek meriv beşa wate yan a zimanan û cûreyan nîşan dide veqetîne, da ku lêgerîna bona wê bikaribe bi lez û bez bê kirin. Bi vî hawî, him mezinahiya aplîkasyonê hat kêm kirin, him jî avasaziya DB'yê bi awayekî baştir hat sêwirandin. Êdî di dema lêgerînê de, di lîsteya lêgerînê de tenê sernav û kategoriyên sernavan tê dîtin.

Herwiha di dema hazirkirina çavkaniyên ferhengê de jî bi nihêrîneka nû û cidatir li ferhengê hat nihêrîn û bi xêra vê mezinahiya aplîkasyonê hinekî din hat kêm kirin. Di nav wateyên peyvan de, ji ber formata standart a ferhengê gelek tekrarkirin û dubarekirin hebûn û ew tekrarkirinan bi şîfre û kodkirinan hatin kurtkirin. Ew metnên kodkirî, di dema şixulîna ferhengê ya li ser cihazê we de, bi kilîdên li ser bernameyê hatine qeyd kirin, tên vekodkirin û deziyên lihevgilokkirî ji hev tên veçirandin. Bi vî hawî mezinahiya ferhengê bi hawiyekî hêja hate kêm kirin. Bi versiyona berî vê  re mezinahiya ferhengê gihîştibû 140 MB'an û ger ji nû ve nehatiba sêwirandin mezinahiya wê ê bi texmîna min bigihîşta 160 MB'an. Lê bi vê sêwirandina nû re mezinahiya aplîkasyonê daket 115 MB'an.

* Bi vê versiyonê re taybetiyek nû li ferhengê hat zêdekirin ku ew di roja îro de ferza li ber ferzan e: favorîkirin. Di roja îroj de hert tişt ji nû ve tê sêwirandin û bi çavekî din tê nirxandin. Êdî her tişt an tê ecibandin, an jî nayê ecibandin. Gava tê ecibandin jî gerek bê favorîkirin û dû re dîsa bê nihêrîn. Ew tiştekî nû yê ku bi serdema nû ya medyaya sosyal re di jiyana me de cih girtiye ye. Helbet ew ne tiştekî nû yê ku qet berê nedihat dîtin bû, lê niha vê cihekî girîngtir girtiye. Loma êdî di ferhengê de jî heye. Meriv bi pişkoja favorîkirinê dikare peyvan favorî bike û dû re jî li lîsteya wan vegere.



* Bi çêkirina versiyona bo IOS'ê re, bo sêwirandina WQFerhengê, pencereyeka din li ber min vebû û min bi nihêrîneka nû, û dîsa bi nihêrîneka cidatir, li sêwirandina navrûya ferhengê nihêrî û dizayneka nû da lêgerîna di nav ferhengê de. Êdî bi pencereyeka nû re di nav lîsteyên peyvan(encamên lêgerînan, peyvên li gor cureyan, peyvên bo zimanan, favorî hwd.) de tê gerîn û bi vî hawî bi hêsanî dikare di nav libên lîsteyan de bê çûn û hatin. Ew him bi tilîxuşandina li ser ekranê ve, him jî bi pişkojan ve dikare bê kirin.



* WQFerheng ji 2012'an vir ve heye û ew bêguman bi xêra emegê Wîkîferhengiyan heye. Ew nêzî 6 salan e ku, ji çêkirina wê vir ve min reklam nexistina navrûyên wê ye. Herçiqas ez dizanime ku meriv bi reklamên di bernameyan de re nikare tu pereyên zêde qezenc bike û şikur qet tu hewceya min pereqezenckirina ji wê tune jî, min reklamên Google'ê têxistin hin navrûyên ferhengê. Miraz û meqseda vê ferhengê ji serî de xizmeta Kurdî ye, loma ez qet naxwazim Kurdek ji ber reklam an tiştekî din rû li ferhengê babide. Loma ew tenê di navrûyên paş de heye û li ser navrûyê sereke de reklam nîne. Niha hele bila bi vê nûkirinê re têde hebin, dû re em ê lê mêze kin.

Ger we heta niha danexistibe ser cihaza xwe de kerem bikin, li vir bitikînin


Di derbara versiyonên berê de:
WQFerheng 4.2
WQFerheng 4.0
WQFerheng 3.9
WQFerheng 3.8
WQFerheng 3.7
WQFerheng 3.5
WQFerheng 3.3
WQFerheng

27 Temmuz 2018 Cuma

Kurmê Qurix

Xûyekî merivan heye ku qet ji hal û rewşa xwe ya ku di halê hazir de tê de ye razî nabe. Çavekî xwe li pêş, çavekî xwe li paş e. Çavekî xwe li rojên li dû mayî, çavekî xwe li rojên li pêş dinihêre. Destekî xwe li dû tiştên li dû mayî dipalikîne, destekî xwe li tiştên pêş digere. Jixwe dem û dewrana jiyanê jî li ser vê. Çerxa felekê her dem fetl û gerr û dewran e

Ew ji dewr û zemanên berê ve wihanî ye. Zivistanê çito rojên bi sar û seqem tên hêjmartin(hêncartin), havînê jî rojên bi germ û kelekel tên hêjmartin. Çileyê zivistanê, çileyê pêşin, çileyê paşin, Şeva Yelda, Şeva EnterKetina Kozan(cemre), roj bi roj tên hêjmartin û axira axirê bihar mizginiya xwe dide û xwe li erd û ezmanan belav dike. Paşê havîn dest pê dike û meriv vê carê jî dest bi hêjmartina rojên havînê dike. Havîn li gor hesabê Kurmancan, Kurdan di 13'ê Hezîranê de dest pê dike û Qurix di 56'yê havînê de heltê.  Çêtir e meriv bêje êdî li ezmên xuya dibe. Jixwe stêrk tim li ezmên in, roj di saleke de li hemû ezmanê digere û li gor vê gerînê 12 birc çê dibin û gava ku roj li talê kîjan stêrkan, komên stêrkan tê, ew stêrkan bi roj li ezmên ên û ji ber roniya rojê xuya nabin. Qurix di orta Gulanê de digihîje ezmana bi roj û heta Gelawêjê xuya nabe. Li gor hesabê ku me li jor got, Qurix di 56'ê havînê de ango (13'ê Hezîranê+56 roj ) 8'ê Gelawêjê de hiltê. Min bi bernameya CyberSky'ê rûyê(screenshot) ezmana 8'ê Gelawêjê girt. Da ku stêrkek li ezmên xuya bibe, gerek nêzî 40-45 pênc deqîqeyan li ber rojê li ezmên be. Di wê rojê de Qurix li 03:49'ê li aso xuya dibe, roj jî di 04:41'ê de li aso xuya dibe. Ango di navberê de nêzî 50 deqîqeyan ferq heye û meriv êdî dikare Qurix bibîne. Di 8'ê Gelawêjê de êdî Qurix her ku dihere ji rojê zûtir heltê û êdî her ku dihere li ezmên bilind dibe.

Roj hiltê: 04:41
Qurix hiltê- 03:49

Me şorr dirêj kir û em ji mijara xwe dûr ketin. Belê, mijara me Kurmê Qurixê ye. Wek min di vir de jî qal kiribû hilhatina Qurix ji berê de pirr girîng bûye. Wek mînak, di serdema Misiriyên Kevnare de salê bi hilhatina Qurixê re dest pê dikiriye. Li cem me Kurdan jî girîngiyeka hilhatina Qurix heye. Loma elamet û nîşanên wê girîng hatiye girtin. Gava hilhatina Qurix nêzik dibe kurmikek dest bi çirreçirrê dike û bi wî re dibêjin Kurmê Qurix. Min kurm hîn bi çavên serê xwe nedîtiye, lê di van rojan de ew kurma dike çirreçirr û xebera hilhatina Qurix dide. Ger hûn dengê wî meraq dikine a ji we re denga w î jî. Niha min sewt bîst rojeke ku min bi çavên serê xwe dît, em ê bejn û bala wî ya tenik jî daînin vir.

 
Kurmê Qurix, li nav rêz


Bonus: Monika Celîlî, Xewxeya Stêrkan